Archiwum Akt Nowych  
Archiwum Akt Nowych
     Elektroniczna Skrzynka Podawcza

  
  ---------------------
  
  
  
  
  
  
  
  
Archiwum Akt Nowych Archiwum Akt Nowych
AKTUALNOŚCI

Archiwum Akt Nowych w Nocy Muzeów

16 maja 20105 pracownicy Archiwum Akt Nowych, jak co roku, uczestniczyli w programie Noc Muzeów we współpracy z Izbą Pamięci Pułkownika Kuklińskiego. Atrakcją spotkania dla odwiedzających była możliwość zobaczenia w jaki sposób pracowała komórka legalizacji Komendy Głównej Armii Krajowej oraz uzyskania jednego z szeregu "lewych dokumentów" wytwarzanych podczas II wojny światowej. Poniżej przedstawiamy relację z tej akcji opublikowaną w Naszym Dzienniku nr 114/5258.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych w Nocy Muzeów 16 maja 2015 roku

Archiwum Akt Nowych po raz kolejny aktywnie uczestniczy w programie "Noc Muzeów"! Zapraszamy do Izby Pamięci Pułkownika Ryszarda Kuklińskiego przy ul. Kanonia 20/22, gdzie w godzinach 21.00 - 23.00. będzie można zapoznać się z działalnością komórki legalizacji Komendy Głównej Armii Krajowej. Hasłem przewodnim spotkania jest "Jak w konspiracji robiono fałszywe dokumenty?". Zaprezentujemy pokaz, który przybliży produkcję "lewych papierów" podczas okupacji oraz umożliwimy własnoręczne wykonanie tego typu dokumentów. Ponadto zapraszamy do Głównej Biblioteki Lekarskiej imienia Stanisława Konopki znajdującej się przy ul. Jazdów 1 A, w której, w godzinach 18.00 - 22.00, zostanie zaprezentowana wystawa przygotowana przez pracowników AAN "Komendant Główny ZWZ/AK Gen. Stefan Rowecki. Dokumenty 1940 - 1943". Z kolei przed gmachem Ministerstwa Sprawiedliwości w Alejach Ujazdowskich 11 o godzinie 20.00. Mariusz Olczak z AAN, autor biografii Jana Rodowicza, ,przybliży postać "Anody" przed projekcją filmu dokumentalnego Mariusza Malca "Jan Rodowicz Anoda życie i śmierć".

Plakat informacyjny Głównej Biblioteki Lekarskiej

Współpraca AAN z Ministerstwem Sprawiedliwości

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

80. rocznica śmierci Józefa Piłsudskiego

12 maja 2015 roku minęła 80. rocznica śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego. Żałoba narodowa trwała od dnia zgonu do 18 maja, tj. do złożenia serca Józefa Piłsudskiego w grobie jego matki na cmentarzu na Rossie w Wilnie. Prezentowane fotografie pochodzą z zespołu archiwalnego Akta Ignacego i Jana Mizikowskich.


1. Pogrzeb Marszałka Józefa Piłsudskiego, 1935 r.; AAN, Akta Ignacego i Jana Mizikowskich, sygn. 12.

2. Pogrzeb Marszałka Piłsudskiego w Warszawie, 1935 r.; AAN, Akta Ignacego i Jana Mizikowskich, sygn. 12

3. Uroczystości pogrzebowe Marszałka Józefa Piłsudskiego na Polach Mokotowskich w Warszawie, 1935 r.; AAN, Akta Ignacego i Jana Mizikowskich, sygn. 12.

4. Pogrzeb Marszałka Józefa Piłsudskiego w Krakowie, 1935 r., AAN, Akta Ignacego i Jana Mizikowskich, sygn. 12.

5. Złożenie serca Marszałka Józefa Piłsudskiego na cmentarzu na Rossie w Wilnie, 1935 r.; AAN, Akta Ignacego i Jana Mizikowskich, sygn. 12.

Skany: Waldemar Zmysłowski

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

70. rocznica zakończenia II wojny światowej

70 lat temu 8 maja 1945 roku, w kwaterze głównej Alianckich Sił Ekspedycyjnych gen. Eisenhowera w Reims we Francji, podpisano bezwarunkową kapitulację Wehrmachtu. Józef Stalin zażądał podpisania aktu kapitulacji i uczynił to marszałek Keitel składając akt kapitulacji na ręce marszałka Żukowa. Polacy walczyli zarówno na froncie zachodnim, jak i wschodnim, a przedstawiciele tych ostatnich zatknęli biało-czerwony sztandar na Bramie Brandenburskiej. W ten sposób zakończyła się II wojna światowa. Poniżej przedstawiamy część materiałów archiwalnych z naszego zasobu poświęconych temu wydarzeniu.


1. Michał Rola - Żymierski, Marian Spychalski przed Bramą Brandenburską w zdobytym Berlinie, 1945 r., AAN, Zbiór fotografii b. Centralnego Archiwum KC PZPR, nr filmu E.4070.

2. Plakat "Berlin Zdobyty", AAN, Zbiór fotografii b. Centralnego Archiwum KC PZPR, sygn. C.8/1.

3. Święto zwycięstwa w Warszawie, 9.V.1945 r. ,AAN, Zbiór fotografii b. Centralnego Archiwum KC PZPR, nr filmu D.3928.

4. Fragment iluminacji Warszawy w dniu Święta Zwycięstwa, 9.V.1945 r., AAN, Zbiór fotografii b. Centralnego Archiwum KC PZPR, nr filmu D.4864.

Skany: Waldemar Zmysłowski

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum rodzinne w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej

Archiwum Akt Nowych od lat współpracuje z Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej. Wśród materiałów archiwalnych przekazanych przez Zarząd Główny ŚZŻAK do zasobu AAN znajdują się dokumenty związane z emigracją Polaków do Ameryki Południowej. Prezentowane materiały dotyczą działalności Polonii w Comodoro Rivadavia w Argentynie, gdzie Polacy rozwijali przemysł naftowy.






Skany: Waldemar Zmysłowski

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dokumenty dotyczące Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie trafiły do AAN

28 kwietnia 2015 roku Włodzimierz Cienkowski, Prezes Krajowego Związku Byłych Żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, przekazał do zasobu AAN archiwum Klubu Weteranów 2 Dywizji Strzelców Pieszych.

2 Dywizja Strzelców Pieszych, pod dowództwem gen. Bronisława Prugar - Ketlinga, była polską jednostką wojskową uformowaną we Francji 11 listopada 1939 roku. Jej celem była wspólna walka przeciwko Niemcom z wojskiem francuskim. Do walk pod Clos du Doubs, mającym na celu obronę dróg prowadzących do Szwajcarii, żołnierze przystąpili w czerwcu 1940 roku. Po rozbiciu przez Niemców oddziałów francuskich i wyczerpaniu się zapasów amunicji, dywizja otrzymała rozkaz wycofania się do Szwajcarii, gdzie po przekroczeniu granicy została internowana. Zbiór przekazany do AAN zawiera materiały archiwalne dotyczące działalności Klubu Weterana z lat 1960 - 2000, w tym ankiety byłych żołnierzy, wspomnienia z walk i okresu internowania, relacje z uroczystości rocznicowych oraz publikacje poświęcone Polskim Siłom Zbrojnym na Zachodzie.




5 Pułk Piechoty 5 kompania

5 Pułk Piechoty 5 kompania

Foto: Waldemar Zmysłowski

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Niezłomna postawa Haliny Mikołajskiej

Halina Mikołajska to wybitna aktorka i reżyserka. W przejętych ostatnio materiałach archiwalnych do zasobu AAN znajdują się dokumenty poświęcone tej postaci. Jako osoba publiczna zaangażowała się w działalność opozycyjną w PRL. Podpisała "List 59", którego sygnatariusze wyrazili swój sprzeciw wobec wprowadzonym zmianom w Konstytucji PRL dotyczącym kierowniczej roli PZPR i wieczystego sojuszu z ZSRR. We wrześniu 1976 roku przystąpiła do Komitetu Obrony Robotników, a 2 lata później podpisała deklarację założycielską Towarzystwa Kursów Naukowych. Była wielokrotnie nękana przez Służbę Bezpieczeństwa. Po wprowadzeniu stanu wojennego była internowana w Jaworzu, Gołdapi i Darłówku. Kazimierz Dejmek dyrektor Teatru Polskiego w Warszawie, zwrócił się w marcu 1982 roku do wicepremiera Mieczysława Rakowskiego z prośbą o zwolnienie Mikołajskiej z internowania w Darłówku, aby mogła powrócić do pracy w teatrze. 13 kwietnia 1982 roku Mikołajska napisała list do Dejmka dziękujący za pomoc, o którą nie prosiła. Pełny tekst obu listów publikujemy poniżej.



Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pamiątki smoleńskie w AAN

5 lat temu, w pierwszych dniach po katastrofie smoleńskiej, mieszkańcy Warszawy i innych polskich miast składali pod Pałacem Prezydenckim i kamienicą na Powiślu, w której Para Prezydencka mieszkała do 2005 roku, kwiaty,laurki i inne pamiątki. W wielu wypadkach miały one charakter rysunków, często ich autorami były dzieci w wieku szkolnym. Pracownicy Archiwum Akt Nowych przy współpracy z ZHP i ZHR zabezpieczyli wówczas te pamiątki przed zniszczeniem. Obecnie znajdują się one w zasobie AAN. Pragniemy przedstawić kilka z nich, aby przypomnieć atmosferę tamtych dni.





Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Materiały katyńskie w AAN

Zbliża się 72. rocznica ekshumacji polskich oficerów zamordowanych w Katyniu oraz 25. rocznica przyznania się władz ZSRR do odpowiedzialności za ten czyn. Archiwum Akt Nowych przechowuje materiały archiwalne poświęcone tej zbrodni. Przedstawiamy część dokumentów z naszego zasobu dotyczących tego ludobójstwa.


Notatka Ł. Berii do J. Stalina z propozycją wymordowania polskich jeńców wojennych, 5.III.1940 r.; AAN, Zbiór kserokopii akt rosyjskich dotyczących Katynia oraz dokumentacji redakcyjnej publikacji Katyń. Dokumenty zbrodni.

2. Sprawozdanie z lotu do Smoleńska, 13.IV.1943 r.; AAN, Rada Główna Opiekuńcza w Krakowie, sygn. 51, s.1.

3. Oględziny ciała polskiego oficera po wydobyciu z masowej mogiły w Katyniu; AAN, Zbiór fotografii b. Centralnego Archiwum KC PZPR, b. sygn.

4. Różaniec na pasiaku więziennym. W tle nazwy miejsc mordów; AAN, Akta Jerzego Nowaka, sygn. 35.

5. Poufna informacja o Katyniu dla Komendy Głównej AK; AAN, Armia Krajowa, sygn. II/174, s. 481.

6. Strona tytułowa książki Janusza Zawodnego, Śmierć w lesie. Wydanie w języku japońskim, 1963 r.; AAN, Akta Janusza Zawodnego, sygn. 9, s.1.

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Szanowni Państwo!

Z okazji nadchodzących Świąt Wielkanocnych życzymy Państwu wszelkiej pomyślności, zdrowia, radości i spędzenia radosnych chwil w gronie rodzinnym.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Śmierć Walerego Sławka

2 kwietnia 2015 roku mija 76 rocznica popełnienia samobójstwa przez Walerego Sławka. Jeden z najważniejszych polityków II Rzeczypospolitej, trzykrotny premier, bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego oraz współtwórca konstytucji kwietniowej. Po nieudanej próbie uratowania go, zmarł następnego dnia w szpitalu. Do dzisiaj powody podjęcia przez niego tej decyzji pozostają niejasne. Archiwum Akt Nowych przechowuje spuściznę archiwalną Akta Walerego Sławka, w którym znajduje się m.in. jego list pożegnalny.


Zapiska przedśmiertna Walerego Sławka, AAN, Akta Walerego Sławka, sygn. 3.

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Polacy w Ameryce Północnej

W zasobie Archiwum Akt Nowych znajdują się materiały archiwalne dokumentujące działalność Polaków w Ameryce Północnej. Jednym z takich zespołów jest Archiwum Jana Kwapińskiego i jego rodziny. Jan Kwapiński (1885 - 1964) pełnił funkcję ministra Przemysłu,Handlu i Żeglugi w rządach Władysława Sikorskiego, Stanisława Mikołajczyka i Tomasza Arciszewskiego. Fotografie wykonano podczas wyjazdów służbowych Kwapińskiego do Stanów Zjednoczonych, podczas których spotykał się z Polakami mieszkającymi w Stanach Zjednoczonych.


Jan Kwapiński na spotkaniu z polskimi przedsiębiorcami, AAN, Archiwum Jana Kwapińskiego i jego rodziny, sygn. 165.

Jan Kwapiński podczas spotkania z członkami Federacji Kupców Polskich w USA w Detroit, stanie Michigan, 15.XII.1943 r., AAN, Akta Jana Kwapińskiego i jego rodziny, sygn. 165.

Zdjęcie pamiątkowe wykonane podczas bankietu zorganizowanego na zakończenie kursu prowadzonego przez dr. Stefana Włoszczewskiego w Southampton, stanie Nowy Jork, AAN, Archiwum Jana Kwapińskiego i jego rodziny, sygn. 166.

Adam Roszkowski Prezes Towarzystwa Świętego Wojciecha z synami w Southampton, stanie Nowy Jork, AAN, Archiwum Jana Kwapińskiego i jego rodziny, sygn. 166.

Skany: Waldemar Zmysłowski

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dokumenty ewidencyjne Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie wrócą do Polski

25 marca 2015 roku w Ambasadzie RP w Londynie odbyła się symboliczna uroczystość przekazania władzom polskim pierwszych teczek osobowych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Dokumenty wręczył podsekretarz stanu Ministerstwa Obrony Wielkiej Brytanii Julian Brazier podsekretarzowi stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Robertowi Kupieckiemu.

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie po zakończeniu II wojny światowej zostały rozformowane. Pozostające po niej archiwalia zostały przejęte przez Ministerstwo Obrony Wielkiej Brytanii, gdzie głównie były wykorzystywane do wydawania zaświadczeń dotyczących przebiegu służby wojskowej. Według informacji przekazanej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych zbiór liczy około 10 tysięcy teczek osobowych. W całości ma on znaleźć się w kraju w ciągu najbliższych tygodni.

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Polacy za granicą - Ameryka Południowa

W zasobie Archiwum Akt Nowych znajduje się szereg materiałów archiwalnych przedstawiających emigrację Polaków do Ameryki Południowej. Jednym z takich zespołów archiwalnym są Akta Michała Gieysztora. Michał Gieysztor (1871 - około 1954) pracował m.in. w Urzędzie Emigracyjnym w Warszawie, gdzie pełnił funkcję inspektora konwojującego transporty emigrantów Polskich do Ameryki.


Grupa emigrantów polskich na statku "Formose", 15.IV.1928 r., AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Polscy emigranci na statku,14.IV.1927 r., AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Michał Gieysztor z grupą artystów na statku "Alcantara", 16.XI.1927 r., AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Łaźnia w hotelu emigracyjnym w Hawrze, AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Komora dezynfekcyjna w hotelu emigracyjnym w Hawrze, AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Kotłownia w hotelu emigracyjnym w Hawrze, AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Kuchnia w hotelu emigracyjnym Hawrze, AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

F. Daszyński kierownik Patronatu Polskiego w Buenos Aires, AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Przed wejściem do Patronatu Polskiego w Buenos Aires AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Widok na Buenos Aires z pokładu statku "Formose", AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27 .

Polacy na statku zmierzającym do Ameryki Południowej, 1.VI.1928 r., AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Pamiątkowe zdjęcie polskich emigrantów z Michałem Gieysztorem wykonane podczas rejsu, VI.1928 r., AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 27.

Dekret zezwalający na zaludnianie Brazylii, 1907 r., AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 12.

Aleksander Dzieduszycki. Peru jako przyszły teren imigracji polskiej, Warszawa 1927 r., AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 12.

Informator "O czem kolonista z dziedziny higieny wiedzieć powinien", AAN, Akta Michała Gieysztora, sygn. 12.

Skany: Waldemar Zmysłowski

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

To też historia - Kolonia polska w Mandżurii

W Zasobie Archiwum Akt Nowych obok znanych i najczęściej udostępnianych zespołów jak Armia Krajowa czy PZPR KC w Warszawie, znajdują się również inne, mniej znane. Jednym z nich jest Kolonia Polska w Mandżurii. Jej początek sięga końca XIX wieku, kiedy to w 1897 roku rząd carski wysłał do Mandżurii ekspedycję Polaków, którzy mięli za zadanie wytyczyć linię kolei Wschodnio - Chińskiej. Rok później tj. w 1898 r. Polacy pod kierunkiem inż. Adama Szydłowskiego wyznaczyli miejsce na założenie osiedla, a następnie rozpoczęli jego budowę. W ten sposób powstał Charbin. Największa liczba Polaków zatrudnionych przy eksploatacji tej kolei wynosiła około 7 tysięcy osób. Zaczęły powstawać tam polskie organizacje, jak "Związek Polaków Wojskowych w Mandżurii","Polski Komitet Obrony Interesów Narodowych", czy też Szkoła Polska im. Henryka Sienkiewicza. Zakończenie II wojny światowej okazało się początkiem końca istnienia tej kolonii. W 1949 roku odbyły się pierwsze powrotne transporty tej grupy Polaków do kraju.




Skany: Waldemar Zmysłowski

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa Archiwum Akt Nowych w Izbie Pamięci Jednostki Komandosów w Lublińcu

Wystawa przygotowana przez AAN "Batalion AK "Zośka" w dokumentach z Archiwum Akt Nowych" prezentowana jest obecnie w Izbie Pamięci Jednostki Wojskowej Komandosów w Lublińcu. JWK to największa polska jednostka wojsk specjalnych, która odziedziczyła tradycje batalionów "Zośka" (tradycje dziedziczy pododdział dowodzenia i zabezpieczenia), "Parasol" (tradycje dziedziczy ZB C) i "Miotła" (tradycje dziedziczy ZB A).









Foto: płk Roman Bednarski

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Szanowni Państwo!

Z okazji zbliżających się świąt Bożego Narodzenia życzymy Państwu zdrowia, szczęścia, pomyślności a także wielu miłych chwil spędzonych w gronie rodziny.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wizyta ukraińskich archiwistów w AAN

18 grudnia 2014 roku Archiwum Akt Nowych odwiedziła delegacja ukraińskich archiwistów. Dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak spotkał się z ukraińskimi gośćmi, z którymi podzielił się polskimi doświadczeniami w pracy archiwalnej. Ponadto goście zapoznali się z zasobem Archiwum, warunkami przechowywania dokumentów oraz zwiedzili magazyny archiwalne i pracownię konserwacji.

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

33 rocznica wprowadzenia stanu wojennego w Polsce

W sobotę 13 grudnia 2014 roku minęła 33 rocznica wprowadzenia stanu wojennego w Polsce. Przedstawiamy niewielką część materiałów archiwalnych z zasobu AAN dotyczących tego wydarzenia.


Obwieszczenie o wprowadzeniu stanu wojennego z 13.12.1981 r., AAN, Archiwum Środowiska byłych żołnierzy 9 Kompanii Dywersyjnej "Żniwiarz", sygn. 9.


Wycinek prasowy z gazety "The Register" z 13.12.1981 r., AAN, Akta Romana Lewickiego, sygn. 15/8.


Manifestacja w Warszawie, 1981 r.,, AAN, Archiwum Zbigniewa Romaszewskiego, sygn. 325.


Manifestacja w Warszawie, 1981 r., AAN, Archiwum Zbigniewa Romaszewskiego, sygn. 325.


Napis na murze kamienicy w Krakowie w okresie stanu wojennego, 1981 r., AAN, Archiwum Zbigniewa Romaszewskiego, sygn. 326.


Kopia dekretu powołującego do życia Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom, 1981r. AAN, Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom, sygn. 8.

 

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Gratulujemy naszej koleżance!

25 listopada 2014 roku mgr Anna Nowakowska-Wierzchoś, pracownik Oddziału I AAN, obroniła w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk pracę doktorską pt. "Konopniczanki - Związek Kobiet Polskich we Francji im. Marii Konopnickiej w latach 1944-1950". Serdecznie gratulujemy.

GRATULACJE

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwalia do dziejów polskiej emigracji politycznej z lat 1939 - 1990

W dniach 3 - 5 grudnia 2014 roku Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych i Archiwum Akt Nowych zapraszają do udziału w międzynarodowej konferencji"Archiwalia do dziejów polskiej emigracji politycznej z lat 1939 - 1990". Konferencja odbędzie się w Centrum Edukacyjnym im. Janusza Kurtyki "Przystanek Historia" przy ul. Marszałkowskiej 21/25.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Międzynarodowa konferencja "Wybitne postacie polskiej emigracji powojennej Wojskowi"

3 grudnia 2014 roku zapraszamy do udziału w międzynarodowej konferencji "Wybitne postacie polskiej emigracji powojennej Wojskowi". Jej organizatorami są Archiwum Akt Nowych, Fundacja Armii Krajowej w Londynie i Ośrodek Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym KUL. Sympozjum odbędzie się w gmachu Biblioteki Uniwersyteckiej KUL w Lublinie, przy ul. Chopina 27 w Czytelni Teologiczno - Filozoficznej.



Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Warsztaty archiwalne AAN dla uczniów Gimnazjum w Nadarzynie

4 listopada 2014 roku pracownik Archiwum Akt Nowych mgr Tomasz Dzięgielewski przeprowadził warsztaty archiwalne dla uczniów Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Nadarzynie. Uczniowie wysłuchali wykładu o sieci archiwów państwowych i Archiwum Akt Nowych. Zostali też poinformowani o tym, że sami mogą tworzyć własne archiwa, czyli powoływać do życia i prowadzić archiwa rodzinne. Gimnazjaliści zostali podzieleni na grupy i otrzymali zadanie przeanalizowania treści źródeł archiwalnych będących kopiami dokumentów pochodzących z zasobu AAN. Mieli również przeczytać i wierne przepisać list, jaki Józef Piłsudski napisał w 1918 roku do Romana Dmowskiego. W uznaniu za zaangażowanie w warsztatach uczniowie otrzymali materiały promocyjne AAN.









Foto: Karolina A. Podleśna - Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Nadarzynie

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uroczystość przekazania archiwum Zbigniewa Romaszewskiego do Archiwum Akt Nowych

19 listopada 2014 roku o godz.12.00 w gmachu Senatu RP odbędzie się uroczyste przekazanie przez Zofię Romaszewską spuścizny archiwalnej swojego męża do państwowego zasobu archiwalnego. Zbigniew Romaszewski był działaczem opozycji politycznej w PRL, w III RP nieprzerwanie przez 7 kadencji sprawował urząd senatora, w latach 2007-2011 pełnił funkcję wicemarszałka Senatu VII kadencji. Był również członkiem Trybunału Stanu i Kawalerem Orderu Orła Białego.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Panteon Archiwistów Świata"

W dniach 14-15 listopada 2014 roku w Pocysterskim Opactwie w Rudach odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Panteon Archiwistów Świata". Pracownicy oraz dyrektor Archiwum Akt Nowych dr Tadeusz Krawczak czynnie uczestniczyli w sympozjum występując z referatami naukowymi opartymi o zasób archiwalny AAN.






Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa Archiwum Akt Nowych i Biblioteki Sejmowej w Sejmie RP

5 listopada 2014 roku w holu głównym gmachu Sejmu RP odbyło się uroczyste otwarcie wystawy"Posłanki i Senatorki II RP". Została przygotowana przez pracowników Archiwum Akt Nowych przy współpracy z Biblioteką Sejmową.
Ekspozycja składa się z 22 plansz przedstawiających działalność parlamentarzystek II Rzeczypospolitej. Pierwsze wybory parlamentarne w Polsce z udziałem kobiet miały miejsce w styczniu 1919 roku. W Sejmie znalazło się wówczas 8 posłanek, które zajmowały się głównie działalnością społeczną, edukacyjną, prawami kobiet, dzieci oraz mniejszości narodowych. Wykorzystywały przysługującą im inicjatywę ustawodawczą, m.in. podczas prac nad ustawą zmierzającą do zmiany postanowień prawa cywilnego dotyczących kobiet i prac nad ustawą dotyczącą zwalczania handlu kobietami i dziećmi.








Foto: Dariusz Wierzchoś

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

75 rocznica aresztowania prezydenta Stefana Starzyńskiego

27 listopada 2014 roku mija 75 rocznica aresztowania przez Niemców prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego. Poniżej przedstawiamy materiały archiwalne z zasobu Archiwum Akt Nowych dotyczące tej postaci.








Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych na Polskiej Liście Krajowej UNESCO Pamięć Świata

17 października 2014 roku w Pałacu Prezydenckim w Warszawie odbyła się uroczystość wręczenia certyfikatów wpisu na Polską Listę Krajową UNESCO Pamięć Świata. Celem tego programu , powstałego z inicjatywy UNESCO w 1992 roku, jest zwrócenie uwagi świata na konieczność ochrony dziedzictwa dokumentacyjnego oraz potrzebę popularyzacji i udostępniania spuścizny przodków. Wśród 11 zabytków umieszczonych na Liście znalazł się znajdujący się w zasobie AAN Memoriał Ignacego Jana Paderewskiego do prezydenta Stanów Zjednoczonych Woodrowa Wilsona z 17 stycznia 1917 roku. Dokument ten odegrał niezwykle ważną rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości, ponieważ autor uzasadniał konieczność restytucji niepodległej Polski wraz z przyznaniem Prus Wschodnich i Gdańska. Prezydent Wilson uznał argumentację Paderewskiego, czego dowodem jest zapis 13 punktu planu Wilsona uporządkowania sytuacji w Europie po I wojnie światowej: "Stworzenie niepodległego państwa polskiego na terytoriach zamieszkanych przez ludność bezsprzecznie polską, z wolnym dostępem do morza, niepodległość polityczną, gospodarczą, integralność terytoriów tego państwa ma być zagwarantowana przez konwencję międzynarodową".





Media o nas:

www.archiwa.gov.pl

www.tvp.pl

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawy AAN w kilku miastach w Kraju.

Wystawy merytorycznie przygotowane przez Archiwum Akt Nowych są obecnie do obejrzenia w kilku miastach na terenie całego kraju. Od 20 października br. w Archiwum Państwowym w Przemyślu będzie można oglądać dwujęzyczną polsko-francuską wystawę: "Kochali Ojczyznę i walczyli o wolność Polski. Wojenna emigracja we Francji z Archiwum Stanisława Łuckiego 1939-1989 - LES COMBATTANTS DE LA LIBERTÉ PAR AMOUR DE LA POLOGNE, LEUR PATRIE. L'ÉMIGRATION POLONAISE DE LA II GUERRE MONDIALE DANS LES ARCHIVES DE STANISLAS LUCKI 1939-1989" (koncepcja: Tadeusz Krawczak, Mariusz Olczak; opracowanie plansz: Bartosz Nowożycki, Anna Wasilewska, Agnieszka Wopińska, Mariusz Olczak; opracowanie graficzne: Bartosz Jaksender). Wystawa dotychczas prezentowana była w Warszawie, Szczecinie i Lublinie. Vide:link

Jeszcze do 26 października do obejrzenia w Malbork Welcome Center jest dwujęzyczna polsko-angielska wystawa "Ryszard Kukliński - POLSKA SAMOTNA MISJA - COLONEL RYSZARD KUKLIŃSKI - A POLISH LONELY MISSION" (koncepcja i opracowanie: Anna Wasilewska; opracowanie graficzne: Bartosz Jaksender). Wystawa dotychczas prezentowana była w Warszawie, Ossowie i Białymstoku. Vide:link

Od 14 października 2014 r. w Centralnej Bibliotece Wojskowej dostępna jest wystawa "Batalion Zośka w dokumentach z zasobu Archiwum Akt Nowych" (koncepcja i opracowanie: Mariusz Olczak; opracowanie graficzne: Bartosz Jaksender). Przygotowana ona została przez Archiwum Akt Nowych we współpracy z Jednostką Wojskową Komandosów w Lublińcu i Społecznym Komitetem Opieki nad Grobami Żołnierzy Baonu Zośka. Wystawa towarzyszyła konferencji naukowej "Batalion Zośka - historia prawdziwa", a w najbliższym czasie będzie prezentowana również poza Warszawą. Od 6 października 2014 r. w Miejskim Ośrodku Kultury w kujawskim Lubrańcu prezentowana jest wystawa "Komendant Główny ZWZ/AK gen. Stefan Rowecki - dokumenty 1940 - 1943" (koncepcja i opracowanie: Mariusz Olczak; opracowanie graficzne: Bartosz Jaksender). Przygotowana została przez Archiwum Akt Nowych we współpracy z Główną Biblioteką Lekarską. Wystawa wcześniej prezentowana była w Warszawie. Vide:link

Z kolei wystawa poświęcona wydarzeniom września 1939 roku w samej Warszawie "WRZESIEŃ 1939" jest nadal do obejrzenia przed Urzędem Dzielnicy Ochota Miasta Stołecznego Warszawy przy ul. Grójeckiej 17a. Przygotowana została przez Archiwum Akt Nowych we współpracy z Centralnym Archiwum Wojskowym i Urzędem Dzielnicy Ochota Miasta Stołecznego Warszawy (koncepcja i opracowanie: Agnieszka Wopińska, Jan Annusewicz; opracowanie graficzne: Bartosz Jaksender). Dużą grupę dokumentów z zasobu AAN znajdziemy również na czynnej jeszcze w gmachu NBP w Warszawie wystawie "Wojenne losy polskiego złota".







Opracował: (MO)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wrzesień 1939 roku w Warszawie

9 października 2014 roku o godz. 15.00. przed Urzędem Dzielnicy Ochota odbędzie się wernisaż wystawy poświęconej wydarzeniom września 1939 roku w Warszawie. Wystawa została przygotowana przez pracowników Archiwum Akt Nowych przy współpracy z Centralnym Archiwum Wojskowym.






Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wojenne losy polskiego złota

Dokumenty z zasobu AAN zostały zaprezentowane na zorganizowanej przez Narodowy Bank Polski wystawie "Wojenne losy polskiego złota". W otwarciu wystawy wzięli udział prezes NBP oraz Ambasador Rumunii w Polsce. Nowoczesny, multimedialny komiks, dokumenty oraz zdjęcia można oglądać w holu głównym Oddziału Okręgowego NBP w Warszawie przy Pl. Powstańców Warszawy do 27 lutego 2015 r. w dni robocze w godzinach 8.00-19.00. Wstęp wolny. Wystawie towarzyszy również katalog przygotowany w języku polskim i angielskim.





Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nowość wydawnicza AAN.

Na rynku wydawniczym ukazała się publikacja opracowana pod redakcjš dr. Krzysztofa Smolany. Jest to "Spis rodzin wojskowych wywiezionych do ZSRR". Książka została opublikowana przy współpracy AAN z Kancelarią Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Polską Akademiš Umiejętności i Muzeum Katyńskim. Wydawnictwo zostało wzbogacone o płytę DVD, na której znalazły się skany dokumentów archiwalnych i listy rodzin wojskowych w układzie alfabetycznym.





Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zmarł dr Krzysztof Stoliński prezes Studium Polski Podziemnej.

Z bólem przyjęliśmy wiadomość o odejściu do Pana w dniu 12.8.2014 r. dr Krzysztofa Stolińskiego, wieloletniego prezesa Studium Polski Podziemnej w Londynie. Za prezesury dr Stolińskiego współpraca między Studium a Archiwum Akt Nowych nabrała cech nie tylko instytucjonalnej, ale przyjacielskiej współpracy. Mieliśmy honor gościć Zmarłego w naszych progach, zaś nasi Pracownicy wspierali swą wiedzą i pracą, tę tak zasłużoną dla Polski placówkę. Czynili to tym chętniej, gdyż dzięki dr Stolińskiemu w SPP panowała iście rodzinna atmosfera.
Łącząc się w pogrzebowej modlitwie za duszę śp. dr Krzysztofa Stolińskiego zarówno Rodzinie Zmarłego, jak i wszystkim Pracownikom i Współpracownikom SPP przekazujemy słowa serdecznej pamięci.

T. Krawczak.


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pułkownik Ryszard Kukliński. Polska samotna misja

16 sierpnia w Ossowie w godzinach 12.00 - 21.00 odbył się wernisaż wystawy przygotowanej wspólnie przez AAN i Izbę Pamięci płk. Ryszarda Kuklińskiego "Pułkownik Ryszard Kukliński. Polska samotna misja - Colonel Ryszard Kukliński - "A Polish Lonely Mission". American Day w Ossowie. Gościem specjalnym w American Day, który uroczyście otworzył wystawę był Ambasador Stanów Zjednoczonych Ameryki p. Steven Mull. We wrześniu wystawę będzie można oglądać w Muzeum Archidiecezjalnym w Białymstoku.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Komendant Główny ZWZ/AK gen. Stefan Rowecki.
Dokumenty 1940 - 1943

Od 15 sierpnia przy ul. Jazdów 1A w Warszawie zapraszamy do zwiedzania wystawy "Komendant Główny ZWZ/AK gen. Stefan Rowecki. Dokumenty 1940 - 1943", przygotowanej przy współpracy AAN z Główną Biblioteką Lekarską. Wystawa będzie czynna do końca września.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wspomnienia z Powstania Warszawskiego

Na rynku wydawniczym ukazał się dziennik - wspomnienia z okresu Powstania Warszawskiego kapitana Wacława Zagórskiego (Lecha Grzybowskiego) "Wicher Wolności". Odznaczony Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari autor walczył w zgrupowaniu "Chrobry II". Książka została opublikowana przez Oficynę Wydawniczą "FINNA"przy współpracy z Archiwum Akt Nowych.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Powstanie Warszawskie na Ochocie

We wtorek 5 sierpnia 2014 r. przed Ratuszem Dzielnicy Ochota Miasta Stołecznego Warszawy odbył się wernisaż wystawy przygotowanej przez Archiwum Akt Nowych "IV Obwód Ochota ZWZ-AK w konspiracji i w Powstaniu Warszawskim". Uroczystego otwarci wystawy dokonał Burmistrz Dzielnicy Ochota Wojciech Komorowski i Przewodnicząca Środowiska IV Obwodu Ochota ŚZŻAK Władysława Marcinkiewicz. Wystawę będzie można oglądać przez cały miesiąc sierpień przed ratuszem Dzielnicy Ochota Miasta Stołecznego Warszawy.











Opracowała: (AW)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych uzyskało dotację programu Kultura +

Projekt Archiwum Akt Nowych związany z digitalizacją dokumentów Policji Państwowej z lat 1918-1939 otrzyma dotację w ramach IV edycji programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Kultura+, priorytet "Digitalizacja". Dotacje przyznano również 12 innym archiwom w tym: w Katowicach, Krakowie, Koszalinie, Lesznie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Opolu, Poznaniu, Przemyślu i Wrocławiu oraz Archiwum Głównemu Akt Dawnych.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Najnowsze wydanie książki z serii "Polska mniej znana"

Na rynku wydawniczym ukazała się kolejna publikacja z serii "Polska mniej znana 1944 - 1989" . Dzięki współpracy Archiwum Akt Nowych, Fundacji Archiwum Dokumentacji Historycznej PRL, Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego do rąk czytelników trafia "XI Zjazd Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (1990)". Opracowaniem, wyborem i przygotowaniem do druku zajęli się Marek Jabłonowski, Włodzimierz Janowski i Grzegorz Sołtysiak.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa Archiwum Akt Nowych w Senacie RP

8 czerwca 2014 roku w gmachu Senatu RP, Przewodnicząca Parlamentu Łotwy p. Solvita Aboltina, uroczyście otworzyła wystawę przygotowaną przez AAN "Stosunki Polsko - Łotewskie w zasobie Archiwum Akt Nowych".

Ekspozycja składa się z 12 plansz przedstawiających materiały archiwalne dokumentujące relacje między obu państwami w pierwszej połowie XX wieku. Obok dokumentów o charakterze politycznym np. potwierdzających uznanie przez Polskę Łotwy jako państwa, znalazły się również materiały prezentujące współpracę wojskową, gospodarczą i kulturalną Polski i Łotwy. Kancelaria Senatu przygotowała publikację "Polska, Łotwa, Razem", w której znalazły się reprodukcje wybranych dokumentów, dotyczących stosunków polsko - łotewskich pochodzących z zasobu Archiwum Akt Nowych .




Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przedwojenne materiały Policji Państwowej w Łodzi w Archiwum Akt Nowych

25 czerwca 2014 roku redaktor Adam Sikorski, prowadzący program "Było, nie minęło" w TVP INFO, przekazał do AAN skrzynię z dokumentami, zakopaną we wrześniu 1939 r. pod Garwolinem. Pracownicy oddziału konserwacji AAN po dokonaniu pierwszych czynności konserwatorskich stwierdzili, że w kufrze ukryto dokumenty i materiały kancelaryjne Wojewódzkiej Komendy Policji Państwowej w Łodzi. Zbiór obecnie jest poddawany kolejnym działaniom konserwatorskim.












Media o nas:

TVP.pl

Teleexpress

TV Trwam

Foto: Bartosz Nowożycki

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwalia stanu wojennego w Archiwum Ewy Tomaszewskiej

12 maja bieżącego roku Archiwum Akt Nowych przejęło liczący około 15 metrów bieżących akt, Archiwum Ewy Tomaszewskiej. Wśród przekazanych dokumentów znajdują się m.in. materiały wytworzone podczas stanu wojennego, w tym z internowania w Gołdapi. Poniżej przedstawiamy kilka dokumentów z tego zespołu.






Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa Archiwum Akt Nowych w Szczecinie

18 czerwca w Książnicy Pomorskiej im. Stanisława Staszica w Szczecinie odbędzie się wernisaż wystawy przygotowanej przez pracowników AAN poświęconej Władysławowi Sile - Nowickiemu. Sylwetkę bohatera uroczystości przedstawią dr Artur Kubaj z IPN Oddział w Szczecinie oraz córka mecenasa Agnieszka Dąbrowska, która opowie o ojcu. Władysław Siła - Nowicki, ur. 22 czerwca 1913 r., był adwokatem, działaczem politycznym, działaczem opozycji antykomunistycznej PRL, żołnierzem Armii Krajowej i Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, współpracownikiem Komitetu Obrony Robotników, sędzią Trybunału Stanu w latach 1992-1993 oraz współtwórcą i pierwszym prezesem Chrześcijańsko-Demokratycznego Stronnictwa Pracy.



Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zmarł darczyńca Archiwum Akt Nowych

22 maja 2014 roku w Chicago zmarł Marian Edward Prusek ps. "Żubr".
Marian Edward Prusek urodził się 2 lipca 1926 roku w Warszawie. W 1942 r. wstąpił do konspiracji. Pełnił służbę łącznika Armii Krajowej na Placówce Słupia, w Obwodzie Włoszczowa Inspektoracie Armii Krajowej Kielce Okręg "Jodła". Po ukończeniu konspiracyjnej Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty został skierowany jako podchorąży do 1. kompanii Batalionu „Las”. W szeregach 74. Pułku Piechoty Armii Krajowej brał udział w Akcji „Burza” na terenie Okręgu AK "Jodła". Po zakończeniu II wojny światowej wyemigrował z Polski do Stanów Zjednoczonych. Tam czynnie włączył się życie Polonii Amerykańskiej. Zasiadał w Kongresie Polonii Amerykańskiej, był wieloletnim Prezesem Koła Byłych Żołnierzy Armii Krajowej – Oddział w Chicago oraz aktywnym członkiem Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce. Po 1989 roku propagował ideę integracji europejskiej i przystąpienie Polski do struktur NATO. Marian Edward Prusik był uhonorowany m.in. Krzyżem Komandorskim i Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Partyzanckim, Medalami „Pro Patria” i „Pro Memoria”. Do zasobu AAN przekazał wraz z Tadeuszem Gubałą Archiwum Stanisława Błaszczaka ps. "Róg" i Archiwum Koła AK w Chicago. Cześć Jego pamięci!


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

25. rocznica wyborów 4 czerwca 1989 roku w Archiwum Akt Nowych

W poniedziałek 2 czerwca 2014 roku na Placu pod Skrzydłami w Warszawie odbył się wernisaż wystawy przygotowanej przez pracowników AAN "Droga do wolności - rok 1989 w dokumentach NSZZ "Solidarność" i Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej".
Wystawa została uroczyście otwarta na Placu pod Skrzydłami wspólnie przez Burmistrza Dzielnicy Ochota Wojciecha Komorowskiego i dyrektora Archiwum Akt Nowych dr Tadeusza Krawczaka. Ekspozycja składa się z 21 plansz przedstawiających różne aspekty życia społecznego w ostatnich 10 latach PRL-u składających się na drogę, jaką przeszli Polacy od wprowadzenia stanu wojennego do "wyborów kontraktowych" będących konsekwencją decyzji obrad "Okrągłego stołu". Wystawa jest otwarta dla zwiedzających na Placu pod Skrzydłami do końca czerwca, a od rozpoczęcia nowego roku szkolnego będzie prezentowana w szkołach na Ochocie.












Opracował: (JA)

Foto: Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nowa publikacja pracownika Archiwum Akt Nowych

Na rynku wydawniczym ukazało się wydawnictwo źródłowe opracowane przez prof. Edwarda Kołodzieja "Daleki Wschód w świetle wewnętrznych biuletynów centrali MSZ oraz raportów polskich placówek z lat 1920-1941". Książka została wydana przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych i Archiwum Akt Nowych.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Droga do wolności - wystawa Archiwum Akt Nowych w 25 rocznicę wyborów 4 czerwca 1989 roku

Archiwum Akt Nowych zaprasza na wernisaż wystawy przygotowanej przez pracowników AAN "Droga do Wolności - Rok 1989 w dokumentach NSZZ "Solidarność" i Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej". Uroczystość odbędzie się w Warszawie. 2 czerwca 2014 roku o godz. 15.00. na Placu Pod Skrzydłami znajdującym się na rogu ul. Grójeckiej 109 i ul. Dickensa.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa Archiwum Akt Nowych w Związku Inwalidów Wojennych RP

23 maja 2014 roku z okazji 95 - lecia Związku Inwalidów Wojennych RP w Hotelu Gromada Dom Chłopa w Warszawie odbył się wernisaż wystawy "95 lat Związku Inwalidów Wojennych Rzeczpospolitej Polskiej 1919 - 2014". Wystawa została opracowana przez pracowników AAN na podstawie materiałów zgromadzonych w Archiwum Pamięci Związku Inwalidów Wojennych RP. Składa się z 6 plansz dokumentujących działalność Związku od jego założenia w 1919 roku do czasów współczesnych.

Zdjęcia z uroczystości dostępne są na facebook
Archiwum Akt Nowych


Książeczka zawierająca opis ustaw, rozporządzeń i przepisów wykonawczych dotyczących świadczeń wojennych, wydana w Krakowie w 1915 r.


Kupon loterii pieniężnej na rzecz inwalidów wojennych. 12-21.10.1922 r.


Uroczystość poświęcenia sztandaru związkowego Koła Związku Inwalidów Wojennych w Bielsku. 13.08.1928 r.


Uczestnicy kursu Akademii Handlowej zorganizowanego dla inwalidów wojennych.


Delegacja Związku Inwalidów Wojennych RP z sekretarzem ambasady polskiej w Paryżu Wierzbickim i Generałem Gouraud na Kongresie w Paryżu w 1930 roku.


Poświęcenie sztandaru Związku Inwalidów Wojennych RP w Krościenku nad Dunajcem 4.09.1933 r.


Członkowie Związku Inwalidów Wojennych RP przed Katedrą w Łodzi. 10.05.1934 r.


Prezydent RP Ignacy Mościcki zapoznaje się z dokumentem zatwierdzającym fundację Zarządu Okręgowego Związku Inwalidów Wojennych w Łodzi na budowę okrętu podwodnego 1938 rok.


Wrzesień 1939 r. Zniszczony budynek w Śródmieściu Warszawy.


Zima 1943 r. Pacyfikacja wsi na Zamojszczyźnie.

Opracował: (JA)

Skany: Waldemar Zmysłowski

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwalny Punkt Informacyjny Archiwum Akt Nowych

W dniu 13.05.2014 r. w Galerii Kordegarda w godzinach 10.00-16.00 działał punkt konsultacyjny Archiwum Akt Nowych. Punkt odwiedziło kilkadziesiąt osób z czego 4 osoby przekazały swoje materiały archiwalne. Pan Aleksander Wołos przekazał płytę ze skanami fotografii ze spotkania z nowowybranymi parlamentarzystami w mieszkaniu Heleny i Aleksandra Wołosów w Olsztynie oraz skanami ulotek wyborczych z 1989 r. Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" Regionu Warmii i Mazur w Olsztynie. Pani Barbara Jezierska przekazała materiały z okręgu warszawskiego m.in. ulotki wyborcze, prasę z 1989 r., instrukcje dla mężów zaufania Warszawskiego Komitetu Obywatelskiego "Solidarność", instrukcję dla uczestników akcji 3x5. Pan Janusz Kuligowski przekazał druki ulotne Lokalnego Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" w Miński Mazowieckim. Natomiast pani Barbara Szubert przekazała materiały wyborcze z województwa chełmskiego oraz swoje osobiste dokumenty, m.in. z internowania. Mieszkańcy Warszawy nie tylko przynosili materiały do wyborów w 1989 r. ale także archiwalia dotyczące Stronnictwa Pracy, w tym 2 sztandary.




Foto:1 i 2 - ulotki Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" Regionu Warmii i Mazur w Olsztynie. 3. Spotkanie nowowybranych parlamentarzystów, dnia 22 czerwca 1989 roku, w mieszkaniu Heleny i Aleksandra Wołosów w Olsztynie. Posłowie: Józef Lubieniecki i Zenon Złakowski z żoną Niną.

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nowe dokumenty opozycji politycznej okresu PRL trafiły do Archiwum Akt Nowych

12 maja 2014 r. w Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych odbyła się konferencja prasowa poświęcona przekazaniu do zasobu Archiwum Akt Nowych zbiorów rodzinnych Jacka Kuronia, dokumentów Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" przy Sądzie Najwyższym, archiwum Ewy Tomaszewskiej i Aliny Cybuli oraz dokumentów Placówki Charytatywnej Archikonfraterni Literackiej działającej przy katedrze św. Jana w Warszawie.

Archiwum przekazane przez Andrzeja Kuronia składa się z ponad 1500 zdjęć i dokumentów dotyczących rodu Kuroniów i Modelskich. Znajduje się w nim m.in. korespondencja Jacka Kuronia i jego brata Andrzeja ukazująca formy represji stosowane przez aparat władzy wobec działaczy opozycyjnych. Zbiór uzupełnia kolekcja pozytywów fotografii z działalności politycznej Jacka Kuronia.

Na archiwum Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" działającej w latach 1980-1981 przy Sądzie Najwyższym składa się dokumentacja organizacyjna oraz zbiór fotograficzny Agencji Fotograficznej NZS z kilkuset niezwykle cennymi negatywami fotografii z lat 1980-1981. Materiały te przekazał Jacek Maria Juzwa - w latach 1980-1981 członek Komisji Zakładowej. W 1981 roku z uwagi na napiętą sytuację polityczną w kraju dokumenty zostały podzielone między kilka osób. Po wprowadzeniu stanu wojennego zostały przekazane Jackowi M. Juzwie do przechowania.

Archiwum Ewy Tomaszewskiej tworzy obszerny zbiór liczy ok. 15 metrów bieżących. Są tu m.in. dokumenty z okresu internowania w Gołdapi w czasie stanu wojennego (w tym druki ulotne, prace plastyczne), działalności w NSZZ "Solidarność i Ruchu Społecznym AWS, z okresu zasiadania w Sejmie III Kadencji (1997-2001), Senacie RP (2005-2007) oraz w Parlamencie Europejskim (2007-2009). W archiwum znajdują się ponadto dokumenty i publikacje z pracy Ewy Tomaszewskiej w ZUS, PFRON, Urzędzie Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi, w Związku Kobiet Katolickich. Uzupełnienie zespołu stanowią druki ulotne - materiały z kampanii wyborczych oraz publikacje okolicznościowe, związane z pracą zawodową.

Dokumenty Placówki Charytatywnej Archikonfraterni Literackiej działającej przy katedrze św. Jana w Warszawie ukazują skalę solidarności społecznej w okresie stanu wojennego i drugiej połowy lat 80. oraz zaangażowanie Kościoła katolickiego i środowisk z nim związanych w pomoc dla osób prowadzących działalność opozycyjną. Obok dokumentów organizacyjnych zbiór tworzą materiały ukazujące formy pomocy - materialnej, prawnej lub w znalezieniu pracy - udzielanej przez placówkę osobom represjonowanym z powodu przekonań politycznych wraz z wykazami tych osób. Materiały przekał dr hab. Jacek Przygodzki.

Archiwum Aliny Cybuli tworzy dokumentacja z lat 1976 - 2001. Obok dokumentów osobistych i dotyczących działalności zawodowej Aliny Cybuli, w zbiorze znajdują się materiały Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" w Warszawskich Zakładach Wytwórczych Urządzeń Telefonicznych. Ponadto materiały pracowników oświaty i wychowania zrzeszonych w NSZZ "Solidarność" oraz druki ulotne wytworzone przez podziemne struktury "Solidarności". Wśród tych materiałów wyróżniają się: koszula, w której odręcznie wyszyto napis "Solidarność 8 V Kamczatka 22 Gołdap Interna" oraz Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu wraz z podpisami osób internowanymi w Darłówku, w tym Tadeusza Mazowieckiego, Bronisława Geremka, Andrzeja Czumy, Zygmunta Goławskiego. Ponadto z zespole znajduje się bogaty zasób fotograficzny z demonstracji, spotkań okolicznościowych i organizacyjnych Polskiej Partii Niepodległościowej, Konfederacji Polski Niepodległej i Ruchu Trzeciej Rzeczypospolitej.





