26 czerwca 2026 r. w Archiwum Akt Nowych odbyła się uroczystość przekazania archiwum prof. Andrzeja Friszke – jednego z najwybitniejszych badaczy najnowszej historii Polski – do zasobu Archiwum Akt Nowych. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli środowiska archiwalnego i naukowego, badaczy dziejów najnowszych, działaczy opozycji antykomunistycznej oraz reprezentantów mediów.
W uroczystości uczestniczyli m.in. dr hab. Lucyna Harc, zastępca Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, Mariusz Olczak, dyrektor Archiwum Akt Nowych, a także liczni goście, wśród których znaleźli się Adam Michnik, Juliusz Braun i Jan Dworak.
Podczas spotkania głos zabrali prof. Andrzej Friszke, dyrektor Archiwum Akt Nowych Mariusz Olczak, dr hab. Piotr Osęka, dyrektor Instytutu Studiów Politycznych PAN, dr Krzysztof Langowski z Oddziału VI Archiwów Społecznych AAN oraz Magdalena Hartwig, kierownik Sekcji Ikonografii AAN. W swoich wystąpieniach przedstawili znaczenie przekazywanego zbioru oraz omówili jego zawartość i wartość dla przyszłych badań nad historią najnowszą Polski.
Jednym z najważniejszych momentów uroczystości było podpisanie umowy przekazania archiwaliów do zasobu Archiwum Akt Nowych przez prof. Andrzeja Friszke i dyrektora AAN Mariusza Olczaka.
Przekazane archiwum obejmuje materiały z lat 1944–2004. W jego skład wchodzą m.in. wywiady i relacje z działaczami opozycji demokratycznej w PRL, w tym z Bronisławem Geremkiem, Janem Lityńskim oraz Zbigniewem i Zofią Romaszewskimi. Zbiór zawiera również druki ulotne „Solidarności”, liczne wydawnictwa broszurowe publikowane głównie w Wielkiej Brytanii, a także bogaty materiał dokumentujący działalność środowisk opozycyjnych.
Szczególną wartość przedstawia kolekcja materiałów ikonograficznych ukazujących najważniejsze wydarzenia z historii PRL, m.in. Grudzień ’70 i Czerwiec ’76, oraz fotografie dokumentujące działalność środowisk antykomunistycznych. Uzupełnieniem zbioru jest wyjątkowa kolekcja fotografii portretowych wykonanych przez prof. Andrzeja Friszke, przedstawiających czołowych działaczy opozycji demokratycznej, wśród nich Lecha Wałęsę, Annę Walentynowicz i Jacka Kuronia.
Przekazanie archiwum prof. Andrzeja Friszke stanowi ważne wydarzenie dla Archiwum Akt Nowych oraz środowiska naukowego. Wzbogacenie zasobu o tak cenny i unikatowy zbiór źródeł pozwoli na prowadzenie dalszych badań nad historią Polski po 1945 roku oraz zachowanie dla przyszłych pokoleń świadectw działalności osób, które odegrały istotną rolę w walce o wolność i demokrację.