Uroczystość w mediach:

TVP Polonia

Gazeta.pl

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

70. rocznica bitwy pod Monte Cassino

Archiwum Akt Nowych w sobotę 10 maja 2014 roku wzięło udział w obchodach 70. rocznicy bitwy pod Monte Cassino. Honorowy patronat nad obchodami objęła pani Anna Maria Anders - córka gen. Władysława Andersa. Uroczystości odbyły się przy ul Długiej w Warszawie, a AAN wystawiło swój punkt informacyjny.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie archiwum dr. Cezarego Chlebowskiego do AAN

W piątek 9 maja 2014 r. w Archiwum Akt Nowych odbyła się uroczystość przekazania archiwum dr. Cezarego Chlebowskiego do zasobu AAN. Spuścizna naukowa dr. Chlebowskiego została przekazana przez spadkobierców zmarłego p. Grażynę Chlebowską oraz Weronikę Chlebowską - Dziadosz, dr hab. Tomasza Chlebowskiego i dr. Marka Jedynaka reprezentującego IPN.

Archiwum Cezarego Chlebowskiego składa się z kilkuset oryginalnych dokumentów wytworzonych podczas II wojny światowej dotyczących m.in. Obszaru Warszawskiego AK, Obwodu Skierniewice AK, dwóch tabel kryptonimów Wydziału Vk (łączności konspiracyjnej) Komendy Okręgu Radomsko- Kieleckiego AK, meldunków, rozkazów, poleceń kierowanych do różnego rodzaju struktur, jednostek Armii Krajowej. Odnaleźć też można kilkadziesiąt kart oryginalnych instrukcji i meldunków wywiadowczych takich organizacji jak "Polska Niepodległa" i "Narodowe Siły Zbrojne". Ponadto w zbiorze tym znajdują się relacje, wspomnienia żołnierzy, opracowania, notatki, bogata korespondencja i cenna kolekcja fotografii (w tym żołnierzy Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK), czyli dokumentacja warsztatowa wykorzystywana przez dr. Chlebowskiego do napisanych przez niego książek. Cezary Chlebowski urodził się 15 lutego 1928 r. w Grodźcu. Jako uczeń szkoły powszechnej wstąpił w 1936 r. do harcerstwa. W 1941 r., ukończywszy 13 lat, rozpoczął pracę w warsztatach elektrycznych, gdzie po raz pierwszy zetknął się z działalnością sabotażową. W 1942 r. został wysiedlony wraz z rodziną z Zagłębia Dąbrowskiego i wywieziony na roboty przymusowe do III Rzeszy. Zbiegł do Generalnego Gubernatorstwa i w okresie sierpień 1942 r. do lipca 1943 r. pracował jako robotnik leśny. Zamieszkał z rodziną w Sichowie koło Rytwian na Kielecczyźnie. Na początku 1944 r. wstąpił w szeregi AK, kontynuował także konspiracyjną działalność harcerską. Brał udział w redagowaniu biuletynu zawierającego informacje z nasłuchu radiowego oraz kolportażu miejscowej prasy podziemnej. W lutym 1945 r. wrócił do Zagłębia Dąbrowskiego, gdzie kontynuował naukę w gimnazjum. Świadectwo dojrzałości uzyskał w 1946 r. w Sławięcicach. Był członkiem 6 ZDH. W kwietniu 1947 r. Cezary Chlebowski ujawnił się przed komisją likwidacyjną przy byłym Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Katowicach. W 1947 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie do 1950 r. studiował na Akademii Nauk Politycznych w Warszawie. W 1969 r. ukończył studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawski, zaś w 1980 r. otrzymał stopień doktora na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Jego praca doktorska "Monografia Organizacji Dywersyjnej AK poza wschodnimi granicami Polski w okresie wrzesień 1941 - marzec 1943", została uznana przez Radio Wolna Europa za jeden z bestsellerów 1983 r. i otrzymała nagrodę im. Włodzimierza Pietrzaka. Natomiast Fundacja Fulbrighta w USA przyznała autorowi w nagrodę stypendium na kilkumiesięczny pobyt w USA. Był autorem ponad 2000 artykułów poświęconych Polskiemu Państwu Podziemnemu i AK, a także tematyce sportowej. Na jego dorobek składa się kilkanaście audycji radiowych, komiksów i powieści, a także ponad 2000 wykładów i odczytów. Opublikował 17 książek; m.in. "Nocne szlaki" (1964), "Gwiazda z Diabelnej" (1967), "Zagłada IV Odcinka" (1968), "Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie" (1968), "Odłamki granatu" (1969), "Gdy las był domem" (1972), "Trudne lato" (1979), "Pokaż zęby" (1981), "Cztery z tysiąca" (1981), "Wachlarz, monografia wydzielonej organizacji dywersyjnej Armii Krajowej: wrzesień 1941-1943" (1983), "Reportaż z tamtych dni" (1986), "Ostatnia droga Komendanta Ponurego" (1990), "Bez pokory" (1997), "W armii Państwa Podziemnego" (2005), "Ponury - major Jan Piwnik 1912-1944" (2005), "Saga o bohaterach - Wachlarz IX 1941 - III 1943" (2006). Jego prace osiągnęły łączny nakład prawie miliona egzemplarzy. Cezary Chlebowski był laureatem licznych nagród literackich, otrzymał cztery stypendia międzynarodowe, a także szereg odznaczeń i medali (m.in. Krzyż Zasługi, Krzyż Armii Krajowej, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski oraz odznakę honorową Zasłużony dla Kultury Polskiej). Był związany z licznymi organizacjami kombatanckimi, naukowymi, społecznymi oraz zawodowymi. Zmarł 9 maja 2013 roku w Warszawie.




Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Święta Wielkiej Nocy

Z okazji nadchodzących Świąt Wielkanocnych życzymy wszystkim Wesołego Alleluja i prezentujemy ulotki, kartki, rysunki wytworzone przez struktury NSZZ "Solidarność" znajdujące się w zasobie AAN.





:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zmarł darczyńca Archiwum Akt Nowych

23 marca 2014 roku w wieku 85 lat zmarł Janusz Henryk Zadarnowski ps. "Ratold"..

Janusz Henryk Zadarnowski urodził się 15 lipca 1929 roku w Warszawie. W maju 1942 r. wstąpił do Szarych Szeregów, był harcerzem 41. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej. W Powstaniu Warszawskim służył w 102. kompanii Batalionu "Bończa" w Zgrupowaniu "Róg". Uczestniczył w walkach na Starym Mieście i w Śródmieściu. Po upadku powstania wydostał się z Warszawy i w październiku 1944 roku został wywiadowcą Komendy Obwodu AK Limanowa. Służbę w Armii Krajowej zakończył w styczniu 1945 roku. Po wojnie w obliczu aresztowania uciekł z kraju przez "zieloną granicę" na Zachód. Ukończył Uniwersytet Concordia w Montrealu. Pracował jako kapitan służb technicznych w Royal Canadian Air Force. Czynnie włączył się w działalność "Polonii" w Ameryce Północnej. Piastował funkcję Skarbnika Komisji Skarbu Narodowego RP na Kanadę, był dyrektorem Krajowego Kongresu Polonii Amerykańskiej oraz wieloletnim Prezesem Okręgu Stanów Zjednoczonych Ameryki Koła Byłych Żołnierzy Armii Krajowej. Był wielkim zwolennikiem przekazywania zbiorów polonijnych do Archiwum Akt Nowych. W 2001 roku przekazał pierwszą część swojego archiwum do Archiwum Akt Nowych. Janusz Henryk Zadarnowski był odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, Krzyżem Walecznych, czterokrotnie Medalem Wojska, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Partyzanckim, Medalem "Pro Patria", Medalem "Pro Memoria" i wieloma innymi odznaczeniami. Cześć Jego Pamięci!

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zmarł darczyńca Archiwum Akt Nowych

13 marca 2014 roku zmarł wybitny działacz katolicki, poseł na Sejm PRL, publicysta, dziennikarz i darczyńca Archiwum Akt Nowych Janusz Zabłocki.

Janusz Zabłocki urodził się 18 lutego 1926 roku w Grodzisku Mazowieckim. Po kampanii wrześniowej jako harcerz wstąpił do organizujących się „Szarych Szeregów”. Po zakończeniu wojny studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Będąc na studiach nawiązał współpracę z dziennikiem „Słowo Powszechne”. Następnie związał się z środowiskiem Stowarzyszenia PAX, z którego w przyszłości odszedł tworząc opozycję skierowaną przeciwko Bolesławowi Piaseckiemu. W 1967 r. stworzył Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Warszawie i redakcji „Więzi”. Celem ODiSS było upowszechnianie i studiowanie w Polsce posoborowej katolickiej myśli społecznej. W latach 1975-1980 działał jako jedyny poseł katolicki w Komisji „Iustitia et PAX” Episkopatu Polski. Podjął również wieloletnią współpracę z emigracyjnym Stronnictwem Pracy, którą kontynuował po „Okrągłym Stole”. W 1989 r. pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Tymczasowego Komitetu Wykonawczego SP. Jako niezależny kandydat Klubu Chrześcijańsko-Demokratycznego startował w wyborach do Sejmu „kontraktowego” lecz nie uzyskał mandatu poselskiego. Janusz Zabłocki był autorem biografii Prymasa Stefana Wyszyńskiego oraz książek dotyczących działalności środowisk katolickich w Polsce. 20 grudnia 2013 roku Janusz Zabłocki przekazał do Archiwum Akt Nowych zgromadzone przez siebie archiwum. Ze względu na stan zdrowia nie mógł uczestniczyć w uroczystości osobiście. W jego imieniu materiały archiwalne przekazała do AAN wnuczka darczyńcy, p. Agnieszka Widmańska. Archiwum przekazane przez Janusza Zabłockiego składa się głównie z dokumentów poświęconych sytuacji politycznej Polski po 1945 roku. Są to przemówienia sejmowe, korespondencja z międzynarodowymi organizacjami katolickimi, partiami chrześcijańsko-demokratycznymi oraz materiały organizacyjne, protokoły, stenogramy z posiedzeń, regulaminy, opracowania dotyczące Stowarzyszenia PAX, Klubu Inteligencji Katolickiej oraz Ośrodka Dokumentacji i Studiów Społecznych. W zbiorze znalazły się również materiały Stronnictwa Pracy od 1944 r. zawierające m.in. memoranda, oświadczenia, artykuły, opracowania, deklaracje, korespondencję i zdjęcia, ukazujące działalność takich organizacji jak np. Klub Chrześcijańsko-Demokratyczny i Polski Kongres Chrześcijańskiej Demokracji.



Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Grupy Oporu "Solidarni" w Archiwum Akt Nowych

W piątek 28 lutego 2014 roku odbyło się przekazanie archiwum Grup Oporu "Solidarni" do Archiwum Akt Nowych. Zostało ono ofiarowane przez Bolesława Jabłońskiego ps. "Omega". Swoją obecnością uroczystość zaszczycił Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych prof. Władysław Stępniak, który podziękował działaczom Grup Oporu za aktywność opozycyjną w latach 80. XX wieku oraz za podjęcie decyzji przekazania swoich zbiorów archiwalnych do państwowego zasobu archiwalnego. Dyrektor Archiwum Akt Nowych dr Tadeusz Krawczak wyraził nadzieję, że był świadkiem przekazania pierwszej partii archiwaliów i w niedalekiej przyszłości kolejne partie dokumentów Grup Oporu znajdą się w AAN. Ponadto widząc potrzebę badań naukowych nad działalnością opozycji niepodległościowej w PRL zasugerował, aby w przyszłości zorganizować sesję naukową poświęconą historii i strukturom organizacji. Atrakcją uroczystości było zaprezentowanie fragmentu mało znanego dotąd filmu dokumentalnego "Vivre dans La Verite. Pologne 1985", zrealizowanego przez Marcela Łozińskiego, który zarejestrował "na żywo" akcje miejskie Grup Oporu. m.in. akcję ulotkową przy ul. Grójeckiej pod obecnym Urzędem Dzielnicy Ochota. Na koniec zasłużonym działaczom wręczono Odznaki Pamiątkowe Grup Oporu "Solidarni". Następnego dnia, 1 marca, od godziny 11.00. do 15.00. po centrum Warszawy jeździł tramwaj "Linii Oporu" na trasie Marymont Potok - Metro Wilanowska. Osoby korzystające z tego środka lokomocji mogły m.in. obejrzeć wystawę poświęconą historii Grup Oporu "Solidarni" przygotowaną przez pracowników AAN, poznać działaczy Grup oraz samodzielnie wykonać ulotkę na maszynie drukarskiej z epoki.

Uroczystość w mediach:

Onet.pl

Życie Warszawy

dzieje.pl









Opracował:(JA)

Foto: Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Grupy Oporu "Solidarni" w Archiwum Akt Nowych

W dniach 28 lutego-1 marca 2014 roku Archiwum Akt Nowych, Instytut Pamięci Narodowej i Stowarzyszenie Wolnego Słowa zapraszają na uroczystości poświęcone historii Grup Oporu "Solidarni".

Powstanie Grup Oporu "Solidarni" wiąże się z wprowadzeniem stanu wojennego. Wiele środowisk związanych z uczelniami i zakładami pracy zdecydowało się stawić opór wyprowadzonemu na polskie ulice wojsku. Początkowo środowiska te skupiły się wokół Andrzeja Niedka ps. "Alek" tworząc Grupy Specjalne. Przy organizowaniu grup uczestniczyli byli żołnierze Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej. Zimą 1982/1983 kierownictwo przejął Teodor Klincewicz ps. "Teoś". W 1984 r. na wniosek Zbigniewa Bujaka organizacja zmieniła nazwę na Grupy Oporu "Solidarni" jako mniej radykalną. W jej ramach funkcjonowało około 26 grup. Podstawową działalnością było prowadzenie tzw. "akcji miejskich". Polegały one przede wszystkim na rozrzucaniu ulotek, karaniu donosicieli i osób kolaborujących z władzą oraz legalizacji, tj. wyrabianiu fałszywych dokumentów na rzecz podziemia. Ponadto członkowie grupy zajmowali się przygotowywaniem i obsługą manifestacji, a także szykowaniem do walki z milicją i ZOMO. Równocześnie została założona sekcja transportu, która zajmowała się odbiorem, przechowywaniem i dystrybucją sprzętu drukarskiego przemyconego do Polski z Zachodu dla potrzeb podziemia. Teodor Klincewicz wraz z Bolesławem Jabłońskim i Andrzejem Niedkiem założyli Oficynę Wydawniczą "Rytm", która w latach 1983-1989 wydawała publikacje patriotyczne. Uroczystości będą mieć zróżnicowany charakter. Dzięki Bolesławowi Jabłońskiemu ps. "Omega" zasób Archiwum Akt Nowych wzbogaci się 28 lutego o archiwum Grup Oporu "Solidarni". Na zbiór składa się dokumentacja aktowa i fotograficzna z lat 1981-2010. Obok materiałów wytworzonych takich jak ulotki, odezwy, fotografie znajdują się wydawnictwa i prasa konspiracyjna wydawana w drugim obiegu. W czasie uroczystości zasłużonym działaczom zostaną wręczone Odznaki Pamiątkowe Grup Oporu "Solidarni". Uroczystość odbędzie się w Archiwum Akt Nowych w Sali im. Józefa Stojanowskiego oraz w Sali im. Ignacego Jana Paderewskiego. W sobotę 1 marca odbędzie się promocja książki Janusza Przemysława Ramotowskiego ps. "Przem" Sto razy głową w mur. Historia tych, co chcieli robić coś innego niż druk bibuły. Ponadto odbędzie się projekcja filmu dokumentalnego "Teoś". Dodatkową atrakcją tego dnia w godzinach 11.00-15.00. będzie jazda tramwajem poświęconym historii Grup Oporu "Solidarni" na trasie Marymont Potok- Plac Wilsona-Plac Bankowy-Marszałkowska-Puławska-Wyścigi. Będzie w nim można spotkać działaczy Grup Oporu, obejrzeć wystawę poświęconą tej organizacji oraz samodzielnie wykonać ulotkę na maszynie drukarskiej z epoki i zagrać w ZnajZnak.

Opracował:(JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie archiwum Władysława Siła-Nowickiego do Archiwum Akt Nowych

We wtorek 25 lutego 2014 r. w Sali Kolumnowej gmachu Sejmu RP odbyła się uroczystość przekazania spuścizny archiwalnej mecenasa Władysława Siła-Nowickiego do Archiwum Akt Nowych. Honorowy patronat nad uroczystością sprawował wicemarszałek Sejmu RP Marek Kuchciński. Uroczystość zorganizowały wspólnie Archiwum Akt Nowych, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Instytut Pamięci Narodowej i Parlamentarny Zespół Miłośników Historii.

Witając gości oraz określając dorobek życiowy Władysława Siła-Nowickiego wicemarszałek Kuchciński podkreślił, że "mecenas należał do wybitnych postaci Polski ubiegłego wieku, które były świadkami wszystkich najważniejszych wydarzeń politycznych, publicznych i historycznych od czasów drugiej wojny światowej." Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych prof. Władysław Stępniak doceniając wagę wydarzenia przekazania tej spuścizny do państwowego zasobu archiwalnego, stwierdził, że "ma to wielkie znaczenie dla przyszłych badań historycznych, dla wszystkich tych, którzy poszukiwać będą wzoru postępowania, oceniać przebytą przez nasze państwo drogę." Wdowa po mecenasie Irena Siła-Nowicka powiedziała "dla mojego męża, którego dokumenty dzisiaj przekazuję, Polska była zawsze najważniejsza. Był w swoim życiu żołnierzem, konspiratorem, adwokatem, społecznikiem, więźniem i bardzo dobrym człowiekiem". Wyraziła również nadzieję, że dokumenty pozwolą zachować pamięć o tym, co było dobre i co było złe w naszym życiu publicznym i ta pamięć, to nasze wspólne dziedzictwo będzie służyło kolejnym pokoleniom. Archiwum Władysława Siła-Nowickiego mierzy 5 metrów bieżących akt, składa się z ponad 160 jednostek archiwalnych zawierających materiały poświęcone działalności politycznej, społecznej i adwokackiej Władysława Siła-Nowickiego. Bardzo interesującymi dokumentami przekazanymi do Archiwum Akt Nowych są dotyczące pomocy, którą mecenas udzielał jako adwokat w procesach politycznych w latach 1960-1980 na terenie całego kraju, a zwłaszcza w procesach działaczy NSZZ "Solidarność" w czasie stanu wojennego m.in. Jacka Kuronia, Henryka Wujca, Kazimierza Świtonia, Leszka Moczulskiego, Andrzeja Czumy, Anny Walentynowicz. Ponadto w zbiorze znajdują się również dokumenty poświęcone przygotowaniom i obradom Okrągłego Stołu. Ważną część Archiwum stanowią dokumenty osobiste, zwłaszcza dotyczące procesu i wyroku skazującego na karę śmierci oraz zmiany jej na karę dożywotniego więzienia, protokoły z przesłuchań świadków, akta procesowe, a także korespondencja z odosobnienia do rodziny. Uroczystość została uświetniona koncertem fortepianowym maestro Karola Radziwonowicza z Towarzystwa im. Ignacego Jana Paderewskiego oraz recytowaniem poezji patriotycznej przez Jerzego Zelnika. Na zakończenie odbyło się otwarcie wystawy przygotowanej przez pracowników Archiwum Akt Nowych prezentującej wydarzenia z życia Władysława Siła-Nowickiego oraz dokumenty zgromadzone przez mecenasa, w tym m.in. materiały z okresu działalności NSZZ "Solidarność" - korespondencja, odezwy strajkowe, przemówienia, biuletyny, a także kolekcja fotografii prywatnych.

Uroczystość w mediach:

Nasze miasto

Dzieje.pl

TVP Parlament

Gazeta Wyborcza


Opracował:(JA)

Fotografie z uroczystości na facebook Archiwum Akt Nowych:

Facebook

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uroczystość przekazania archiwum Władysława Siła- Nowickiego do Archiwum Akt Nowych w gmachu Sejmu RP.

25 lutego 2014 r. o godz. 11.00 w Sali Kolumnowej Sejmu RP w 20 rocznicę śmierci mecenasa Władysława Siła-Nowickiego odbędzie się uroczyste przekazanie jego spuścizny archiwalnej przez małżonkę Irenę Siła-Nowicką oraz córki Marię i Agnieszkę do Archiwum Akt Nowych. Honorowym patronatem nad spotkaniem objął wicemarszałek Sejmu Marek Kuchciński. Władysław Siła-Nowicki, ur. 22 czerwca 1913 r. był adwokatem, działaczem politycznym, działaczem opozycji niepodległościowej PRL, żołnierzem Armii Krajowej i Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, współpracownikiem Komitetu Obrony Robotników, sędzią Trybunału Stanu w latach 1992-1993 oraz współtwórcą i pierwszym prezesem Chrześcijańsko-Demokratycznego Stronnictwa Pracy.



Opracował:(JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

95 lecie dekretu archiwalnego

7 lutego 2014 r. minęło 95 lat od podpisania przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego "Dekretu o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami".

Dekret został uchwalony na posiedzeniu Rady Ministrów 31 stycznia 1919 r. Na jego mocy powołano do życia Wydział Archiwów Państwowych przy Ministrze Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego oraz Archiwa Państwowe. Do zadań Wydziału Archiwów należało zarządzanie archiwami państwowymi oraz opieka techniczno - naukowa nad archiwami i zbiorami należącymi do instytucji publicznych. Ponadto Wydział miał ratować przez zniszczeniem istniejące materiały archiwalne, zajmować się rewindykacją zbiorów archiwalnych stanowiącą własność Państwa Polskiego, a także udzielać pomocy osobom prywatnym w kwestii przechowywania i opieki nad prywatnymi zbiorami archiwalnymi. Zadaniem Archiwów Państwowych było przechowywanie materiałów archiwalnych wytworzonych przez organa władz państwowych, kościelnych, wyznaniowych, instytucji oraz korporacji publicznych i prywatnych na ziemiach polskich a także organów władz okupacyjnych. Oprócz tego Archiwa Państwowe miały gromadzić i przechowywać wszelkie materiały archiwalne mające znaczenie dla historii i kultury kraju. Zapraszamy do przeczytania listu otwartego Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych prof. Władysława Stępniaka oraz do zapoznania się z galerią zdjęć.













Opracował:(JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

70. rocznica zamachu na gen. SS Franza Kutscherę

W sobotę 1 lutego 2014 roku minęła 70. rocznica likwidacji gen. SS i dowódcy Policji Dystryktu Warszawskiego Franza Kutschery kata Warszawy wykonaną przez kompanię "Pegaz" Armii Krajowej. Prezentujemy publikacje dotyczące tego wydarzenia opracowane na podstawie materiałów archiwalnych z AAN:

Impreza w mediach:

RMF.24.pl

TVP.pl

Gazeta Wyborcza


Opracował:(JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

25. rocznica Obrad „Okrągłego Stołu”

6 lutego 2014 roku mija 25. rocznica rozpoczęcia negocjacji politycznych władz PRL z opozycją, które do historii przeszły pod nazwą rozmów „Okrągłego Stołu”. Poniżej przedstawiamy kilka dokumentów z zasobu AAN dotyczących tego wydarzenia.




Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie przez Zarząd Regionu Mazowsze NSZZ "Solidarność" kolejnych materiałów archiwalnych do zasobu Archiwum Akt Nowych

W czwartek 23 stycznia 2014 roku Sekretarz Zarządu Regionu Mazowsze NSZZ "Solidarność" Grzegorz Iwanicki wraz z Jerzym Wieteszką niezależnym fotografem, autorem albumu "Byłem jednym z Was", przekazał do zasobu AAN kolejną partię materiałów archiwalnych wytworzonych przez mazowieckich działaczy "Solidarności". Przekazanie tego zbioru było możliwe dzięki kilkuletniej współpracy między Archiwum Akt Nowych a Regionem Mazowsze NSZZ "Solidarność".


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

II Rzeczypospolita wobec Ruchu Prometejskiego

Pod koniec ubiegłego roku na rynku wydawniczym ukazał się czwarty tom z serii "II Rzeczypospolita wobec Ruchu Prometejskiego". Opracowanie jest efektem współpracy Centralnego Archiwum Wojskowego im. mjr. Bronisława Waligóry, Archiwum Akt Nowych i Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce. Redakcja naukowa, opracowanie i wybór materiałów: dr Paweł Libera.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Fotografie z zasobu Archiwum Akt Nowych w książce o stanie wojennym na Ochocie

W 2013 roku ukazała się publikacja dr Grzegorza Majchrzaka z Instytutu Pamięci Narodowej "Internowani z Ochoty na tle stanu wojennego". Książkę wydał Urząd Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy. Zamieszczone w niej fotografie pochodzą m.in. ze zbiorów Archiwum Akt Nowych.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nowa publikacja AAN

Rok 1948. Między polską drogą a projektem uniwersalnym

16 grudnia 2013 roku w Sali Senatu Uniwersytetu Warszawskiego w Pałacu Kazimierzowskim odbyła się konferencja naukowa podsumowująca projekt Rok 1948. Między polską drogą a projektem uniwersalnym. Podczas konferencji zaprezentowano najnowszą książkę z serii "Polska mniej znana 1944 -1989" - "Zwrot polityczny ' 48. Między polską drogą a projektem uniwersalnym". Część 1. Publikacja ta ukazała się dzięki współpracy AAN z Wydziałem Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Wydawnictwo opublikowano pod redakcją naukową Marka Jabłonowskiego, Wojciecha Jakubowskiego i Tadeusza Krawczaka.


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Bożonarodzeniowe Pocztówki Solidarności

Z okazji zbliżających się Świąt Bożego Narodzenia przedstawiamy kartki świąteczne wykonane przez podziemne struktury NSZZ "Solidarność" w latach 80-tych XX wieku.










:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie zbioru archiwalnego Janusza Zabłockiego do zasobu Archiwum Akt Nowych

W piątek 20 grudnia o godzinie 11.00. w Archiwum Akt Nowych odbyła konferencja prasowa zorganizowana z okazji przekazania do zasobu AAN Archiwum Janusza Zabłockiego. Z uwagi na stan zdrowia darczyńca nie uczestniczył w uroczystości. Materiały archiwalne przekazała wnuczka darczyńcy Agnieszka Widmańska. Akta Janusza Zabłockiego zawierają głównie materiały poświęcone sytuacji politycznej Polski po II wojnie światowej. Są to przemówienia sejmowe, korespondencja z międzynarodowymi organizacjami katolickimi, partiami chrześcijańsko-demokratycznymi oraz materiały organizacyjne, protokoły, stenogramy z posiedzeń, regulaminy opracowania dotyczące Stowarzyszenia PAX, Klubu Inteligencji Katolickiej i Ośrodka Dokumentacji i Studiów Społecznych. Uwagę zwraca bogata korespondencja z hierarchami kościelnymi m.in. dotycząca poparcia kandydatury Stefana Kardynała Wyszyńskiego do Pokojowej Nagrody Nobla. W zbiorze znalazły się również materiały Stronnictwa Pracy od 1944 r. zawierające m.in. memoranda, oświadczenia, artykuły, opracowania, deklaracje, korespondencję i zdjęcia, ukazujące działalność również takich organizacji jak np. Klub Chrześcijańsko-Demokratyczny i Polski Kongres Chrześcijańskiej Demokracji. Ponadto darczyńca również przekazał egzemplarze prasy i periodyków, wycinki prasowe i fotografie osobiste.

Janusz Zabłocki działacz katolicki, publicysta, dziennikarz, poseł na Sejm PRL urodził się 18 lutego 1926 roku w Grodzisku Mazowieckim. Po kampanii wrześniowej jako harcerz wstąpił do organizujących się "Szarych Szeregów". Po zakończeniu wojny studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Będąc na studiach nawiązał współpracę z dziennikiem "Słowo Powszechne". Następnie związał się z środowiskiem Stowarzyszenia PAX, z którego w przyszłości odszedł tworząc opozycję skierowaną przeciwko Bolesławowi Piaseckiemu. W 1967 r. stworzył Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Warszawie i redakcji "Więzi" . Celem ODiSS było upowszechnianie i studiowanie w Polsce posoborowej katolickiej myśli społecznej. W latach 1975-1980 działał jako jedyny poseł katolicki w Komisji "Iustitia et PAX" Episkopatu Polski. Podjął również wieloletnią współpracę z emigracyjnym Stronnictwem Pracy, którą kontynuował po "Okrągłym Stole". W 1989 r. pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Tymczasowego Komitetu Wykonawczego SP. Jako niezależny kandydat Klubu Chrześcijańsko-Demokratycznego startował w wyborach do Sejmu "kontraktowego" ,lecz nie uzyskał mandatu poselskiego. Janusz Zabłocki jest autorem biografii Prymasa Stefana Wyszyńskiego oraz książek dotyczących działalności środowisk katolickich w Polsce.




Impreza w mediach:

Gazeta.pl

Wpolityce.pl

Onet.pl

Mówią Wieki


Opracował, foto (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Współpraca Archiwum Akt Nowych z XXI Liceum im. Hugona Kołłątaja w Warszawie

W XXI Liceum im. Hugona Kołłątaja w Warszawie jest prezentowana wystawa „Stan Wojenny 1981-1983 w dokumentach z zasobu Archiwum Akt Nowych". Dzięki temu uczniowie mają możliwość zapoznania się z materiałami archiwalnymi dotyczącymi stanu wojennego.




Opracował: (JA)

Foto: Renata Jabłońska (XXI Liceum im. Hugona Kołłątaja)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa Archiwum Akt Nowych w Środzie Śląskiej

13 grudnia 2013 roku w Domu Kultury w Środzie Śląskiej odbyła się prezentacja wystawy "Stan Wojenny 1981-1983 w dokumentach z zasobu Archiwum Akt Nowych". Podczas uroczystości referat o stanie wojennym wygłosił kierownik Oddziału V AAN Mariusz Olczak. W najbliższym czasie wystawa będzie prezentowana w szkołach ponadgimnazjalnych na terenie Dolnego Śląska.









Opracował: (JA)

Foto: Anna Kalita

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

32. rocznica wprowadzenia stanu wojennego w Polsce

13 grudnia 2013 roku mija 32 rocznica wprowadzenia stanu wojennego w Polsce. Przedstawiamy część dokumentów z naszego zasobu dotyczących tego wydarzenia.












Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zmarł darczyńca Archiwum Akt Nowych

20 listopada 2013 roku w wieku 90 lat zmarł Eligiusz Czesław Bruliński ps. "Zarzycki", "Sztywny".
Darczyńca Archiwum Akt Nowych urodził się 21 listopada 1923 roku w Warszawie. W 1940 roku wstąpił do Polskiej Organizacji Zbrojnej w kompanii "Narocz" w 6 Obwodzie Praskim. W Powstaniu Warszawskim walczył jako dowódca 149 plutonu w 3 Batalionie Pancernym AK "Golski". Był kawalerem Orderu Wojennego, Srebrnego Krzyża Virtuti Militari, Krzyża Armii Krajowej, Krzyża Partyzanckiego i wielu innych odznaczeń wojskowych. W Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej pełnił funkcję przewodniczącego Zespołu do Kontaktów z Zagranicą Zarządu Głównego ŚZŻAK. Był autorem monografii poświęconej 3 Batalionu AK "Golski".

Cześć jego pamięci!


Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Lidia Lwow - Eberle w Archiwum Akt Nowych

W środę 4 grudnia 2013 roku gościem zebrania naukowego pracowników AAN była Lidia Lwow -Eberle.

Lidia Lwow-Eberle urodziła się w Rosji w arystokratycznej rodzinie. Po wybuchu rewolucji październikowej wraz z rodzicami przybyła do Polski i osiedliła się na Wileńszczyźnie. Po wybuchu II wojny światowej wstąpiła do konspiracji. Znalazła się w oddziałach partyzanckich 5 Wileńskiej Brygady AK jako sanitariuszka. Przyjęła pseudonim "Lala". Początkowo pełniła służbę pod dowództwem Andrzeja Burzyńskiego ps. "Kmicic", a później mjr. Zygmunta Szendzielarza ps. "Łupaszko". Po rozwiązaniu przez mjra. "Łupaszko" 5 Brygady Wileńskiej, zdecydowała się dalej walczyć w podziemiu antykomunistycznym. Wstąpiła do zreorganizowanej przez mjr. "Łupaszko" Brygady Wileńskiej. Uczestniczyła w walkach Brygady na terenie Okręgu Białostockiego AK, w Puszczy Białowieskiej i na Pomorzu. Została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa 30 czerwca 1948 roku w Osielcu pod Jordanowem. Sąd PRL skazał ją na 7 lat pozbawienia wolności. Po wyjściu z więzienia studiowała Archeologię na Uniwersytecie Warszawskim. Po zakończeniu studiów podjęła pracę w Muzeum Historycznym m. st. Warszawy. Podczas spotkania z pracownikami AAN Lidia Lwow-Eberle opowiedziała o dzieciństwie, przyczynach wstąpienia do konspiracji, o życiu codziennym w partyzantce i o mjrze. "Łupaszko".


Opracował: (JA)

Foto: Bartosz Jaksender

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Polska emigracja we Francji 1939 - 1989

25 listopada 2013 roku o godzinie 17.00. w gmachu Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" przy ul. Krakowskie Przedmieście 64 w Warszawie odbyła się uroczystość "Polska emigracja we Francji 1939-1989". Spotkaniu towarzyszyła wystawa "Kochali Ojczyznę i walczyli o wolność Polski. Wojenna emigracja we Francji z Archiwum Stanisława Łuckiego 1939-1989".

Spotkanie zostało otwarte przez posłankę Joannę Fabisiak oraz prezesa Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" Longina Komołowskiego. Oboje witając gości nawiązali do wydarzenia, jakim było przekazanie w ostatnim czasie przez Annę Łucką spuścizny archiwalnej jej ś.p. męża Stanisława Łuckiego do Archiwum Akt Nowych. Podkreślili ogromne znaczenie, jakie dla badań nad najnowszą historią Polski ma przekazywanie takich zbiorów do państwowego zasobu archiwalnego.
Następnie głos zabrała Anna Łucka, która podziękowała za zorganizowanie uroczystości i opowiedziała o swoim mężu. Więcej o dokonaniach zmarłego powiedział prof. Jan Żaryn, który zaprezentował referat dotyczący działalności polskiej emigracji we Francji w latach 1939 - 1989 z uwypukleniem pracy Stanisława Łuckiego w Stronnictwie Narodowym i francuskim ruchu oporu podczas II wojny światowej. Na zakończenie spotkania głos zabrał Mariusz Olczak, kierownik Oddziału V AAN, który przedstawił stan badań, zakres poszukiwań i gromadzenia przez Archiwum Akt Nowych materiałów archiwalnych wytworzonych przez Polonię.
Po wystąpieniach prelegentów uroczyście zaproszono gości do zwiedzenia wystawy"Kochali Ojczyznę i walczyli o wolność Polski. Wojenna emigracja we Francji z Archiwum Stanisława Łuckiego 1939-1989" opracowanej na podstawie dokumentów zebranych przez Stanisława Łuckiego. Ekspozycja jest dostępna dla zwiedzających przed budynkiem Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" przy Krakowskim Przedmieściu.



Opracował: (JA)

Foto: Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Polska emigracja we Francji 1939-1989



(JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie Archiwum Jana Kułakowskiego do Archiwum Akt Nowych

W środę 6 listopada 2013 roku o godzinie 11.00. w siedzibie Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych przy ul. Rakowieckiej 2d odbędzie się uroczysta konferencja prasowa. Pani Zofia Kułakowska przekaże do państwowego zasobu archiwalnego spuściznę archiwalną wytworzoną przez męża, Jana Kułakowskiego. Jan Kułakowski zmarły 25 czerwca 20111 roku był prawnikiem, dyplomatą i związkowcem. Podczas II wojny światowej walczył w powstaniu warszawskim. Następnie po wojnie wyemigrował do Belgii, gdzie ukończył studia prawnicze na Katolickim Uniwersytecie w Lowanium. Działał w europejskich i światowych związkach zawodowych. W latach 90. XX wieku sprawował funkcję pełnomocnika rządowego ds. negocjacji Polski z Unią Europejską i pierwszym ambasadorem RP przy Unii Europejskiej.

(JA)




Wyborcza.pl

Deon.pl

PolskieRadio

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Otwarcie wystawy „Z sowieckich łagrów do Meksyku. Odyseja polskich uchodźców do Santa Rosa”

W czwartek 24 października 2013 roku o godzinie 11.00. w Galerii Pałacu Kazimierzowskiego Uniwersytetu Warszawskiego odbędzie się prezentacja wystawy „Z sowieckich łagrów do Meksyku. Odyseja polskich uchodźców z Santa Rosa”. Jest ona poświęcona losom polskich uchodźców z ZSRR, którzy po wyjściu z łagrów odnaleźli drugi dom w Meksyku. Ekspozycję przygotował pracownik Archiwum Akt Nowych dr Krzysztofa Smolana wspólnie z Ambasadą Meksykańskich Stanów Zjednoczonych w RP przy współpracy z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych i Instytutem Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW. Wernisaż wystawy miał miejsce 10 października bieżącego roku w hallu głównym gmachu Sejmu RP pod patronatem Marszałek Sejmu RP Ewy Kopacz.

W 1942 roku premier gen. Władysław Sikorski podpisał porozumienie z prezydentem Meksyku gen. Manuelem Avila Camacho, na mocy którego mogło przyjechać półtora tysiąca osób – wychodźców, Sybiraków do Meksyku. Polacy zostali osiedleni w dawnej hacjendzie Santa Rosa w pobliżu miasta León w stanie Guanajuato. W niedługim czasie uchodźcy zorganizowali tam na nowo swoje życie, m.in. uruchomiono szkoły, zorganizowano służbę zdrowia, harcerstwo, działały dwie grupy teatralne i ukazywała się gazeta „Polak w Meksyku”. Nie bez powodu Meksykanie nazwali to miejsce „Małą Polską”. Po zakończeniu wojny większość mieszkańców Santa Rosa pozostała w Meksyku lub wyjechała do Stanów Zjednoczonych, a jedynie kilkadziesiąt osób powróciło do Polski.

Wystawę w Pałacu Kazimierzowskim uroczyście otworzą dr hab. Zofia Marzec dyrektor Instytutu Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW oraz dr Tadeusz Krawczak dyrektor Archiwum Akt Nowych i Ricardo Villanueva Hallal ambasador Stanów Zjednoczonych Meksyku w Polsce. Ponadto zostanie zaprezentowany film dokumentalny Janusza Połoma „Santa Rosa” poświęcony obchodom 50 – lecia rozwiązania obozu.

(JA)



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uroczystość z okazji stulecia Ligi Kobiet Polskich

W dniu 19 października 2013 w Sali Kolumnowej Sejmu RP odbyły się uroczystości z okazji stulecia Ligi Kobiet Polskich, które honorowym patronatem objęła pani Marszałek Sejmu RP Ewa Kopacz. W Kongresie wzięły udział przedstawicielki kół Ligi z całej Polski oraz delegacje zagraniczne z Rosji, Chin i Czech. Działalność przedwojenną Ligi przedstawiono w kilku referatach, z których jeden wygłosiła Anna Nowakowska-Wierzchoś, pracownik Oddziału I Archiwum Akt Nowych. Uczestniczki kongresu mogły zapoznać się z dokumentami obrazującymi przedwojenną działalność organizacji kobiecych w Polsce na wystawie przygotowanej przez pracowników Oddziału I AAN – Patrycję Krasoń i Annę Nowakowską-Wierzchoś.
Opracowała: (P.K.)




:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwiści łotewscy w Archiwum Akt Nowych

W piątek, 4 października 2013 r., Archiwum Akt Nowych gościło 30-to osobową delegację archiwistów z Łotwy. Zapoznali się z zasobem Archiwum oraz warunkami przechowywania dokumentów. Zwiedzili magazyny archiwalne oraz pracownię konserwacji.



Foto: Bartosz Jaksender

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W wieku 90 lat zmarł Tadeusz Wronowski – darczyńca Archiwum Akt Nowych.

Tadeusz Wronowski urodził się 27 lipca 1923 r. w Warszawie. Był kapitanem w st. spoczynku, pseudonim „Przygoda”. Harcerz Szarych Szeregów i żołnierz Batalionu „Parasol”. Brał udział w akcjach małego sabotażu, dywersyjnych i bojowych. Był dowódcą akcji "Milke". Z zawodu inżynier architekt, mieszkał w Bielsku-Białej. Odznaczony m.in. orderem Virtuti Militari, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Walecznych. Członek Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, przewodnik GOT PTT i instruktor narciarski.
W 2007 roku Tadeusz Wronowski dzięki współpracy z Archiwum Czynu Niepodległościowego przekazał do Archiwum Akt Nowych swoją spuściznę archiwalną dotyczącą Batalionu Parasol.
Cześć jego pamięci!


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Prezentacja dokumentów Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie W poniedziałek 30 września 2013 roku o godzinie 12.00 w siedzibie Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych odbyła się prezentacja z zasobu Archiwum Akt Nowych materiałów archiwalnych Rządu RP na Uchodźstwie. Zostały one udostępnione w serwisie internetowym szukajwarchiwach.pl. Po zakończeniu pokazu nastąpiło uroczyste przekazanie do zasobu AAN spuścizn Leona Wacława Koca i Norberta Żaby.

Osoby zainteresowane najnowszą historią Polski oraz państwowym zasobem archiwalnym mogą korzystać z dokumentów pochodzących z następujących zespołów: Ministerstwo Odbudowy Administracji Publicznej, Ministerstwo Informacji i Dokumentacji i Ministerstwo Prac Kongresowych Rządu RP z lat 1939-1948. Najwięcej dokumentów zostało opublikowanych ze zbioru Ministerstwa Prac Kongresowych Rządu RP, ponieważ składają się na niego materiały agend należących do tego resortu m.in. Działu Rewindykacji i Strat Kulturalnych i działów politycznego, kulturalnego, prawnego, gdzie znajdują się analizy m.in. stosunków Polski z ZSRR i III Rzeszą w trakcie i po zakończeniu wojny, sytuacji gospodarczej w powojennej Europie, granic, strat wojennych i odszkodowań. Ponadto znajdują się także dokumenty Międzysojuszniczego Komitetu Rozbrojeniowego. W zespole Ministerstwa Odbudowy Administracji Publicznej Rządu RP są dokumenty dotyczące odbudowy administracji, samorządu, sądownictwa, służby zdrowia i gospodarki. Zainteresowani materiałami Ministerstwa Informacji i Dokumentacji znajdą m.in. analizy, deklaracje, przemówienia dotyczące sytuacji Polski na arenie międzynarodowej po agresji Niemiec i Związku Radzieckiego na Polskę. Po zakończeniu prezentacji nastąpiło uroczyste przekazanie akt. Pani Maria Kędzierska mieszkająca na stałe w Londynie przekazała spuściznę pułkownika Wojska Polskiego Leona Wacława Koca. Podczas II wojny światowej pełnił funkcję dowódcy garnizonu Kowel, a po podpisaniu układu Sikorski-Majski był dowódcą Ośrodka Zapasowego Armii Polskiej w ZSRR. Zbiór ten składa się z bogatej dokumentacji aktowej i fotograficznej z lat 1915-2005. Obok osobistych dokumentów znajdują się materiały wytworzone przez władze wojskowe na terenie ZSRR i na Bliskim Wschodzie. Ponadto znajduje się w nim unikatowy zbiór kilku tysięcy fotografii przedstawiających historię II Korpusu od jego powstania w Rosji poprzez ewakuację i demobilizację w Wielkiej Brytanii. Drugim zbiorem przekazywanym do zasobu AAN były Akta Norberta Żaby. Przekazał je profesor Janusz Korek. Norbert Żaba był synem Polaka i Estonki pochodzenia szwedzkiego. W 1935 r. rozpoczął pracę w służbie dyplomatycznej. Pełnił funkcję attaché prasowego Poselstwa RP w Helsinkach, następnie był korespondentem PAT w Berlinie. W czasie II wojny światowej był attaché prasowym Poselstwa RP w Kopenhadze, Helsinkach i Sztokholmie. Po zakończeniu wojny osiadł na stałe w Szwecji, gdzie m.in. pełnił funkcję prezesa Zjednoczenia Polskiego. Był przedstawicielem Instytutu Literackiego w Paryżu na Skandynawię i założycielem Towarzystwa Przyjaciół „Kultury” w Sztokholmie. Archiwum Norberta Żaby składa się raportów prasowych i sytuacyjnych Poselstwa RP w Sztokholmie dla Ministerstwa Informacji i Dokumentacji w Londynie z lat 1940-1946, korespondencja z „Kulturą” oraz wydawnictwami polskimi i zagranicznymi. Oprócz tego w zbiorze znajduje się zapis bogatej korespondencji z Jerzym Giedroyciem, Adamem Rudzkim, Arturem Marią Swinarskim, Czesławem Miłoszem, Gustawem Herlingiem – Grudzińskim, Marią Dąbrowską, Stefanem Kisielewskim, Władysławem Bartoszewskim i Jarosławem Iwaszkiewiczem. Uroczystość w mediach:

TVN24

Nasz Dziennik

Politykier.pl

Polskie Radio

Radio Białystok

Tvpparlament

Money.pl

Gazeta.pl

rmf24.pl

stooq.pl

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwalna uroczystość w gmachu Sejmu RP 26 września na terenie Sejmu odbyła się uroczystość przekazania przez dr Annę Łucką do zasobu Archiwum Akt Nowych Akt Stanisława Łuckiego. Patronem spotkania była Marszałek Sejmu RP Ewa Kopacz, a udział w niej wzięli wicemarszałek Cezary Grabarczyk oraz poseł Joanna Fabisiak.

Uroczystość otworzyła poseł Joanna Fabisiak, która podkreśliła, jak ważna jest świadomość o przechowywanych w domach prywatnych skarbach, jakimi są materiały archiwalne. Tym mocniej podkreśliła gest wdowy po Stanisławie Łuckim, która zechciała te zbiory przekazać z Francji do Archiwum Akt Nowych.  Po pani poseł głos zabrała dr Anna Łucka. Mówiąc o mężu i jego działalności powiedziała: „Byłeś Staszku wielkim patriotą, lwowiakiem z krwi i kości, pochłoniętym sprawami polskimi często za cenę wielu wyrzeczeń. Byłeś bowiem człowiekiem prawym domagającym się prawdy, sprawiedliwości i wolności, naznaczonym miłością Boga i Ojczyzny”. Następnie na temat przekazania zbiorów wypowiedział się Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych profesor Władysław Stępniak. Podkreślił, że jest to bardzo ważne wydarzenie, tym mocniej, że „w  przypadku pana Stanisława Łuckiego mamy do czynienia z osobą wybitną – skalą zainteresowań, zakresem działania oraz materiałów, które zgromadził można by wypełnić życiorys nie jednego człowieka, a kilku osób – tym większe znaczenie ma ten gest wdowy po Stanisławie Łuckim–powiedział dyrektor Stępniak. Podczas uroczystości goście mogli zobaczyć przygotowaną przez pracowników Archiwum Akt Nowych wystawę przedstawiającą najważniejsze materiały archiwalne zgromadzone przez Stanisława Łuckiego dotyczące m.in. materiały sieci wywiadowczej F2, wydawnictwa emigracyjne, dokumenty dotyczące działalności Stronnictwa Narodowego na emigracji i instytucji emigracyjnych, a także związane z pomocą dla kraju ze strony francuskiej Polonii. Akta Stanisława Łuckiego liczą 365 j.a. , 5,50 mb z lat 1939-1989. (JA) Foto: Bartosz Jaksender

Uroczystość w mediach:

wpolityce.pl

SEJM RP

TVP Polonia

TV TRWAM









:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie polonijnego archiwum Stanisława Łuckiego do zasobu Archiwum Akt Nowych.

W czwartek 26 września 2013 roku o godz. 12.00 w Sali Kolumnowej Sejmu odbędzie się uroczystość przekazania przez dr Annę Łucką polonijnego archiwum zgromadzonego przez jej męża ś.p. Stanisława Łuckiego do zasobu Archiwum Akt Nowych. Patronat nad spotkaniem objęła Marszałek Sejmu RP Ewa Kopacz. W uroczystości weźmie udział wicemarszałek Sejmu Cezary Grabarczyk.

Stanisław Łucki urodził się 3 maja 1917 roku. Był prawnikiem, członkiem Stronnictwa Narodowego i działaczem polonijnym we Francji. W maju 1940 roku uczestniczył w Bitwie pod Narwikiem. W latach 1942-1944 był współorganizatorem polskiej sieci wywiadowczej"F-2" w Londynie i w Paryżu. Po zakończeniu wojny rozpoczął pracę w delegaturze ministra spraw zagranicznych we Francji na stanowisku attaché kulturalnego. Równocześnie włączył się w działalność Stronnictwa Narodowego. Brał czynny udział w życiu politycznym polskiej emigracji. Uczestniczył w pracach m.in. Stowarzyszenia Polskich Kombatantów we Francji, był członkiem Rady Skarbu Narodowego, sekretarzem generalnym (a od 1972 roku) skarbnikiem Komitetu Lokalnego Biblioteki Polskiej w Paryżu, skarbnikiem Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu oraz prezesem Towarzystwa Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji. W latach 80. włączył się w organizację pomoc dla Polski. Archiwum Stanisława Łuckiego składa się z 365 jednostek archiwalnych dokumentujących działalność polskiej emigracji we Francji od wybuchu II wojny światowej do 1989 roku.

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych w Ossowie w rocznicę Bitwy Warszawskiej

15 sierpnia 2013 roku Starostwo Powiatowe w Wołominie przy współpracy z Samorządową Instytucją Kultury "Park Kulturowy - Ossów - Wrota Bitwy Warszawskiej 1920 roku", sąsiednimi miastami i parafią pw. Św. Trójcy w Kobyłce po raz kolejny zorganizowało inscenizację historyczną w 93. rocznicę Bitwy Warszawskiej. Archiwum Akt Nowych czynnie uczestniczyło w tym wydarzeniu upowszechniającym wiedzę o najnowszej historii Polski.

Inscenizacja przedstawiająca odparcie ataku wojsk bolszewickich w Ossowie przez Wojsko Polskie zgromadziła ponad 20 tys. widzów. Tak licznie zgromadzona publiczność miała możliwość zobaczyć wiele innych atrakcji i uczestniczyć w imprezach towarzyszących obchodom. Archiwum Akt Nowych współorganizowało wystawę przedstawiająca Bitwę Warszawską oraz zorganizowało punkt informacyjny, w którym pracownicy promowali działalność Archiwum oraz udzielali praktycznych porad archiwalnych..

Opracował, (JA)












:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zostań rodzinnym archiwistą

Zostań rodzinnym archiwistą! - to hasło akcji antenowej Programu I Polskiego Radia i archiwów państwowych, której celem jest zachęcenie do tworzenia archiwów rodzinnych. Na antenie Radia archiwiści będą radzić jak stworzyć i dbać o archiwum rodzinne oraz jak prowadzić poszukiwania przodków. Będą także zachęcać do przekazywania archiwów rodzinnych - choćby w formie elektronicznych kopii - do archiwów państwowych.

Zapraszamy także do nadsyłania opisów rodzinnych archiwów do 31 sierpnia na adres e-mailowy Programu I Polskiego Radia:
archiwumrodzinne@polskieradio.pl

Na ich podstawie zostaną wybrane archiwa, których fragmenty zostaną wydane w specjalnej, albumowej publikacji.

Więcej informacji na stronie >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Ważne wystąpienie Ewy Siemaszko wygłoszone podczas uroczystości przekazania Archiwum Wiktora Poliszczuka do zasobu AAN dotyczące rzezi na Wołyniu.

Jedna z osób, które zabrały swój głos podczas tego spotkania była pani Ewa Siemaszko, badaczka ludobójstwa na Wołyniu. Poniżej przedstawiamy pełny tekst tego wystąpienia.


Wspomnienie o śp. doktorze Wiktorze Poliszczuku


Śp. Wiktora Poliszczuka poznałam 20 lat temu. Nawiązał wtedy kontakt z mym Ojcem, wkrótce potem przyjechał do Polski z zamiarem wydania swej pierwszej książki "Gorzkiej prawdy".

Poszukiwania wydawcy, w czym początkowo pomagał mój Ojciec, były - jak pamiętam - trudne i bez powodzenia. Była wówczas okazja do rozmów i opowiadania śp. p. Wiktora, jak doszło do tego, że zajął się nacjonalizmem ukraińskim. Wynikało z nich, że pracując w Kanadzie w redakcji pisma ukraińskiego, zetknął się z nacjonalizmem ukraińskim, którego przejawy, a zwłaszcza zakłamanie, wzbudziły w nim sprzeciw i zarazem potrzebę bliższego poznania tego zjawiska. Inspiracją do badań nad nacjonalizmem ukraińskim była też wiadomość o zamordowaniu przez UPA krewnej ze strony matki, którą przekazała mu rodzina dopiero po wielu, wielu latach. Gromadził więc materiały, tropił frapujące kwestie, szukał wyjaśnienia zbrodniczości ukraińskiego nacjonalizmu i określenia jego istoty. Im więcej wiedział, tym bardziej go bolało, że zbrodniami może być obciążany cały naród ukraiński. Nieustannie to podkreślał, chcąc oddzielić to, co nacjonalistyczne od tego, co normalnie ukraińskie. Jest to widoczne nawet w tytule "Gorzka prawda. Zbrodniczość OUN-UPA", który zapowiada: wskazanie zła, żal, że zło zaistniało, i wstyd z powodu zła. Jest to więc próba rozliczenia się ze złem tkwiącym w małej części społeczeństwa ukraińskiego i oddzielenie go od reszty - skierowana do Polaków i Ukraińców. Polakom wskazywał, że nie powinno być znaku równości pomiędzy nacjonalistą ukraińskim a Ukraińcem, a Ukraińcom, że zakłamanie w sprawie zbrodni jest niegodne.

"Gorzkiej prawdy" nie udało się wydać w polskim oficjalnym wydawnictwie. Nakładem autora książka ukazała się w 1995 r. - po polsku i ukraińsku, następnie po angielsku. Niewielka partia wydania ukraińskiego trafiła na Ukrainę. Śp. dr Poliszczuk bardzo pragnął, by poruszyć umysły i serca Ukraińców, by obudzić sumienia i wywołać zdystansowanie się od UPA. Romantyczne marzenie nie ziściło się. Jeśli się nie mylę, to dwukrotnie jeździł na Ukrainę, szukał tam kontaktów z ludźmi, którzy by go zrozumieli i zaangażowali się w powstrzymywanie kultu UPA. Po jednym z tych pobytów powiedział nam, że są tam albo komuniści, albo nacjonaliści, a pomiędzy nimi społeczna pustka, ludzie bez określonych poglądów i bez aktywności. Czy znalazł w końcu partnerów na Ukrainie, wszak miał też kontakty korespondencyjne, nie wiem, wiem natomiast, że jeśli nawet, to nie odegrali oni roli, o którą mu chodziło. Być może niepowodzenie polegało na tym, że śp. dr Poliszczuk , czy jemu podobni, nie proponowali zamiast UPA odpowiednio atrakcyjnego wzorca ideowego, a to właśnie Ukraińcy powinni wychodzić z takimi inicjatywami. Mimo braku sukcesu i nienawiści, którą nacjonaliści ukraińscy obdarzają śp. dr. Poliszczuka (posuwali się nawet do gróźb), nie wykluczam, że przyjdzie kiedyś moment, że śp. Poliszczuk zostanie "odkryty" też na Ukrainie.

W Polsce śp. Poliszczuk był postacią popularną i podziwianą w środowiskach byłych mieszkańców Kresów. Jego postawa leczyła ich rany i była źródłem moralnej satysfakcji, bo oto pojawił się sprawiedliwy Ukrainiec, który potępiał ich prześladowców i objaśniał procesy doprowadzające do zbrodni, bez wynajdywania usprawiedliwień w rzekomo specjalnie stosowanym wobec Ukraińców przez Polaków strasznym wielowiekowym gnębieniu i ucisku, a zwłaszcza przez II Rzeczypospolitą. To jedyny Ukrainiec, który udowodnił, że źródłem zbrodni OUN-UPA jest ideologia tych formacji. Najpierw uczynił to skrótowo w "Gorzkiej prawdzie", publikacji publicystycznej o szczególnym moralnym znaczeniu. Po "Gorzkiej prawdzie" zajął się naukowym rozwinięciem ideologicznych podstaw działalności OUN-UPA, posługując się dokumentami, wcześniej w Polsce nieznanymi lub pomijanymi. To było kilka tomów dokumentów i ich analiz pod wspólnym tytułem "Integralny nacjonalizm ukraiński jako odmiana faszyzmu". Ten wysiłek został uwieńczony tytułem doktora uzyskanym na Uniwersytecie Wrocławskim, później zaś habilitacją, co zawdzięczamy - sam badacz, jak i wszyscy przeciwnicy integralnego nacjonalizmu ukraińskiego - grupie polskich naukowców nie oglądających się na poprawność polityczną i środowiskowe niechęci.

Oprócz wymienionych prac śp. dr Poliszczuk ogłosił kilkanaście mniejszych prac, wycinkowych, głównie o charakterze publicystycznym. Pisał z pasją, czasem aż nadto emocjonalnie, gromiąc nacjonalistów ukraińskich i ich sprzymierzeńców świadomych czy z niewiedzy poddających się sugestywnemu oddziaływaniu propagandowych twierdzeń. Był nieprawdopodobnie pracowity. Poza książkowymi pracami jakby z rękawa wytrząsał artykuły, listy do redakcji, apele, protesty - nie zawsze publikowane. Prowadził przeogromną korespondencję z ludźmi niemal z całego świata.

W Polsce, poza środowiskami byłych mieszkańców Kresów, nielicznych naukowców i publicystów, był generalnie nie zauważany przez media, środowiska naukowe, przedstawicieli kultury i przez polityków, którzy wręcz bali się śp. Wiktora Poliszczuka. Wystąpienie kresowych działaczy o odznaczenie zostało zignorowane. Państwo polskie nie doceniło postawy śp. Poliszczuka i nie wykorzystało jako pomostu czy klamry pomiędzy nami Polakami a Ukraińcami nie-nacjonalistami.

Przekazanie swego archiwum polskiej placówce to ze strony śp. dra Poliszczuka jeszcze jeden gest przyjaźni wobec Polaków, a może zadośćuczynienia za przewiny ziomków. Przekazał nam bowiem, wiedząc już o swej śmiertelnej chorobie, materiały przeciętnemu badaczowi niedostępne, a stanowiące wartościowe źródło wiedzy o ideologicznych podstawach nacjonalizmu ukraińskiego i działalności nacjonalistycznych struktur.

Cześć jego pamięci!

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Reportaż o Julianie Kulskim w Polskim Radiu

20 czerwca 2013 roku na antenie Programu 3 Polskiego Radia ukazał się reportaż zatytułowany "Dwie historie". Jest on poświęcony Julianowi Kulskiemu przedwojennemu wiceprezydentowi Warszawy, który na początku okupacji został, za zgodą Polskiego Państwa Podziemnego, komisarycznym prezydentem miasta. O swoim ojcu opowiada Julian E. Kulski, który w maju bieżącego roku przekazał do zasobu Archiwum Akt Nowych archiwum gromadzone przez Juliana Kulskiego.

Opracował: (JA)

http://www.polskieradio.pl/39/325/Artykul/870222/

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Czas Honoru w Archiwum Akt Nowych

1 lipca 2013 roku na terenie AAN nakręcono pod czujnym okiem reżyser Katarzyny Klimkiewicz jedną ze scen pierwszego odcinka VI serii serialu realizowanego przez TVP.SA. "Czas Honoru". Było to spotkanie pary bohaterów w archiwum "Rudej" (Karoliny Gorczycy) i Władka (Jana Wieczorkowskiego).

Opracował, Foto: (JA)





:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Marka Krawczyka w Archiwum Akt Nowych

24 czerwca 2013 r. do zasobu AAN trafiły zbiory archiwalne zgromadzone przez wydawcę i działacza opozycji demokratycznej Marka Krawczyka. W ponad rok po niespodziewanej śmierci kawalera Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski jego zbiory do państwowego zasobu archiwalnego przekazała rodzina.

Uroczystość rozpoczęła się od posadzenia na terenie Archiwum dębu "Marek" będącego obok dębu "Janusz" (posadzonego w intencji Janusza Kazimierza Zawodnego) drugim pomnikiem przyrody postawionym w hołdzie zasłużonej osoby Archiwum.
Następnie zebrani goście zgromadzili się w sali im. Józefa Stojanowskiego, gdzie dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak wraz z kierownikiem Oddziału I Włodzimierzem Janowskim przedstawili zawartość przejętego zespołu archiwalnego. Wśród materiałów znajdują się m.in.: bogata korespondencja z Jerzym i Henrykiem Giedroyciami, Zofią Hertz, egzemplarze "Kultury" i "Zeszytów Historycznych" wydawanych przez Instytut Literacki w Paryżu, wydawnictwa "drugiego obiegu" oraz dokumenty i publikacje Towarzystwa Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu.
Po wysłuchaniu prelegentów zaprezentowano fragment wykładu Marka Krawczyka pt. "Wchodzenie w konspiracje" nagranego 30 grudnia 2011 r. podczas zebrania naukowego w AAN.
Na koniec zebrani wspominali Marka Krawczyka wyrażając żal, iż zmarł w kwiecie wieku mając przed sobą tak wiele do zrobienia.

Opracował (JA)

Fotorelacja - Janusz Chrzanowski










Uroczystość w mediach:

Onet.pl
Rynek książki.pl
Mulfin.pl
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie Archiwum ś.p. Marka Krawczyka do Archiwum Akt Nowych W poniedziałek 24 czerwca 2013 roku o godzinie 11 w budynku Archiwum Akt Nowych odbędzie się uroczystość przekazania materiałów archiwalnych po ś.p. Marku Krawczyku do zasobu AAN.

Marek Krawczyk urodził się 25 kwietnia 1956 roku w Warszawie. Wiosną 1979 r. rozpoczął pracę jako kolporter i składacz książek niezależnych wydawnictw NOWa i Głos. W 1981 r. był koordynatorem zaopatrzenia dla Głosu, pracował również w „Tygodniku Solidarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego współpracował z podziemnym pismem „Wiadomości”. Następnie był dwukrotnie aresztowany i internowany w Areszcie śledczym Warszawa- Mokotów. Po wyjściu na wolność w dalszym ciągu współpracował z podziemnymi wydawnictwami, a w maju 1894 r. został ciężko pobity przez nieznanych sprawców. W latach 1985 – 1989 współpracował z tygodnikiem „CDN Głos Wolnego Robotnika”, organizował druk, papier, zajmował się kolportażem. Od 1985 r. przywoził z Francji do Polski przekazywane od Jerzego Giedroycia i Ireny Lasoty pieniądze na działalność wydawnictw podziemnych. W latach 1995 – 2010 był inicjatorem, współzałożycielem i prezesem zarządu Towarzystwa Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu. Był laureatem nagród Instytutu Literackiego w Paryżu, Fundacji Polcul, Rady Ochrony Walk i Męczeństwa i sezonu Wydawniczo – Księgarskiego Ikar za działalność edytorską oraz za aktywność i kreatywność działań dla zachowania i popularyzacji dorobku Jerzego Giedroycia, „Kultury” i Instytutu Literackiego. W 2011 roku został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Opracował (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Współpraca Archiwum Akt Nowych z Kuratorium Oświaty w Krakowie W piątek 14 czerwca 2013 roku odbył się finał IV edycji Ogólnopolskiego Konkursu „Losy Bliskich i losy Dalekich – życie Polaków w latach 1914 - 1989” w województwie Małopolskim. Konkurs zorganizowały Kuratorium Oświaty w Krakowie i Fundacja Armii Krajowej w Londynie. Jednym z uczestników uroczystości był kierownik Oddziału V AAN Mariusz Olczak.

Konkurs był skierowany do młodzieży szkolnej uczącej się w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych. Uroczystość miała miejsce w I Liceum Ogólnokształcącym im. B. Nowodworskiego w Krakowie. Obecny na spotkaniu Mariusz Olczak wygłosił referat „Żołnierze „Zośki” i „Parasola” – losy powojenne” oraz wręczył zwycięzcom nagrody, m.in. książki Juliana E. Kulskiego „Julek Powstaniec”. Zapraszamy do fotorelacji ze spotkania.
Opracował: (JA)





:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych na IV Pikniku Archiwalnym W sobotę 8 czerwca 2013 roku odbył się IV Warszawski Piknik Archiwalny. Archiwum Akt Nowych czynnie włączyło się do tej akcji popularyzującej archiwa.

Hasłem przewodnim promującym tegoroczną akcję było „Gdzie jest młodzież z tamtych lat- czyli archiwa warszawskie w akcji!”. AAN zaprezentowało wystawę „Od skautingu do Solidarności Walczącej – wychowanie młodzieży do Niepodległości”. Stanęła ona przed budynkiem Stowarzyszenie Wspólnota Polska przy ul. Krakowskie Przedmieście 64. Obok wystawy ustawiono punkt informacyjny AAN, w którym pracownicy wraz z wolontariuszami promowali działalność Archiwum oraz udzielali praktycznych porad archiwalnych. Ponadto chętni mogli obserwować produkcję na sitodruku nielegalnej w okresie PRL „bibuły”, pisać na starej maszynie do pisania a także porozmawiać z przedstawicielami młodzieżowych organizacji konspiracyjnych. Byli to żołnierze batalionów „Parasol” i „Zośka”. W budynku Stowarzyszenia wyświetlaliśmy filmy o tematyce skautowej udostępnione przez Archiwum TVP. W Archiwum Głównym Akt Dawnych dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak przedstawił wykład „Od skautingu do Solidarności Walczącej - wychowanie młodzieży do Niepodległości”, a w siedzibie Muzeum - Izbie Pamięci Pułkownika Kuklińskiego gościły dwie wystawy opracowane na podstawie dokumentów z AAN: „śmierć w lesie- badania profesora Janusza Zawodnego nad zbrodnią katyńską” oraz „Nieznani bohaterowie sprawy katyńskiej”. Również w Izbie Pamięci Pułkownika Kuklińskiego na zwiedzających czekali pracownicy i wolontariusze Archiwum, którzy informowali o naszej działalności. Równocześnie tego dnia uczestniczyliśmy w turnieju piłkarskim I Mistrzostwach Warszawy Drużyn Instytucji Kultury w piłce nożnej rozgrywanych na stadionie Polonii Warszawa przy ul. Konwiktorskiej 6. Powołując się na idee twórcy nowożytnych Igrzysk Olimpijskich barona Pierre de Cubertina cieszymy się z uczestnictwa w zawodach. W przyszłym roku poprawimy zarówno grę jak i wynik końcowy. Przed stadionem Polonii również działał punkt informacyjny AAN, na którym dyżurowali nasi pracownicy. Dziękujemy wszystkim osobom zarówno z AAN jak i z poza naszej instytucji, które włączyły się do pracy podczas pikniku. Z waszą pomocą wszystko udało się znakomicie! Zapraszamy do fotorelacji z pikniku.
Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

IV Piknik Archiwalny.
W sobotę 8 czerwca 2013 roku odbędzie się w Warszawie IV Piknik Archiwalny pod hasłem „Gdzie jest młodzież z tamtych lat - czyli archiwa warszawskie w akcji!". Honorowy Patronat nad imprezą objął Prezydent RP Bronisław Komorowski. Pracownicy Archiwum Akt Nowych będą czynnie uczestniczyć w pikniku reprezentując AAN w kilku miejscach równocześnie.

Młodzież, młodość to motyw przewodni tegorocznego pikniku. Oznacza to, że archiwiści warszawscy zaprezentują bogaty wachlarz materiałów archiwalnych dotyczących młodzieży. Przed budynkiem Stowarzyszenia Wspólnota Polska będzie można obejrzeć przygotowaną przez pracowników AAN wystawę „Od skautingu do Solidarności Walczącej - wychowanie młodzieży do Niepodległości”. Ponadto czynne będzie stoisko AAN, gdzie pracownicy Archiwum będą udzielać praktycznych rad z zakresu archiwistyki, a wewnątrz budynku wyświetlane będą filmy z archiwum TVP. Pozostałe atrakcje czekające na miłośników historii to m.in. wykład Hanny Krajewskiej w Pałacu Staszica o pomniku Mikołaja Kopernika znajdującym się przed Pałacem, czy prezentacja fotografii z wystawy „Solidarność. Początek drogi 1 sierpnia 1980 –grudzień 1981” w Muzeum Narodowym. W Archiwum Głównym Akt Dawnych dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak wygłosi wykład pt. „Od skautingu do Solidarności Walczącej – wychowanie młodzieży do Niepodległości”, a w Izbie Pamięci Pułkownika Kuklińskiego będzie można obejrzeć wystawy wytworzone na podstawie archiwaliów AAN „śmierć w lesie- badania profesora Janusza Zawodnego nad zbrodnią katyńską” oraz „Nieznani bohaterowie sprawy katyńskiej”. Jednocześnie będziemy uczestniczyć w organizowanym przez Muzeum Sportu i Turystyki w pierwszą rocznicę EURO 2012 turniej piłkarski „I Mistrzostwa Warszawy Drużyn Instytucji Kultury w piłce nożnej”. Turniej rozgrywany będzie na stadionie Polonii Warszawa przy ul. Konwiktorskiej 6. W czasie trwania turnieju zostanie zorganizowany punkt informacyjny AAN, w którym będzie możliwość m.in. konsultacji dotyczącej zachowania prywatnych archiwaliów. Szczegółowe informacje dotyczące IV Pikniku Archiwalnego znajdują się na stronie:

http://www.apan.waw.pl
Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwa dotyczące rzezi na Wołyniu dla Archiwum Akt Nowych

28 maja 2013 r. (wtorek), o godz. 10.00 w Archiwum Akt Nowych, w Sali im. Józefa Stojanowskiego odbyło się uroczyste przekazanie do zasobu AAN Archiwum Wiktora Poliszczuka. Wiktor Poliszczuk urodził się 10 października 1925 roku w Dubnie w powiecie rowieńskim, zmarł 17 listopada 2008 r. w Toronto. Wójtem tej gminy był jego ojciec, który po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski został aresztowany i następnie rozstrzelany w kwietniu 1940 roku. Po tym wydarzeniu Wiktor Poliszczuk razem z mamą i siostrami został wywieziony do Kazachstanu. W 1946 r. wrócił do Polski, gdzie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Wrocławskim. Po wyemigrowaniu do Kanady zintensyfikował badania nad problemem nacjonalizmu ukraińskiego, o którym własnym sumptem opublikował ponad dwieście opracowań, artykułów naukowych, polemik, esejów w kilku językach. Obronił doktorat na Uniwersytecie Wrocławskim, zaś habilitację na Uniwersytecie Śląskim.

Archiwum dr. hab. Wiktora Poliszczuka trafiło do Archiwum Akt Nowych z Toronto, a przekazała je Władysława Poliszczuk. Pomoc w zorganizowaniu przewiezienia archiwaliów do AAN udzieliło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych. Jest to spuścizna naukowa licząca 13,8 mb, na które składa się 479 jednostek archiwalnych, zakres chronologiczny zbioru to lata 1922 - 2008. Zbiór obejmuje pamiątki rodzinne Wiktora Poliszczuka - dokumenty dotyczące rodziny z okresu międzywojennego, liczne fotografie, dokumenty osobiste, paszporty, legitymacje, dyplomy i zaświadczenia. Jednakże zdecydowaną większość stanowią materiały dotyczące pracy naukowo-badawczej Wiktora Poliszczuka takie jak:

- relacje żołnierzy OUN i UPA dotyczące wydarzeń na Wołyniu w okresie II wojny światowej
- korespondencja ze świadkami historii na temat stosunków polsko-ukraińskich
- unikatowe dokumenty dotyczące OUN i UPA z archiwów ukraińskich i polskich
- rękopisy i maszynopisy opracowań, artykułów i książek Wiktora Poliszczuka
- czasopisma polskie, ukraińskie, angielskie i rosyjskie
- opracowania i publikacje różnych autorów o tematyce ukraińskiej z odręcznymi komentarzami Wiktora Poliszczuka
- wycinki prasowe z prasy zachodniej na temat stosunków polsko-ukraińskich
- publikacje dokumentów źródłowych UPA, notatki
- zbiór nagrań audio i video
- komplet książek Wiktora Poliszczuka

Do zespołu dołączony jest zbiór książek i druków zwartych liczący 180 tomów. Materiały zostały wytworzone w języku polskim, ukraińskim, rosyjskim, angielskim i czeskim.
Do AAN w ostatnich dniach trafiło również Archiwum Stowarzyszenia Upamiętnienia Polaków Pomordowanych na Wołyniu, ok. 2 mb, z relacjami zebranymi wśród Polaków ocalałych z rzezi wołyńskiej. Przekazała je przewodnicząca stowarzyszenia pani Janina Kalinowska z Zamościa, która 22 maja 2013 r. otrzymała wraz ze swoim stowarzyszeniem Nagrodę Kustosza Pamięci Narodowej IPN. Stowarzyszenie od momentu swojego powstania gromadziło relacje świadków ludobójstwa Polaków na Wołyniu. Upamiętniało również miejsca mordów na Wołyniu, w których ustawiło 31 dziesięciometrowych krzyży. Porządkuje również cmentarze wołyńskie.

Uroczystość w mediach:

TVP Info
TV TRWAM
Rzeczpospolita
Dziennik Polski
Fakty. Portal informacyjny:
Myśl Polska:
Kresy.pl:
Onet.pl:
Nysa24.pl
Jawor.pl




Fotorelacja ze spotkania - mgr Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie Archiwum Wiktora Poliszczuka do zasobu Archiwum Akt Nowych

We wtorek 28 maja 2013 roku o godzinie 10.00 odbędzie się uroczystość przekazania do zasobu Archiwum Akt Nowych materiałów archiwalnych gromadzonych przez znanego prawnika, politologa i publicystę Wiktora Poliszczuka. Dokumenty zostaną przekazane na ręce dyrektora AAN dr Tadeusza Krawczaka przez panią Władysławę Poliszczuk, wdowę po darczyńcy.

Wiktor Poliszczuk urodził się 10 października 1925 roku w Dubnie w powiecie rowieńskim. Wójtem tej gminy był jego ojciec, który po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski został aresztowany i następnie rozstrzelany w kwietniu 1940 roku. Po tym wydarzeniu Wiktor Poliszczuk razem z mamą i siostrami został wywieziony do Kazachstanu. W 1946 r. wrócili do Polski, gdzie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Wrocławskim. Po ukończeniu studiów pracował jako prokurator, a w 1981 roku wyemigrował do Kanady. Tam zainteresował się problemem nacjonalizmu ukraińskiego, o którym własnym sumptem opublikował ponad dwieście opracowań, artykułów naukowych, polemik, esejów, książek recenzji w językach angielskim, ukraińskim i polskim.

Opracował: (JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie archiwum Juliana Kulskiego

Julian Kulski gromadził swoje archiwum w czasie całej kariery zawodowej, jak i już po przejściu na emeryturę. Część archiwum przez kilkadziesiąt lat była przechowywana przez syna w Waszyngtonie. Na spuściznę składa się 1,50 metra dokumentów. Są to: dokumenty osobiste, w tym legitymacje, zaświadczenia, nominacja na komisarycznego burmistrza Warszawy z 1939 r.; jest również bogata korespondencja m.in. z Aleksandrem Małachowskim, Cyprianem Odorkiewiczem, Bogdanem Hełczyńskim, Ryszardem Bednarskim, Mieczysławem Zientarskim, Stanisławem Szwalbe, Władysławem Pobóg-Malinowskim, Jerzym Giedroyciem, Adamem Słomczyńskim, Władysławem Bartoszewskim, Wacławem Jędrzejewiczem. Przekazano również oryginały wspomnień z Powstania, opracowania, artykuły, notatki, także wiersze i rękopisy opowiadań.

Warto podkreślić, że w latach 60-tych syn Juliana Kulskiego w bagażu dyplomatycznym wywiózł z komunistycznej Polski zachowane przez zastępcę Stefana Korbońskiego - prof. Mariana Gieysztora dokumenty Kierownictwa Walki Cywilnej, które zostały przekazane mieszkającemu w Waszyngtonie Korbońskiemu.

JULIAN KULSKI (1892-1976) przedwojenny wiceprezydent Warszawy w latach 1935-1939, zastępca Stefana Starzyńskiego. Od października 1939 r. do sierpnia 1944 r. komisaryczny prezydent miasta Warszawy. Sprawował swoją funkcję za wiedzą władz Polskiego Państwa Podziemnego.

Studiował na Wolnym Uniwersytecie w Brukseli, w Instytucie Elektrotechniki i Mechaniki Stosowanej we francuskim Nancy oraz w Szkole Nauk Politycznych w Paryżu. Od lat młodzieńczych zaangażowany w działalność polityczną, był członkiem Związku Młodzieży Socjalistycznej, PPS-Lewicy, Związku Strzeleckiego. W czasie I wojny światowej w Legionach Polskich, a następnie w Wojsku Polskim. Od 1927 r. zatrudniony w Ministerstwie Skarbu, w którym z czasem objął funkcję Dyrektora Departamentu. Od 1935 r. wiceprezydent Warszawy. We wrześniu 1939 r. Komendant Cywilny Obrony Warszawy. Od 1946 r. pracował w zakładach na terenie Trójmiasta i w Elblągu, a następnie w Warszawie i w Gliwicach. W 1959 r. przeszedł na emeryturę. Zamieszkał na emigracji w Waszyngtonie.
Archiwum przekazał syn

JULIAN E. KULSKI - architekt, studia ukończył na Uniwersytetach Yale i Oxford, tytuł doktora obronił na Politechnice Warszawskiej. W czasie Powstania Warszawskiego żołnierz 9 Kompanii Dywersji Bojowej AK "Żniwiarz". Po wojnie osiadł w Stanach Zjednoczonych. Podczas pracy zawodowej zdobył liczne nagrody za projekty architektoniczne zrealizowane w ponad 30 krajach na całym świecie. Wieloletni Dyrektor Centrum Kultury Polskiej i Fundacji Kościuszkowskiej w Waszyngtonie DC.











:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych w Nocy Muzeów

18 maja przypada Międzynarodowy Dzień Muzeów, podczas którego już po raz dziesiąty organizowana jest w Polsce "Noc Muzeów". Archiwum Akt Nowych z Izbą Pamięci płk. Kuklińskiego zaprezentuje wystawy pt. "Nieznani bohaterowie zbrodni katyńskiej" oraz "Śmierć w lesie - badania profesora Janusza Zawodnego nad Zbrodnią Katyńską". Ze zbiorów Izby będzie można także zobaczyć mundur płk. Ryszarda Kuklińskiego, mundur marszałka Wiktora Kulikowa i innych dowódców wojsk Układu Warszawskiego, a także wysłuchać raportu płk. Kuklińskiego. Dodatkową atrakcją będzie możliwość napisania własnego raportu na maszynie przy biurku płk. Kuklińskiego.

Zapraszamy w sobotę od godziny 21 do Izby |Pamięci płk. Kuklińskiego na Starym Mieście przy ul. Kanonia 20/22.

(JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Kolejne wydanie książki z serii "Polska mniej znana"

W ostatnim czasie do rąk czytelników trafiła najnowsza książka z serii "Polska mniej znana 1944-1989" - "Komisja Tadeusza Grabskiego (1981)". Publikacja ta jest efektem współpracy AAN z Wydziałem Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Opracowaniem, wyborem materiałów i przygotowaniem do druku zajęli się Marek Jabłonowski oraz Włodzimierz Janowski.

(JA)


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Promocja wydawnictwa źródłowego pt. "Katyń. Listy ekshumacyjne
i dokumenty Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża" oraz przekazanie do zasobu AAN akt mjr. Pawła Thommé.













Uroczystość w mediach:

Polskie Radio

Niezależna.pl

Nasz Dziennik

Gazeta Wyborcza

Mówią Wieki

Fotorelacja ze spotkania - mgr Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Promocja wydawnictwa katyńskiego w Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych.


Archiwum Akt Nowych i Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych zapraszają na promocję wydawnictwa źródłowego pt. "Katyń. Listy ekshumacyjne i dokumenty Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża" oraz uroczystość przekazania do zasobu Archiwum Akt Nowych akt mjr. Pawła Thommé.
Uroczystość odbędzie się w siedzibie Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych 25 kwietnia 2013 r. (czwartek), o godz. 11.00 przy ul. Rakowieckiej 2D w Warszawie.

W 70. rocznicę ekshumacji zbrodni katyńskiej zapraszamy na promocję publikacji, opracowanej wspólnie przez Jolantę Adamską, Tadeusza Krawczaka i Mariusza Olczaka. Materiały zaprezentowane w książce pochodzą z lat 1943 - 1944. Znajdują się w niej m.in. informacje dotyczące wysłania delegacji Polskiego Czerwonego Krzyża do Katynia, identyfikacją i sporządzaniem list ekshumowanych, procedurą zawiadamiania rodzin polskich oficerów o ich śmierci. Przedstawiają przebieg i wyniki prac ekshumacyjnych w lesie katyńskim przeprowadzonych przez PCK w okresie 17 kwietnia - 7 czerwca 1943 roku.

Komisja Techniczna PCK, która pracowała nad listami była pod stałym nadzorem Niemców, pracowała na podstawie oceny zawartości kopert, w których znajdowały się przedmioty wydobyte podczas ekshumacji. W jej składzie znajdowali się: Ludwik Rojkiewicz, Hugon Kassur, Jerzy Wodzinowski, Stefan Kołodziejski, Gracjan Jaworowski, Adam Godzik, Stefan Cupryjak, Jan Mikołajczyk, dr Marian Wodziński, Franciszek Król, Władysław Buczak, Ferdynand Płonka.

Opublikowano siedem list powstałych w Katyniu, które zostały uzupełnione o dodatkowe listy oraz listę lekarzy. Listy zawierają prawie 6000 numerów. Znajdują się na nich takie osoby jak m.in. dyrektor w klinice neurologiczno-psychiatrycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. dr hab. Stefan Pieńkowski, prekursor ekonomi politycznej prof. dr hab. Janusz Libicki, srebrny medalista Igrzysk Olimpijskich w Berlinie rotmistrz Zdzisław Kawecki - Gozdawa, Janina Lewandowska- córka gen. Dowbór - Muśnickiego, pierwsza Europejka, która skoczyła ze spadochronem z wysokości 5 km, oraz współautor marszu I Brygady ppłk Andrzej Hałaciński.

Dokumenty te są jedynym uwierzytelnionym pieczątkami Biura Informacyjnego PCK i parafami pracowników i członków Zarządu Głównego PCK odpisem oryginalnych wykazów sporządzonych podczas ekshumacji w Katyniu.

Materiały zostały zabezpieczone i zachowane przez pracowniczkę PCK Janinę Majchrzycką, która przechowywała je w swoim mieszkaniu przez kilkadziesiąt lat. Na krótko przed śmiercią w 1977 r. powiedziała o nich księdzu Stefanowi Wysockiemu, który zabrał je z mieszkania, a w 2011 roku przekazał do Archiwum Akt Nowych.

Oprócz list ekshumacyjnych na szczególną uwagę zasługuje nieznana dokumentacja z lat 1943-1944 dotycząca prac Zarządu Głównego PCK nad metodą opracowania list ekshumowanych a także w sprawach depozytów po zamordowanych oficerach. Swoją uwagę zwracają m.in. pismo w sprawie depozytów z Katynia wysłanych do Krakowa Biura Informacyjnego ZG PCK do dr. Adama Schebesty - od r. 1940 zastępcy pełnomocnika Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża na Okręg krakowski, następnie inspektora sanitarnego Rady Główniej Opiekuńczej i Szefa Sanitarnego ZWZ-AK Okręgu krakowskiego, projekt wstępu do listy alfabetycznej ekshumowanych w Katyniu dla MKCK, której autorką była Jadwiga Majchrzycka, oraz dokumenty dotyczące powołania i pracy Komisji Rozpoznawczej i Komisji Specjalnej do opracowania materiałów z depozytów pochodzących z ekshumacji w Katyniu.

(JA)


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych i Izba Pamięci płk. Kuklińskiego zapraszają na wernisaż wystawy: "Śmierć w lesie - badania Janusza Zawodnego nad zbrodnią katyńską".

13 kwietnia 2013 r., (sobota), godz. 14.00
Izba Pamięci Płk Kuklińskiego, Warszawa, ul. Kanonia 20/22 (Stare Miasto)
Na wystawie zostaną zaprezentowane m.in. materiały archiwalne zebrane m.in. przez prof. Janusza Zawodnego w czasie jego prac badawczych nad tematyka katyńską.
Wystawa czynna będzie od 13 kwietnia do 10 maja 2013 r.
Środa i piątek 15-18.00
Sobota-niedziela 12-18.00
Wstęp wolny


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Postać patrona 2013 roku w Domu Spotkań z Historią

W piątek 5 kwietnia br. w Domu Spotkań z Historią w Warszawie odbędzie się spotkanie, którego bohaterem będzie profesor Jan Czochralski.

Jan Czochralski był wybitnym polskim metaloznawcą i chemikiem. W okresie międzywojennym kierował pracą Katedry Metalurgii i Metaloznawstwa na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej. Po II wojnie światowej postawiono mu zarzut współpracy z Niemcami, który ciążył nad nim do końca życia.
Po przeprowadzeniu kwerendy w zasobie Archiwum Akt Nowych ustalono, że Czochralski współpracował z wywiadem Armii Krajowej. W ten sposób 29 czerwca 2011 roku Senat Politechniki Warszawskiej zrehabilitował naukowca. Kolejnym krokiem rehabilitacji jest ogłoszenie Jana Czochralskiego patronem 2013 roku.
Prowadzący spotkanie autor biografii Czochralskiego pt. "Powrót" dr Paweł Tomaszewski z Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN i Andrzej Kałuszko reżyser filmu "Jan Czochralski wielki nieznany. Pocztówki z życia" postarają się przybliżyć postać patrona obecnego roku oraz odpowiedzieć na pytanie dlaczego PRL skazał Czochralskiego na niesławę.

(JA)


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pocztówki Świąteczne Solidarności.

Z okazji zbliżających się Świąt Wielkanocnych prezentujemy z zasobu AAN ulotki, kartki i rysunki wytworzone przez struktury NSZZ "Solidarność". Ich autorami byli członkowie Grup Oporu Solidarni a także działacze pozostający poza granicami kraju.

(JA)


Internowani Białołęka; AAN, Akta Jerzego Wielickiego, sygn.1.


Wesołych Świąt


Jaja z porozumienia narodowego. Wesołych Świąt


Solidarność Wesołych Świąt 1983; AAN, Grupa Oporu Społecznego im. ks. Jerzego Popiełuszko


Ulotki solidarnościowe; AAN, Akta Jerzego Wielickiego, sygn.1.


Wesołych Świąt zbuki; AAN, Akta Jerzego Wielickiego, sygn.1.


Wielkanoc'84; AAN; Akta Jerzego Wielickiego, sygn.1.


Życzenia świąteczne redakcji "Niepodległość"; AAN, Akta Romana Lewickiego, sygn.22.


Wesołych Świąt Wielkanocnych; AAN, Anna Borek

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Konferencja NSZZ "Solidarność" w zakładach pracy 1980-1989.

W dniach 14-15 marca bieżącego roku Oddział Instytutu Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we Wrocławiu organizuje konferencję naukową poświęconą zagadnieniom związanym z działalnością NSZZ "Solidarność" zakładach pracy. Mariusz Olczak zreferuje stan badań nad materiałami źródłowymi do historii NSZZ "Solidarność" w zbiorach instytucji publicznych - mapa rozmieszczenia, stan zachowania, a Jan Annusewicz przedstawi dzieje Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" w warszawskich Zakładach Wytwórczych Urządzeń Telefonicznych w latach 1980-1989.

(JA)

-> Zaproszenie
-> Program

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Konferencja Archiwa i kolekcje prywatne - dziedzictwo archiwalne, dziedzictwo kultury

W nadchodzącym tygodniu, w dniach 13-14 marca 2013 r. odbędzie się konferencja zorganizowana przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych i Polską Akademię Nauk Archiwum w Warszawie pt. "Archiwa i kolekcje prywatne - dziedzictwo archiwalne, dziedzictwo kultury". Głównymi tematami zjazdu będą kwestie dotyczące gromadzenia, ewidencjonowania, udostępniania niepaństwowego nieewidencjonowanego zasobu archiwalnego i metodyki jego opracowania. Wśród referentów będą pracownicy Oddziału V AAN mgr Bartosz Nowożycki i mgr Zbigniew Król. Obaj wystąpią w sesji dotyczącej gromadzenia zasobu. Tematem wystąpienia Bartosza Nowożyckiego będą "Kolekcje osobowe w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Ameryce i Polskim Instytucie Naukowym w Ameryce. Stan zachowania, metody opracowania". Zbigniew Król przedstawi wykład pt. "Archiwa prywatne w zasobie Archiwum Akt Nowych - studium porównawcze".

(JA)


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zmarł darczyńca Archiwum Akt Nowych

2 lutego 2013 roku w wieku 84 lat na wieczną wartę odszedł Marian Hassa ps. "Orzeł". Urodzony w 1929 roku ofiarodawca zbiorów archiwalnych dla AAN był drużynowym w "Szarych Szeregach" w zastępie "Pantera" Chorągwi Mazowieckiej w Milanówku oraz żołnierzem 52 plutonu ZWZ - AK.

Był opiekunem zbiorów archiwalnych Obwodu AK Błonie, kryptonim "Bekas", "Bażant". Przygotował wytyczne opracowania materiałów archiwalnych organizacji kombatanckich skupionych w ŚZŻAK.

Ukończył Wydział Elektryczny Politechniki Warszawskiej, był generalnym projektantem w wielu zakładach przemysłowych. W latach 80. aktywnie działał w NSZZ Solidarność. W stanie wojennym internowany. Był autorem wielu książek i artykułów poświęconym harcerstwu i "Szarym Szeregom" w Milanówku.

Cześć jego Pamięci!

(JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

"To proste będziemy się bić.
Przygotowania obronne (marzec-sierpień 1939)"

Ukazało się najnowsze opracowanie z serii "Pamiętamy Rok 1939 w wojskowych materiałach archiwalnych" firmowane przez Centralne Archiwum Wojskowe im. mjr. Bolesława Waligóry. Wysiłkiem CAW, Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, przy współpracy Archiwum Akt Nowych, Instytutu Piłsudskiego w Ameryce i Muzeum Wojska Polskiego wydano tom pod tytułem "To proste - będziemy się bić. Przygotowania obronne (marzec - sierpień 1939).

Wyboru materiałów, opracowania tekstów dokonali dr Andrzej Wesołowski i Kamil Stepan z Muzeum Wojska Polskiego. Pomoc merytoryczną przygotował dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak. Przygotowaniem materiałów archiwalnych zajęli się Jan Bańbor, dr Paweł Libera.

(JA)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nowe wydanie "Pamiętników żołnierzy Baonu "Zośka"

Na rynku wydawniczym ukazało się trzytomowe wznowienie wspomnień żołnierzy Batalionu "Zośka". Wydawcą jest Społeczny Komitet Opieki nad Grobami Poległych Żołnierzy Batalionu "Zośka". To już VII wydanie tej najbardziej popularnej pozycji książkowej poświęconej Armii Krajowej, której ogólny nakład od roku 1957 sięgnął niemal 500 000 egz. Zbiór wspomnień i pamiętników zebranych w głównej mierze przez Jana Rodowicza ps. "Anoda", podzielono tomami według szlaku bojowego batalionu w okresie Powstania Warszawskiego: Wola, Stare Miasto, Czerniaków. Bieżące wydanie zostało znacząco uzupełnione materiałami zebranymi w ostatnim okresie przez AAN, w tym wspomnieniami Ryszarda Białousa ps. "Jerzy", Jana Rodowicza ps. "Anoda", Stanisława Sieradzkiego ps. "Świst", Wojciecha Szymanowskiego ps. "Synon", czy Stanisława Lechmirowicza ps. "Czart" oraz kilkuset fotografiami pochodzącymi ze zbiorów Lecha Gołębiewskiego. Historia powstania "Pamiętników" została opisana w tekście Mariusza Olczaka zamieszczonym w t. III wydawnictwa.

Więcej informacji na stronie www.batalionzoska.pl

(JA)




:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Stan Wojenny 1981-1983 w dokumentach z zasobu Archiwum Akt Nowych

8 lutego br. w Miejskim Domu Kultury w Wołominie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy "Stan Wojenny 1981-1983 w dokumentach z zasobu Archiwum Akt Nowych".

Wołomin to pierwsze miasto po Warszawie, gdzie można obejrzeć dokumenty pochodzące z zasobu Archiwum Akt Nowych dotyczące stanu wojennego.
Swoją obecnością otwarcie w ubiegły piątek uświetnili poseł na Sejm RP Jacek Sasin, wicestarosta powiatu wołomińskiego Konrad Rytel i sekretarz NSZZ "Solidarność" Regionu Mazowsze Grzegorz Iwanicki.

Wystawa w MDK będzie czynna do końca bieżącego miesiąca.

(JA)

http://www.mdkwolomin.pl/wystawy/stacjawolomin






:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wieloletni współpracownik Archiwum Akt Nowych Stanisław Paweł Tymkiewicz zmarł 21 stycznia 2013 roku w wieku 86 lat.

Stanisław Paweł Tymkiewicz urodził się 25 stycznia 1927 roku w Warszawie. W 1942 roku wstąpił do Armii Krajowej przyjmując pseudonim "Michał". Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim w szeregach 426 plutonu 1 Rejonu 3 kompanii IV Obwodu AK Ochota. Walczył w bitwie pod Pęcinami. Był łącznikiem w Obwodzie "Obroża" Piaseczno - Zalesie Dolne i jednorazowym gońcem na trasie Pruszków-Piastów.

Po wojnie pracował w przemyśle motoryzacyjno - lotniczym jako młodszy konstruktor w PZL nr 3 w Psim Polu we Wrocławiu i jako specjalista konstruktor w PZL Wola w Warszawie. Od 1985 roku był członkiem Komisji Historycznej Środowiska byłych Żołnierzy IV Obwodu AK Ochota. Był autorem opracowania w ramach serii "Z Archiwum Akt Nowych" "IV Obwód Ochota Armii Krajowej. Polegli w Powstaniu Warszawskim w 1944 r. i w czasie konspiracji lat 1939 - 1944r.".


Cześć jego pamięci!

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V.




:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Prymas Polski Józef Glemp w Archiwum Akt Nowych

W dniu pogrzebu Arcybiskupa Prymasa Józefa Glempa przedstawiamy Państwu część materiałów archiwalnych związanych z jego osobą znajdujących się w Archiwum Akt Nowych. W zasobie AAN zgromadzone są dokumenty przedstawiające działalność następcy Prymasa Stefana Wyszyńskiego od ingresu do ostatnich lat życia.

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V.


"Arcybiskup Józef Glemp - Prymasem Polski", Słowo Powszechne 08.07.1981r.; AAN, Telewizja Polska S.A. Zbiór wycinków prasowych, sygn. 1/942.

Relacja z uroczystości ingresowych Prymasa Polski Józefa Glempa, Słowo Powszechne14.09.1981r.; AAN, Telewizja Polska S.A. Zbiór wycinków prasowych, sygn. 1/942.

Dekret powołujący do życia Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom; AAN, Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom, sygn.8.

Komunikat informujący o spotkaniu gen. Wojciecha Jaruzelskiego z Kardynałem Józefem Glempem, 1984r.; AAN, Urząd do Spraw Wyznań, sygn.126/25, s.15.

Życzenia noworoczne Wojciecha Jaruzelskiego kierowane do Jego Eminencji Księdza Kardynała Józefa Glempa, 29.12.1987r.; AAN, Urząd do Spraw Wyznań, sygn. 126/55, s. 31.

Przyznanie Prymasowi Józefowi Glempowi tytuł honorowego mieszkańca Warszawy, Gość Niedzielny 7.05.2000r.; AAN, Telewizja Polska S.A. Zbiór wycinków prasowych, sygn. 1/942.

"Prymas, jakiego nie znamy", Życie Warszawy 2003r.; AAN, Telewizja Polska S.A. Zbiór wycinków prasowych, sygn. 1/942.

List pasterski Prymasa Józefa Glempa w 60. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego, Gość Niedzielny 8.08.2004r.; AAN, Telewizja Polska S.A. Zbiór wycinków prasowych, sygn. 1/942.

Kardynał Józef Glemp, "Eucharystia jest życiem Chrystusa na Ziemi", Tygodnik Niedziela 30.10.2005r.; AAN, Telewizja Polska S.A. Zbiór wycinków prasowych, sygn. 1/942.

Wizyta Prymasa Polski Józefa Glempa w Archiwum Akt Nowych, 2001r.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W wieku 88 lat zmarł Jan Gozdawa-Gołębiowski - darczyńca Archiwum Akt Nowych

Jan Gozdawa - Gołębiowski urodził się 29 czerwca 1925 roku w Nowej Wilejce niedaleko Wilna. Po kampanii wrześniowej przybył wraz z rodziną do Warszawy, gdzie rozpoczął pracę i naukę. W 1941 roku w wieku 16 lat wstąpił do Związku Walki Zbrojnej pod pseudonimem "Dziryt". Podczas konspiracji uczestniczył w wielu akcjach dywersyjnych i walkach partyzanckich. Był więźniem Pawiaka. Podczas Powstania Warszawskiego walczył w plutonie szturmowym kompanii "Koszta", a po jego upadku dostał się do obozów Lamsdorf i Ingolstadt. Po oswobodzeniu wstąpił do II Korpusu we Włoszech. W 1946 roku wrócił do Polski. Był represjonowany przez władze PRL.

Do 1990 roku wykładał na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, gdzie wcześniej zdobył tytuł doktora nauk humanistycznych.

Czynnie uczestniczył w działalności społecznej, był członkiem-założycielem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i przez kilka lat członkiem Prezydium Zarządu Głównego. W latach 1991 - 1994 pełnił funkcję dyrektora Departamentu Weryfikacji w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Był również autorem wielu prac dotyczących Armii Krajowej i wojen morskich. Odznaczony m.in. Orderem Odrodzenia Polski V Kl., Krzyżem Walecznych, srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami oraz Krzyżem Armii Krajowej.

W 2004 roku Jan Gozdawa-Gołębiowski dzięki współpracy z Archiwum Czynu Niepodległościowego przekazał do Archiwum Akt Nowych przechowywane przez siebie dokumenty Archiwum Obszaru Warszawskiego Armii Krajowej.

Cześć jego pamięci!

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V.


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Ważna praca naukowa pracowników Archiwum Akt Nowych trafia do rąk czytelników

Pod koniec ubiegłego roku na rynku wydawniczym ukazało się wydawnictwo źródłowe opracowane przez profesora Edwarda Kołodzieja pt. "Inwentarz akt i mikrofilmów Ambasady RP w Waszyngtonie z lat (1918) 1919 - 1945 oraz mikrofilmów z akt Jana Ciechanowskiego, ambasadora RP w Waszyngtonie, a następnie działacza i publicysty w USA z lat 1945 - 1956".

Praca profesora Kołodzieja to znakomita pomoc naukowa dla historyków badających zarówno stosunki polsko - amerykańskie w pierwszej połowie XX wieku, działalność "Polonii Amerykańskiej", jak i naukowców zajmujących się historią polityczną Stanów Zjednoczonych, ZSRR, czy Iraku w tamtym czasie. Bardzo ważną częścią tej książki są mikrofilmy, bowiem zawierają one m.in. szereg interesujących informacji dotyczących sytuacji politycznej i ekonomicznej Polski, państw sąsiedzkich i wspomnianych relacji z USA oraz informacji o zbrodniach niemieckich i sowieckich podczas II wojny światowej.

Zapraszamy do lektury.

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V.


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nowe wydawnictwo pracowników Archiwum Akt Nowych

Pod koniec grudnia 2012 roku na rynku wydawniczym ukazała się najnowsza praca naukowa pracowników AAN. Profesor Edward Kołodziej i dr Krzysztof Smolana opublikowali wydawnictwo źródłowe ze zbiorów naszego archiwum pt. " Konferencje panamerykańskie w świetle raportów polskich placówek dyplomatycznych 1923-1945".

 

Zapraszamy do lektury.

red. mgr Jan Annusewicz, Oddział V.


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wieloletni współpracownik Archiwum Akt Nowych odszedł na wieczną wartę. 16 grudnia 2012 roku w wieku 85 lat zmarł Wojciech Marcinkiewicz.

Urodził się 17 stycznia 1927 roku w Pruszkowie. W wieku 15 lat we wrześniu 1942 roku Marcinkiewicz wstąpił do Szarych Szeregów. Został przyjęty do sekcji Jerzego Mücka ps. "Janusz", w drużynie OC 300 hufcu Ochota Szarych Szeregów. W pierwszej połowie 1943 roku przeniesiono go do drużyny 0C 100 i awansowano na dowódcę sekcji w tym samym hufcu. Walczył w Powstaniu Warszawskim na Ochocie w kompanii Zbigniewa Bryma ps. "Zdunin" w zgrupowaniu "Chrobry II".

Po wojnie powołany przez Stanisława Broniewskiego "Orszę" pełnił funkcję weryfikatora harcerzy Ochoty kandydujących do wstąpienia do Stowarzyszenia Szarych Szeregów. Był też wieloletnim członkiem i Prezesem Zarządu Środowiska Żołnierzy Armii Krajowej IV Obwodu Ochota. Współpracował przy opublikowaniu monografii okupacyjnej Chorągwi Warszawskiej Szarych Szeregów oraz był autorem "Szarych Szeregów na Ochocie".

Przez wiele lat owocnie współpracował z Archiwum Akt Nowych, dzięki czemu do państwowego zasobu archiwalnego trafiło wiele cennych dokumentów.

Nabożeństwo żałobne w intencji Wojciecha Marcinkiewicza odbędzie się 21 grudnia 2012 roku o godzinie 12.00 w kaplicy Halpertów na Cmentarzu Ewangelicko - Augsburgskim przy ulicy Młynarskiej w Warszawie.

 

Cześć jego Pamięci!

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V.


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Otwarcie wystawy AAN w Izbie Pamięci Pułkownika Ryszarda Kuklińskiego

13 grudnia w 31 rocznicę wprowadzenia stanu wojennego w Izbie Pamięci Pułkownika Ryszarda Kuklińskiego na ul. Kanonii 20/22 w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy "Stan wojenny 1981-1983 w dokumentach z zasobu Archiwum Akt Nowych".

Ekspozycja składa się z 12 plansz poświęconych różnym aspektom tego okresu. Pierwsze z nich dotyczą przygotowań strony rządowej do wprowadzenia stanu wyjątkowego i pierwszego okresu jego funkcjonowania. Następne plansze przedstawiają represje władz PRL wobec społeczeństwa. Znajdują się w nich m.in. kwestie wprowadzenia zmian prawnych w przepisach prawa karnego, internowania działaczy "Solidarności", sytuacji w więzieniach, czy bicia niewinnych osób przez funkcjonariuszy (często cywilnych) Milicji Obywatelskiej. Osobnym tematem wystawy jest traktowanie przez WRON Kościoła katolickiego, jako głównego obok "Solidarności" wroga publicznego. W odpowiedzi na ofensywę rządową przedstawiamy interesujące materiały dotyczące oporu społeczeństwa. Pokazują one stan świadomości Polaków broniących się przed propagandą władzy rządowej różnorodnymi "odtrutkami". Tym antidotum był humor, dowcip, satyra, obnażająca jałowość intelektualną rządzących i brak legitymacji społecznej na kierowanie przez nich państwem. Równocześnie pokazujemy także bogaty zbiór prasy konspiracyjnej ilustrujący ogromną aktywność opozycji w tamtym czasie.

Uzupełnieniem ekspozycji są archiwalia pokazujące wspieranie Polaków w kraju przez przebywającą na Zachodzie Polonię oraz opinię światową wyrażającą się artykułami prasowymi poświęconymi Lechowi Wałęsie i samej "Solidarności".

Otwierający wystawę dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak i reprezentujący Izbę Pamięci Pułkownika Kuklińskiego Filip Frąckowiak wspólnie zachęcili gości do dokładnego przyjrzenia się temu wycinkowi ze zbioru archiwum i przypomnienia sobie tak nieodległej przeszłości. Dr Krawczak wyraził jednocześnie apel do osób mających w domach archiwa konspiracyjne, aby decydowali się przekazywać takie materiały do archiwów państwowych. Dzięki temu będą profesjonalnie zabezpieczone, udostępniane historykom i mogłyby również w przyszłości być wykorzystane przy podobnych wydarzeniach w życiu archiwum

Wystawa jest czynna dla zwiedzających do 3 stycznia 2013 roku. Serdecznie zapraszamy.

Opracował Jan Annusewicz, Oddział V

Zdjęcia: Waldemar Zmysłowski, Oddział V


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Stan Wojenny 1981-1983 w dokumentach z zasobu Archiwum Akt Nowych

13 grudnia 2012 roku w 31 rocznicę wprowadzenia przez Wojskową Radę Ocalenia Narodowego stanu wojennego Archiwum Akt Nowych oraz Izba Pamięci Pułkownika Ryszarda Kuklińskiego zapraszają na otwarcie wystawy "Stan Wojenny 1981 - 1983 w dokumentach z zasobu Archiwum Akt Nowych".


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przyznanie nagrody "KLIO" dla Archiwum Akt Nowych

Jury nagrody "KLIO" 2012 Porozumienia Wydawców Ksiązki Historycznej w składzie prof. dr hab. Tomasz Szarota (przewodniczący, prof. dr hab. Tomasz Kizwalter, prof. dr hab. Jan Kieniewicz, prof. dr hab. Henryk Samsonowicz, prof. dr hab. Janusz Tazbir, red. Marian Turski, red. Tomasz Łubieński przyznało wyróżnienie w kategorii edytorskiej

 

ARCHIWUM AKT NOWYCH

za przygotowanie wydawnictwa


"Proces Romana Romkowskiego, Józefa Różańskiego i Anatola Fejgina w 1957 roku"

w ramach serii AAN i Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW

"Polska mniej znana 1944-1989"


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Szef Archiwów Federacji Rosyjskiej z wizytą w AAN

9 listopada 2012 roku profesor Andrzej Artizow Dyrektor Federalnej Agencji ds. Archiwów Rosji złożył wizytę Archiwum Akt Nowych. Celem tej wizyty było przekazanie do polskiego państwowego zasobu archiwalnego skanów 15. Brygady Wojsk Konwojowych NKWD z zasobu Rosyjskiego Państwowego Archiwum Wojskowego.

Prof. Artizowi towarzyszyli p. Władymir Kuzielenkow Dyrektor Rosyjskiego Państwowego Archiwum Wojskowego i p. Olga Otwodnaja, odpowiedzialna za sprawy finansowe Federalnej Agencji ds. Archiwów. Ze strony Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych obecni na spotkaniu byli Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych prof. Władysław Stępniak, jego zastępca dr Andrzej Biernat i Dyrektor Centralnego Archiwum Wojskowego Czesław Andrzej Żak.

Dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak, pełniący rolę gospodarza spotkania umożliwił gościom zwiedzanie archiwum oraz przedstawił zasób naszej placówki z uwzględnieniem materiałów archiwalnych dotyczących relacji polsko - rosyjskich w XX wieku.
Podczas spotkania Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych i goście rosyjscy wyrazili chęć odnowienia współpracy między archiwami polskimi i rosyjskimi, pogłębienia wymiany informacji archiwalnej i zadeklarowali otwarcie zbiorów dla badaczy z obu krajów.

Opracował: mgr Jan Annusewicz, Oddział V.
Foto: mgr Bartosz Nowożycki, Oddział V




:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Porozumienie z Fundacją Polsko - Niemieckie Pojednanie

W czwartek 8 listopada 2012 roku Archiwum Akt Nowych podpisało porozumienie z Fundacją Polsko - Niemieckie Pojednanie, na mocy którego państwowy zasób archiwalny wzbogaci się o zbiór liczący ponad 4,5 km bieżących akt.

Fundacja Polsko - Niemieckie Pojednanie została powołana do życia w 1991 roku. Zajmuje się pomocą ofiarom prześladowań nazistowskich i dialogiem polsko - niemieckim. W praktyce Fundacja prowadzi wypłaty odszkodowań dla byłych więźniów obozów koncentracyjnych i robotników przymusowych Trzeciej Rzeszy. Pomaga też żyjącym ofiarom nazizmu oraz stara się czynnie uczestniczyć w procesie zbliżenia (pojednania) między narodami polskim i niemieckim. W ciągu 21 lat swojej działalności FPNP zgromadziła bardzo obszerne archiwum. Fundacja jest kolejną placówką, która zdecydowała się przekazać swoje zbiory do AAN.

Opracował: mgr Jan Annusewicz, Oddział V.
Foto: mgr Bartosz Nowożycki, Oddział V



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Harcerskie archiwum Zygmunta Głuszka dla Archiwum Akt Nowych

6 listopada 2012 roku z okazji 70 rocznicy powstania organizacji harcerskiej "Zawisza" odbyła się uroczystość przekazania do AAN materiałów archiwalnych "Szarych Szeregów" pochodzących z archiwum Zygmunta Głuszka. Spotkanie miało miejsce w Izbie Pamięci Pułkownika Ryszarda Kuklińskiego na Starym Mieście przy ul. Kanonii 20/22 w Warszawie.

Zygmunt Głuszek jest znanym dziennikarzem i działaczem sportowym. Przez wiele lat pracował w redakcjach "Życia Warszawy" i "Przeglądu Sportowego". Ponadto działał w Polskim Związku Lekkiej Atletyki.

W chwili wybuchu II wojny światowej miał 11 lat. Podczas okupacji, w 1942 roku, wstąpił do "Szarych Szeregów". Trafił do najmłodszej grupy harcerzy w Chorągwi Warszawskiej - "Zawiszaków. Bardzo szybko awansował, dzięki czemu został najmłodszym podharcmistrzem w całej organizacji "Szarych Szeregów". Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, był współorganizatorem Harcerskiej Poczty Polowej. Jednym z najtrudniejszych zadań, jakiego podjął się w tamtym czasie był rozkaz przepłynięcia Wisły na praską stronę w celu przekazania meldunków powstańcom znajdujących się po drugiej stronie miasta. Po wykonaniu zadania wrócił do Śródmieścia.

Jeszcze podczas trwania II wojny światowej Zygmunt Głuszek rozpoczął kolekcjonowanie w swoim domowym archiwum dokumentów związanych z działalnością harcerską podczas wojny. Dzięki swojej funkcji dotarł do bardzo interesujących harcerskich materiałów archiwalnych, w tym i przedwojennych. Przekazane archiwum mierzy około 3 metry bieżące akt oraz składa się z ponad 150 jednostek archiwalnych. Obejmuje lata 1935 - 2011. W materiałach tych znajdują się m.in. kartoteki członków "Zawiszy", ankiety członków "Szarych Szeregów", regulaminy harcerskie, instrukcje z lat 30. i okresu okupacji, prasa konspiracyjna, relacje harcerzy z okresu konspiracji i Powstania Warszawskiego oraz materiały Stowarzyszenia Szarych Szeregów.

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V.






:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Harcerskie archiwum Zygmunta Głuszka dla Archiwum Akt Nowych

6 listopada br. z okazji 70 rocznicy powstania organizacji harcerskiej "Zawisza" odbędzie się uroczystość przekazania do AAN oryginalnych materiałów archiwalnych "Szarych Szeregów" pochodzących z archiwum Zygmunta Głuszka. Spotkanie odbędzie się w Izbie Pamięci Pułkownika Ryszarda Kuklińskiego na Starym Mieście przy ul. Kanonii 20/22 w Warszawie.

Zygmunt Głuszek jest znanym dziennikarzem i działaczem sportowym. Przez wiele lat pracował w redakcjach m.in. "Życia Warszawy" i "Przeglądu Sportowego". W chwili wybuchu II wojny światowej miał 11 lat. Podczas okupacji wstąpił do "Szarych Szeregów", gdzie jako podharcmistrz uczestniczył w Powstaniu Warszawskim.

Po zakończeniu II wojny światowej Zygmunt Głuszek zbierał w swoim domowym archiwum materiały związane z działalnością harcerską podczas wojny. W materiałach przekazywanych do AAN znajdują się m.in. kartoteki członków "Zawiszy", ankiety członków "Szarych Szeregów", regulaminy harcerskie, instrukcje z lat 30. i okresu okupacji, prasa konspiracyjna, relacje harcerzy z okresu konspiracji i Powstania Warszawskiego oraz materiały Stowarzyszenia Szarych Szeregów.

Serdecznie zapraszamy!



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Konferencja "Dokumenty Polskiego Państwa Podziemnego 1939 - 1945."

W dniach 24 - 25 października 2012 roku w Centrum Edukacji Historycznej Fundacji Polskiego Państwa Podziemnego przy ul. Zielnej 39 w Warszawie odbyła się konferencja naukowa poświęcona dokumentacji archiwalnej Polskiego Państwa Podziemnego.


Po raz drugi w ciągu miesiąca Archiwum Akt Nowych brało udział w organizacji konferencji naukowej. Tym razem AAN przy współpracy z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych, Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej i Fundacją Polskiego Państwa Podziemnego zaprosiło badaczy zarówno w Polski, jak i z instytucji emigracyjnych, aby omówić zagadnienia związane z dokumentacją Polskiego Państwa Podziemnego.

Pierwszy dzień obrad został podzielony na dwie części. Poświęcono je archiwom zagranicznym i instytucjom krajowym, które posiadają w swoim zasobie dokumenty PPP. Wprowadzenie do konferencji wygłosił Mariusz Olczak z AAN. Poszczególne panele prowadzili dr Henryk Piskunowicz, dr Tadeusz Krawczak, dr Waldemar Grabowski i prof. dr hab. Wiesław Wysocki. Wysłuchaliśmy wystąpień m.in. pani Eugenii Maresch z Studium Polski Podziemnej w Londynie, która mówiła o zasobie archiwum SPP, dr. Marka Zielińskiego reprezentującego Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce przedstawiającego wojenne materiały archiwalne zgromadzone przez nowojorski Instytut, oraz Jana Bańbora z AAN, który zaprezentował stan badań nad źródłami i materiałami o Polskim Państwie Podziemnym w niemieckim zasobie archiwalnym. Następnym prelegentem był kolejny przedstawiciel AAN dr Krzysztof Smolana, którego wystąpienie wysłuchano z odtworzenia. Z racji swoich obowiązków zawodowych dr Smolana nie mógł być osobiście na konferencji, lecz wcześniej jego wystąpienie zostało nagrane. Dzięki temu wysłuchaliśmy komunikatu na temat dokumentów do historii Polskiego Państwa Podziemnego na terenie Ameryki Łacińskiej. W drugiej części dnia obrad Instytucje krajowe były reprezentowane przez Tymoteusza Pruchnika z Muzeum Powstania Warszawskiego, który opowiedział o dokumentach zgromadzonych przez Muzeum, Sylwię Trzeciakowską mówiącą o dokumentach PPP w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Białymstoku. Anna E. Wasilewska przedstawiła zbiory Komisji Historii Kobiet w Walce o Niepodległość, a Mariusz Olczak zaprezentował zbiory PPP w zbiorach Archiwum Akt Nowych.

Drugiego dnia obrad byliśmy dalej zainteresowani instytucjami krajowymi oraz zasobami archiwów prywatnych. Wyniki badań przedstawili m.in. Elżbieta Jakimek - Zapart, która opowiedziała o Archiwum Andrzeja Zagórskiego w Krakowie, Maciej Janaszek-Seydlitz zaprezentował dokumenty Komendy Okręgu Warszawskiego Polskiej Organizacji Zbrojnej (POZ) z lat 1941-1942 z archiwum konspiracyjnego ppłk. Wacława Janaszka. Hanna Rybicka zreferowała Archiwum Szefa Kedywu Okręgu Warszawskiego AK Józefa Rybickiego, a Zbigniew Król z AAN poinformował słuchaczy o zawartości Archiwum Stanisława Dąbrowy - Kostki w Krakowie. Następnie Leszek Żebrowski zaprezentował stan obecnej wiedzy dotyczącej zachowanych dokumentów konspiracji narodowej z okresu II wojny światowej. Bogusław Kleszczyński zaproponował metody odtworzenia układu kat na przykładzie źródeł archiwalnych do dziejów Inspektoratu Miechów AK.

Magdalena Wiercińska przedstawiła metody konserwacji dokumentów z okresu II wojny światowej. Na koniec dr Waldemar Grabowski zreferował stan pracy nad projektem wydania II edycji źródłowej "Armia Krajowa w dokumentach 1939 - 1945".

W przyszłym roku planowana jest II część konferencji poświęconej dokumentacji Polskiego Państwa Podziemnego.

Dziękujemy instytucjom, które nas wsparły przy organizacji obu przedsięwzięć.

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V.

Fotorelacja z konferencji - fot. Bartłomiej Jaksender.




























:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dokumenty Polskiego Państwa Podziemnego 1939 - 1945.

Archiwum Akt Nowych, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych wraz ze Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej i Fundacją Polskiego Państwa Podziemnego zapraszają na Ogólnopolską konferencję naukową poświęconą dokumentacji archiwalnej wytworzonej przez struktury Polskiego Państwa Podziemnego podczas II wojny światowej.

W wyniku działań wojennych podczas wojny oraz wydarzeń geopolitycznych po jej zakończeniu, dokumentacja PPP została rozprzestrzeniona po całym świecie. Poza granicami Polski zaopiekowały się nimi instytucje polonijne oraz osoby prywatne. Podobnie stało się w kraju, gdzie część materiałów trafiło do urzędów państwowych, a wiele z nich odnalazło się u osób prywatnych. Dlatego głównym zagadnieniem konferencji jest odpowiedzenie na pytanie, jakie dokumenty udało się historykom i archiwistom ocalić do chwili obecnej oraz jakie zadania stają przed nami 67 lat po zakończeniu wojny.
Zapraszamy do wysłuchania interesujących referatów i do udziału w dyskusjach.

24-25 października 2012r.
Centrum Edukacji Historycznej
Fundacja Polskiego Państwa Podziemnego
ul. Zielna 39 (budynek PAST-y, IV-piętro) Warszawa

Zaproszenia i program konferencji






:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Darczyńca Archiwum Akt Nowych Edward Kossoy nie żyje

Edward Kossoy urodził się w 1913 roku w Radomiu. Prawo i nauki polityczne studiował w Warszawie, Monachium, Kolonii i Genewie. Na obu kierunkach obronił doktorat. W 1939 roku został wzięty do niewoli radzieckiej. Wyrokiem sądu NKWD został skazany na 8 lat więzienia i łagrów sowieckich. Dzięki układowi Sikorski – Majski został uwolniony i wstąpił do tworzącej się armii generała Andersa. W wyniku działań wojennych utracił rodzinę – zginęli jego ojciec, żona i córka.

Po zakończeniu II wojny światowej Kossoy osiadł w Genewie, gdzie rozpoczął pracę jako adwokat specjalizujący się w sprawach odszkodowań dla ofiar nazizmu.

Przez całe życie czuł się związany z Polską. Wspierał rodzinny Radom, gdzie przekazał miejscowemu muzeum 22 obrazy (w tym Henryka Gotliba) oraz pomagał Fundacji Chałubińszczaków działającej przy jego dawnej szkole – IV LO im. Tytusa Chałubińskiego fundując stypendia dla najzdolniejszych uczniów.

W 1944 roku w Tel Awiwie spisał w formie zbiorów opowiadań wspomnienia z łagrów w cyklu „Stołypinka”, które wydał w 2003 roku. Współpracował z Instytutem Literackim w Paryżu. Opublikował wiele artykułów dotyczących odszkodowań, dialogu polsko – żydowskiego, stosunków międzynarodowych. Jego książka zatytułowana „Na marginesie”, opublikowana w 2006 roku była nominowana rok później do literackiej nagrody „Nike”. Był honorowym senatorem Uniwersytetu w Tybindze.

W 2012 roku Edward Kossoy przekazał do zasobu Archiwum Akt Nowych swoje archiwum.

Opracował: mgr Jan Annusewicz

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Konferencja " Preserving the Memory of the Presidency"

10 października 2012 roku Instytut Lecha Wałęsy zorganizował międzynarodową konferencję "Preserving the Memory of the Presidency" poświęconą upamiętnianiu prezydentury w Polsce, Europie i Stanach Zjednoczonych. Jednym z uczestników tego zjazdu był pracownik Oddziału V AAN, mgr Jan Annusewicz.

Konferencja została zorganizowana przez Instytut Lecha Wałęsy w ramach projektu "Biblioteka i Muzeum Prezydenta Lecha Wałęsy" przy współpracy z Kancelarią Prezydenta RP. Celem spotkania archiwistów, pracowników bibliotek z różnych krajów i instytucji było poznanie modeli ochrony, sposobów przechowywania i udostępniania spuścizny prezydenckiej, kultywowania pamięci o byłych prezydentach i ich małżonkach w takich krajach jak Stany Zjednoczone, Francja, Niemcy, Czechy, Włochy, Finlandia i Polska. Swoje doświadczenia wymienili szefowie, archiwiści, przedstawiciele następujących instytucji: Archiwa Narodowe Stanów Zjednoczonych, Archiwum Kancelarii Prezydenta Czech, Archiwum Prezydenta RP, Archiwum Federalnego Niemiec, Muzeum Prezydenta Jacqua Chiraca, Historycznego Archiwum Prezydenta Włoch, Archiwum Prezydenta Finlandii Urho Kalevy Kekkonena, Biblioteki Pierwszych Dam w USA oraz Archiwum Akt Nowych. Należy podkreślić, że organizatorzy pragnęli zainicjować współpracę między tymi instytucjami i Biblioteką i Muzeum Prezydenta Lecha Wałęsy. Językiem konferencji był język angielski. Reprezentujący AAN pracownik Oddziału V mgr Jan Annusewicz przedstawił referat wraz z prezentacją pt. "Presidential documents in the collection of the Central Archives of Modern Records in Warsaw". Konferencja odbyła się w Zespole Rezydencji Belweder - Klonowa w Warszawie.




Zdjęcia Instytut Lecha Wałęsy

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Konferencja "Działalność wywiadowcza i kontrwywiadowcza struktur Polskiego Państwa Podziemnego 1939-1945"

Fotorelacja z konferencji - fot. Waldemar Zmysłowski.













:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Konferencja "Działalność wywiadowcza i kontrwywiadowcza struktur Polskiego Państwa Podziemnego 1939-1945"

Wstęp z zaproszeniami imiennymi.







Opracował: mgr Jan Annusewicz

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nowa publikacja dotycząca II wojny światowej

Archiwum Akt Nowych przygotowało książkę Juliana E. Kulskiego pt. "Julek Powstaniec". Są to wspomnienia warszawiaka, który jako dwunastolatek trafił do konspiracji, przeszedł przez śledztwo na Al. Szucha i więzienie na Pawiaku. Jako członek Armii Krajowej brał czynny udział w Powstaniu Warszawskim. Po kapitulacji został wywieziony do obozu, gdzie z powodu ciężkiej niewolniczej pracy nabawił się choroby, którą niemal przypłacił śmiercią. Po zakończeniu wojny jako szesnastolatek przedostał się do Anglii, gdzie jako uchodźca polityczny, bez środków finansowych, rozpoczął nowe życie. Pierwsze wydanie wspomnień Juliana Kulskiego ukazało się w języku angielskim w Stanach Zjednoczonych, gdzie książka była rozpowszechniana w szkołach wschodniego i zachodniego wybrzeża USA. Cathy Gorn Dyrektor Wykonawczy National History Day we wstępie w pierwszym wydaniu zwróciła uwagę, iż "Julek Powstaniec" pokazuje nam, że zwyczajni ludzie mogą dokonywać nadzwyczajnych rzeczy. Odkrywając przeszłość, zaczynamy rozumieć, jak przeciętny człowiek jest w stanie przezwyciężyć tragedię wewnętrznym triumfem, jak niesprawiedliwość pobudza innych do podejmowania ryzyka z narażeniem własnego życia, by polepszyć byt innych". W Polsce "Julek Powstaniec" znajduje się pod patronatem Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego, który napisał do niej przedmowę. Archiwum Akt Nowych będzie ją rozpowszechniać w szkołach na terenie całego kraju.




Opracował: mgr Jan Annusewicz

::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: :::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Kapituła Nagrody im. Jerzego Ślaskiego powołana przez Prezesa Zarządu Głównego ŚZŻAK, podjęła uchwałę o przyznaniu
Archiwum Akt Nowych Nagrody



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wspomnienia żołnierzy Batalionu AK "Pięść"

Archiwum Akt Nowych przygotowuje edycję źródeł poświęconych historii Batalionu AK "Pięść" w Powstaniu Warszawskim. W zasobie AAN odnaleziono wspomnienia żołnierzy tego batalionu z okresu powstania zebrane i opracowane przez dowódcę 3 plutonu kompanii "Zemsta" batalionu "Pięść" pchor. Andrzeja Zawadzkiego
ps. "Andrzejewski".

Batalion "Pięść" został utworzony przez mjr Alfonsa Kotowskiego ps. "Okoń" w lipcu 1944 roku jako oddział bojowy w ramach zgrupowania "Radosław".
W czasie konspiracji kompania "Zemsta" wchodziła w skład Oddziału Bojowego Kontrwywiadu AK podlegającego KG AK. Podczas Powstania Warszawskiego "Andrzejewski" przeszedł szlak bojowy od Woli do Starego Miasta, następnie kanałami do Śródmieścia Północ, a następnie Śródmieścia Południe. Jego ojciec Felicjan również walczył w batalionie "Pięść".
Córką Andrzeja Zawadzkiego jest znana i ceniona aktorka Magdalena Zawadzka, która odwiedziła AAN i zapoznała się z pracą i zasobem archiwum.



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych
i
Stowarzyszenie "Wspólnota Polska"

mają zaszczyt zaprosić na uroczystość poświęconą działającemu
w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej Komitetowi Pomocy Polakom na Wschodzie

Stowarzyszenie "Wspólnota Polska"
Warszawa, Ul. Krakowskie Przedmieście 64
3 sierpnia 2012r. (piątek), godz. 12.00


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pogrzeb darczyńcy AAN

We wtorek 31 sierpnia 2012 roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach odbędzie się pogrzeb profesora Janusza Kazimierza Zawodnego.
Janusz Zawodny walczył w Kampanii Wrześniowej, był dowódcą plutonu w batalionie „Łukasiński” i zastępcą dowódcy Kompanii „Koszta” w Powstaniu Warszawskim. Po zakończeniu II wojny światowej poświęcił się pracy naukowej. Został wybitnym historykiem i politologiem. Zajmował się problematyką Katyńską oraz zagadnieniami socjo-psychologicznymi, w których najbardziej interesowały go niekonwencjonalne metody walki, integracji i konflikty społeczne. W 2000 roku Janusz Kazimierz Zawodny przekazał swoje archiwum do zasobu Archiwum Akt Nowych.
Cześć jego pamięci!

Opracował: mgr Jan Annusewicz

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uroczystość przekazania Archiwów Biura Historycznego Stowarzyszenia PAX do zasobu Archiwum Akt Nowych

Archiwum Akt Nowych
Warszawa, ul. Hankiewicza 1
28 czerwca 2012r., godz. 11









fot. Janusz Chrzanowski

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Konferencja z udziałem Archiwum Akt Nowych










:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zmarł Andrzej Rumianek

Dnia 12 czerwca 2012 r. zmarł wieloletni współpracownik Archiwum Akt Nowych, żołnierz Batalionu AK "Bończa" Andrzej Rumianek ps. Tygrys.
Był on autorem wydanej w 2010 r. przez AAN książki "Batalion . Relacje z walk w Powstaniu Warszawskim na Starówce, Powiślu i w Śródmieściu". Dzięki zaangażowaniu i pomocy p. Andrzeja do zbiorów państwowych trafiło wiele nieznanych dokumentów opisujących najnowszą historię Polski. Cześć jego pamięci.


Andrzej Rumianek przemawia podczas promocji wspomnień Zbigniewa Blichewicza w Katedrze św. Jana w Warszawie


Andrzej Rumianek


okładka książki Andrzeja Rumianka

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Odsłonięcie głazu pamiątkowego Marszałka Józefa Piłsudskiego na Ochocie

We wtorek 5 czerwca 2012 roku na terenie XXI Liceum Ogólnokształcącego im. Hugona Kołłątaja odbyła się uroczystość odsłonięcia pomnika ku czci Naczelniku Państwa Józefa Piłsudskiego. Interesujący jest fakt, że dokonano tego po raz drugi w historii.

Pierwsze odsłonięcie głazu miało miejsce w 1933 roku, a obecna na tamtej uroczystości była m.in. Aleksandra Piłsudska. Głaz po II wojnie światowej, w związku z niszczeniem pamięci o Marszałku został częściowo zniszczony, a następnie zakopany na polecenie władz komunistycznych. O miejscu zakopania głazu poinformował władze Ochoty jeden z mieszkańców dzielnicy. Dnia 5 czerwca br. nastąpiło ponowne odsłonięcie pomnika, a swoją obecnością spotkanie uświetnili m.in. Prezydent M. St. Warszawy Hanna Gronkiewicz - Waltz, Przewodnicząca Rady Miasta St. Warszawy Ewa Malinowska - Gruzińska oraz Burmistrz Ochoty Maurycy Wojciech Komorowski, a także wnuk Józefa Piłsudskiego - Krzysztof Jaraczewski. Archiwum Akt Nowych czynnie włączyło się do uroczystości naszego sąsiada poprzez uczestnictwo w przygotowaniu okolicznościowej wystawy o Józefie Piłsudskim.







Opracował: mgr Jan Annusewicz, Oddział V.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Promocja książki z serii "Polska mniej znana" w Archiwum Akt Nowych


Opracował Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Londyńskie i polskie archiwa 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich
dla Archiwum Akt Nowych.

28 maja 2012 roku (poniedziałek) o godzinie 12.00 w Archiwum Akt Nowych, ul. Hankiewicza 1, w Sali im. J. Stojanowskiego. Zapraszamy!.

Stowarzyszenie Rodziny 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich zajmujące się upamiętnianiem historii Pułku zdecydowało się przekazać do zasobu AAN zbiory ze swojego archiwum.

Historia Pułku i Stowarzyszenia sięga 1918 roku, kiedy to w miejscowości Unheni na Mołdawii, powołano do życia szwadron Polaków, którzy wcześniej służyli w rosyjskiej armii. Niedługo później w obawie przed rozbrojeniem przez Niemców, szwadron wszedł w skład 2. Pułku konnego rosyjskiej Armii Ochotniczej. Jednocześnie zachowano polskie odznaki i komendy. Następnie, w sierpniu tego roku, na mocy porozumienia między AO a gen. Lucjanem Żeligowskim szwadron został podporządkowany powstającym na Kubaniu oddziałom polskim. Dalej poddano szwadron reorganizacji, dzięki czemu stał się dwuszwadronowym dywizjonem pod dowództwem mjr Konstantego Plisowskiego. Nieco później powstał trzeci szwadron, co spowodowało powołanie do życia w październiku 1918 roku Dywizjon Jazdy przy 4 Dywizji Strzelców Polskich. Na początku następnego roku dywizjon został przeniesiony do Odessy, gdzie do szeregów przystąpiło wielu ochotników. Po wzmocnieniach dywizjon walczył wraz z oddziałami francuskimi, greckimi i "białymi" Rosjanami przeciwko bolszewikom pod Odessą i Tyraspolem. Następnie wraz z oddziałami koalicyjnymi przeszli do Rumunii, skąd w połowie 1919 roku ułani wkroczyli do Polski. W czerwcu 1919 r. pułk rozpoczął działania wojenne na terenie Małopolski Wschodniej przeciwko skierowane przeciwko oddziałom ukraińskim. Stoczono potyczki nad Złotą Lipą, pod Sokołowem i nad Stypą. Między 11 a 13 lipca 1919 roku stoczyli ciężkie boje z wojskiem ukraińskim pod Jazłowcem broniąc klasztoru Sióstr Niepokalanek w Jałzowcu. Po tym boju NMP Jazłowiecka została patronką pułku, a siostry zakonne w dowód wdzięczności ufundowały pułkowi sztandar. Po odrzuceniu Ukraińców poza Zbrucz, Pułk przeszedł na Wołyń, aby tam ponownie walczy przeciw bolszewikom. Uczestniczyli w bojach m.in. wyprawie kijowskiej i bitwie pod Komarowem. Stowarzyszenie pod patronatem dowództwa 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich i Zgromadzenia Sióstr Niepokalanek zostało założone przez oficerów rezerwy pułku, wychowanki Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP z Jałowca w latach 1930 - tych. Jego celem było podtrzymywanie więzi środowiskowych - integrowanie tzw. "Rodziny Jazłowieckiej", wspieranie Osady Jazłowieckiej oraz szeregu innych inicjatyw kultywujących tradycję polską na Wołyniu. Po II wojnie światowej odtworzenie "Rodziny Jazłowieckiej" nastąpiło pod koniec lat 1970 - tych. Dokonali tego żyjący jeszcze i mieszkający w Polsce Ułani Jazłowieccy, Koło Pułkowe w Londynie i Zgromadzeniem Sióstr Niepokalanek. W 2009 roku stowarzyszenie zostało oficjalnie zarejestrowane na drodze sądowej. Głównymi zadaniami stowarzyszenia są zbieranie i zabezpieczanie relacji, wspomnień, pamiątek po Ułanach Jazłowieckich. Ponadto przy kooperacji z Zgromadzeniem Sióstr, stowarzyszenie buduje i dba o wszelkie pomniki upamiętniające drogę bojową, miejsca pochowania poległych ułanów. Patronuje też wszelkiego rodzaju publikacjach dotyczącymi historii Pułku. Pod jego opieką jest także samo Zgromadzenie Niepokalańskie, dzięki czemu "Rodzina" stara się w jak najszerszym zakresie pomóc przy renowacjach budynków należących do sióstr i kościoła parafialnego w Mikulińcach na Podolu. Zajmuje się również organizowaniem spotkań historycznych i szkoleń dla żołnierzy współczesnego Batalionu Wojska Polskiego związanych z historią i tradycją Pułku. Wiele pamiątek, darów zostało przekazanych do Izby Tradycji Batalionu Ułanów Jazłowieckich w Stargardzie Szczecińskim, a także Pokoju Pamięci Pułku w klasztorze w Szymonowie. W uznaniu zasług "Rodzina "Jazłowiecką" została odznaczona medalem "Pro Memoria". Wśród materiałów archiwalnych przekazanych do zasobu AAN oprócz dokumentów założycielskich i rejestrujących działalność programową stowarzyszenia znajdują się materiały historyczne. Są to m.in. życiorysy, fotografie żołnierzy i oficerów Pułku, emblematy takie jak sztandar czy znak pułkowy. Ponadto są również informacje dotyczące Osady Jazłowieckiej i osadnictwa wojskowego w II RP na kresach, Wojska Polskiego, a także pozostałych jednostek kawaleryjskich działających podczas Dwudziestolecia Międzywojennego.










Opracował Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwalia AAN w programie Nocy Muzeów w Broniszowie

19 maja 2012 roku na terenie Zamku w Broniszowie odbędzie się wystawa materiałów archiwalnych pochodzących ze zbiorów Archiwum Akt Nowych. Wernisaż poświęcono darczyńcy AAN Władysławowi Zachariasiewiczowi.

Władysław Zachariasiewicz to przedwojenny dyplomata, pracownik Senatu RP, żołnierz II Korpusu gen. Andersa. Po zakończeniu II wojny światowej czynnie włączył się w życie polityczne Amerykańskiej Polonii, do dziś aktywnie współpracuje z kilkoma fundacjami. Był również wysokim rangą urzędnikiem państwowym administracji federalnej USA. Dzięki temu przez wiele lat wspierał wysiłki polskiego rządu do przyjęcia Polski do Paktu Sojuszu Północnoatlantyckiego. Ekspozycja wcześniej była pokazywana w Kancelarii Senatu RP. Otwarcie wystawy na Zamku odbędzie się w Sali Sklepionej im. Władysława Zachariasiewicza 19 maja o godzinie 13.30. Wczesna godzina spotkania jest podyktowana zaplanowanymi atrakcjami Nocy Muzeów w Zielonej Górze.



Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Majówka w skansenie - "Kamienie na szaniec. Czarnocin 1943"
2 maja Skansen Rzeki Pilicy w Tomaszowie Mazowieckim organizuje Majówkę Historyczną pt. "Kamienie na Szaniec. Czarnocin 1943". Tematem pikniku będzie inscenizacja historyczna akcji dywersyjnej Szarych Szeregów na most kolejowy w Czarnocinie, w czerwcu 1943 roku.

"Kamienie na szaniec. Czarnocin 1943" to widowisko, mające upamiętnić wydarzenie, które miało miejsce 69 lat temu pod Czarnocinem. Wówczas harcerze z Grupy Szturmowej Szarych Szeregów pod dowództwem Tadeusza Zawadzkiego "Zośki" zorganizowali akcję wysadzania mostu kolejowego na Wolbórce. Harcerzom nie udało się zniszczyć całkowicie mostu, lecz uszkodzenia były tak poważne, że zdezorganizowało to transport niemiecki na tej trasie. Niemym bohaterem inscenizacji będzie oryginalny fragment tego mostu, który trafił do Skansenu w październiku ubiegłego roku. W uczestników wydarzeń wcielą się członkowie Stowarzyszenia Historycznego "Na posterunku" z Warszawy i Stowarzyszenia Rekonstruktorów Historycznych "Żelazny Orzeł" z Łodzi.

Dodatkową atrakcją będzie możliwość obejrzenia fragmentów scen okupacyjnego życia codziennego, m.in. szmuglowania żywności, rewizji pasażerów na dworcach i w pociągach. Podczas imprezy będzie możliwość obejrzenia wystawy z archiwaliami dotyczącymi tej akcji będących w zasobie Archiwum Akt Nowych. Ponadto w trakcie uroczystości zostanie uroczyście otwarta wystawa pt. "Polski strój ludowy w malarstwie Marii Wąsowicz -Sopoćko" ze zbiorów Muzeum Regionalnego w Opocznie, a przed publicznością wystąpią Orkiestra Reprezentacyjna Policji KSP w Warszawie i soliści zespołu "el Fuego" z Klubu Wojskowego 25 Brygady Kawalerii Powietrznej. Dla najmłodszych są przewidziane gry i zabawy. Zapraszamy wszystkich chętnych.


ZAPRASZAMY do obejrzenia zdjęć z majówki

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Korespondencja Jana Pawła II przekazana do AAN.

We wtorek 24 kwietnia 2012 roku w Sali im. Ignacego Jana Paderewskiego w Archiwum Akt Nowych Krzysztof Jabłoński przekazał do zasobu AAN korespondencję swojego ojca Przewodniczącego Rady Państwa PRL prof. Henryka Jabłońskiego z Ojcem Świętym Janem Pawłem II.

Listy zostały napisane w języku polskim, włoskim oraz w języku łacińskim. Powstały między 1978 a 1985 rokiem. Jest to. korespondencja z początku pontyfikatu Papieża, przygotowań do pierwszej i drugiej pielgrzymki do Ojczyzny, a także dotycząca skutków wprowadzenia stanu wojennego. Do Narodowego Zasobu Archiwalnego wpłynęły również listy Jana Pawła I, prezydenta Włoch Sandro Pertini'ego i Sekretarza Stanu Stolicy Apostolskiej Augustino Casaroli'ego.


fot. Dariusz Wierzchoś


fot. Dariusz Wierzchoś


fot. Dariusz Wierzchoś


fot. Dariusz Wierzchoś


fot. Dariusz Wierzchoś

Uroczystość w mediach:

Wirtualna Polska

Gazeta.pl

PAP

Nasz Dziennik

Polskie Radio

deon.pl

Onet.pl

Wprost

Dziennik Polski

Rzeczpospolita

Skany dostępne są w WYSTAWIE ON-LINE

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nieznane listy Jana Pawła II - konferencja prasowa



Opracował: Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Materiały archiwalne oraz pamiątki "Radia Solidarność"
w Archiwum Akt Nowych

W sobotę 12 kwietnia 2012 roku na warszawskiej Ochocie odbyła się uroczystość z okazji 30. rocznicy rozpoczęcia nadawania "Radia Solidarność". Podczas uroczystości twórcy radia przekazali do zasobu Archiwum materiały archiwalne oraz pamiątki rozgłośni.

Spotkanie nie przypadkowo miało miejsce pod blokiem znajdującym się między ul. Niemcewicza a Grójecką. Z tego miejsca 30 lat temu działacze podziemnej "Solidarności" Zofia i Zbigniew Romaszewscy, Marek Rasiński oraz Janusz Klekowski rozpoczęli działalność Radia Solidarność. Dla upamiętnienia tamtego wydarzenia i działalności Radia Solidarność, które zakończyło swoją obecność w eterze w 1989 roku) studenci ASP namalowali mural poświęcony działalności "RS". Obraz ten został uroczyście odsłonięty w obecności m.in. Zbigniewa Romaszewskiego, Elżbiety Stenzel - Klekowskiej, Sekretarza Rady Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzeja Kunerta, Przedstawiciela Prezydenta RP Jana Lityńskiego oraz Burmistrza Ochoty Maurycego Wojciecha Komorowskiego.

Podczas obchodów Elżbieta Stenzel - Klekowska żona s.p. Janusza Klekowskiego, jednego ze współtwórców "RS" przekazała do AAN materiały i pamiątki związane ze stacją. Są to: nagranie pierwszej emisji Radia, wspomnienia Janusza Klekowskiego i Marka Rosińskiego nagrane w 1988 roku na dachu budynku - w miejscu emitowania audycji, neseser służący do przenoszenia nadajnika oraz materiałów radiowych, a także flet, na którym Janusz Klekowski zagrał na początku pierwszej audycji fragment znanej piosenki okupacyjnej "Siekiera motyka.". Pamiątki "Radia Solidarność" zostaną wyeksponowane w Sali imienia Ignacego Jana Paderewskiego w budynku Archiwum Akt Nowych.

Uroczystość w mediach:

http://dziadekwojtek.nowyekran.pl/post/59315,obchody-trzydziestej-rocznicy-pierwszej-audycji-radia-solidarnosc

http://www.zyciewarszawy.pl/artykul/2,655136_Cale-miasto--migalo--po-audycji.html



Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

8 kwietnia 2012 roku w Bush Prairie, WA, w Stanach Zjednoczonych
w wieku 91 lat zmarł wybitny historyk, politolog, darczyńca Archiwum Akt Nowych profesor Janusz Kazimierz Zawodny

Janusz Kazimierz Zawodny urodził się 11 grudnia 1921 roku w Warszawie. Mając 18 lat, w czerwcu 1939 roku, zgłosił się jako ochotnik do służby wojskowej. Został skierowany do 1 Kompanii 3 Batalionu Obrony Narodowej, w której służył w trakcie Kampanii Wrześniowej. Podczas walk pod Włodzimierzem Wołyńskim, 24 września 1939 r. został ranny.

Po powrocie do Warszawy, w 1940 roku, wstąpił do konspiracji w ZWZ - AK. Przyjął pseudonim "Miś". Ukończył konspiracyjną szkołę podoficerską, a później podchorążych. Równocześnie uczył się na tajnych kompletach zorganizowanych w Gimnazjum im. Tadeusza Reytana. Po zdaniu matury w 1943 roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich w Warszawie. Jednakże po zakończeniu I roku, ze względów bezpieczeństwa, zrezygnował z nauki.

W Powstaniu Warszawskim walczył jako dowódca plutonu w Batalionie "Łukasiński", a także zastępca dowódcy Kompanii "Koszta". Po upadku Powstania został wywieziony do obozu w Murnau. Po wyzwoleniu Zawodny wyjechał do Włoch i wstąpił do II Korpusu, gdzie od 12 czerwca 1945 r. służył w 12 Pułku Ułanów Podolskich jako dowódca plutonu samochodów pancernych. Równocześnie starał się kontynuować studia prawnicze w Rzymie. Jednakże słaba znajomość języka włoskiego i przeniesienie II Korpusu do Wielkiej Brytanii nie pozwoliły na ich dokończenie.

W Anglii Zawodny ukończył roczny kurs w "London School of Foreign Trade". Następnie wyjechał do USA, gdzie skorzystał z akcji pomocy żołnierzom - kombatantom, dzięki której rozpoczął studia Ekonomii i Nauk Politycznych na Stanowym Uniwersytecie w Iowa City. Pod kierunkiem prof. Vernona Van Dyke'a napisał pracę dyplomową dotyczącą Zbrodni Katyńskiej. Następnie zapisał się na Wydział Nauk Politycznych Uniwersytetu Stanforda w Kalifornii, gdzie obronił doktorat za pracę pt. "Grievance Procedures In Soviet Factories".

Następnie przeniósł się do Princetown University, gdzie równocześnie podjął pracę konsultanta w Itek Corporation i Stanford Research Institite. W tym czasie uzyskał stypendium Princeton Faculty Research Grant ufundowane przez Fundację Forda i Centre for Advance Study in The Behavioral Sciences. Umożliwiło mu to poszerzenie wiedzy z zakresu psychologii i socjologii. Później objął Katedrę Nauk Politycznych na Uniwersytecie Waszyngtona w St. Louis. Wykładał też stosunki międzynarodowe na Uniwersytecie Pensylwanii w Filadelfii. W wyniku konsekwentnej pracy uznano Zawodnego za niekwestionowany autorytet w dziedzinie badań nad konfliktami społecznymi. Amerykańska Akademia Nauk Społecznych i Politycznych poprosiła Zawodnego o zredagowanie tomu rocznika, który był poświęcony problemowi prowadzenia niekonwencjonalnej wojny. Od 1975 do 1982 roku, tj. do momentu przejścia na emeryturę kierował pracami katedry stosunków międzynarodowych w Claremont Graduale School and Pomona College. W latach 1979-1984 Janusz Zawodny był konsultantem amerykańskiej Rady Bezpieczeństwa Narodowego.

Jako naukowiec Janusz Zawodny interesował się dwoma tematami: międzynarodowymi zagadnieniami socjo-psychologicznymi, gdzie zajmował się niekonwencjonalnymi metodami walki, integracji i konfliktami społecznymi oraz problemami historyczno - politycznymi, których sednem były Katyń i Powstanie Warszawskie. Jego książka "Death in The Forest: The Story of The Katyn Forest Massacre" została przetłumaczona na kilkanaście języków, a ponad 120 czasopism zamieściło jej omówienie. W 1971 roku BBC zaadaptowała tekst na słuchowisko radiowe, a rok później wyróżnił ją prestiżowy History Book Club. Uznanie również przyniosło Zawodnemu opublikowanie swojej pracy dotyczącej Powstania Warszawskiego pt. "Nothing but Honor. The Story of The Uprising of Warsaw" wydane przez Instytut Hoovera w 1978 roku. Obie dzieła zostały przetłumaczone na język polski oraz wydane w kraju po 1989 roku, a tytuł drugiej został zmieniony na "Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji".

Za udział w Powstaniu Warszawskim Janusz Zawodny został odznaczony m.in. Krzyżem Walecznych, Orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Srebrnym i Złotym z Mieczami. W uznaniu działalności naukowej i społecznej Zawodnego w 1966 roku Rząd RP na Uchodźstwie odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 1981 r. orderem Polonia Restituta z Gwiazdą. Był wielokrotnym laureatem "Zeszytów Historycznych Kultury", Fundacji Jurzykowskiego w Nowym Jorku, Polskiego Instytutu Naukowego w Londynie i Instytutu Piłsudskiego w Nowym Jorku. Wyróżniono go również medalem "za zasługi dla archiwów". W 2003 roku Instytut Pamięci Narodowej odznaczył Janusza Zawodnego nagrodą Kustosza Pamięci. 17 maja 2000 roku Janusz Zawodny przekazał swoje ogromne archiwum katyńskie i powstańcze do zasobu Archiwum Akt Nowych.



Opracował: mgr Jan Annusewicz na podstawie wstępu do teczki zespołu
Akta Janusza Zawodnego opracowanego przez
prof. dr hab. Edwarda Kołodzieja.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nowe wydanie "Polski mniej znanej"

Na rynku wydawniczym ukazała się kolejna książka z serii "Polska mniej znana 1944 - 1989". Powstała przy współpracy AAN z Wydziałem Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Tym razem do rąk czytelników oddajemy podzielony na dwie części "Proces Romana Romkowskiego, Józefa Różańskiego i Anatola Fejgina w 1957 roku". Dzieło opracowali, dokonali wyboru materiałów i przygotowali do druku Marek Jabłonowski oraz Włodzimierz Janowski. Życzymy przyjemnej lektury.




Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::


Na wieczną wartę odeszła Krystyna Mieczkowska sanitariuszka, uczestniczka Powstania Warszawskiego,wieloletnia współpracowniczka Archiwum Akt Nowych.

Pani Krystyna urodziła się 27 marca 1925 roku w Knurowie w rodzinie patriotycznej. Jej ojciec, z zawodu inżynier górniczy, walczył o niepodległą Polskę w szeregach Legionów Marszałka Józefa Piłsudskiego. Matka pochodziła z rodziny ziemiańskiej.

Po ataku hitlerowskich Niemiec na Polskę w 1939 roku i wrześniowej klęsce Wojska Polskiego, jak wiele innych polskich rodzin, Krystyna Mieczkowska z najbliższymi w grudniu 1939 roku została zmuszona przez okupanta do opuszczenia swojego domu i wysiedlona do Generalnej Guberni.

W połowie 1940 r. Mieczkowska znalazła się w Warszawie, a w 1942 roku wstąpiła do konspiracji. Przyjęła pseudonim "Krystyna". Przeszła szkolenia ideologiczne, wojskowe i sanitarne I oraz II stopnia. Jednocześnie przez pewien czas pracowała jako łączniczka. Nie zaniedbywała również nauki. Uczyła się w gimnazjum imienia Emilii Plater, gdzie zdała maturę.

Należała do batalionu "Gustaw". Godzina "W" zastała ją na Starym Mieście w okolicach ul. Trębackiej i Koziej. Następnie znalazła się na Miodowej 15. Pełniła funkcję sanitariuszki w szpitalu na ul. Kilińskiego, a później w szpitalu przy ul. Hożej i Pięknej asystowała w grupie dr "Morwy".

Za swoją pracę została odznaczona Krzyżem Walecznych w 1944 roku. Wiele lat później odznaczono ją również Krzyżem Armii Krajowej i Wielkim Krzyżem Powstańczym.

Po wojnie znalazła się w Poznaniu, gdzie ukończyła studia inżynieryjne. W 1951 roku rozpoczęła pracę w Biurze Projektów. Jako starszy projektant przeszła na emeryturę w 1982 roku.

Przez wiele lat Krystyna Mieczkowska była aktywnym członkiem środowiska byłych żołnierzy batalionów NOW AK "Gustaw" - "Harnaś". Wspólnie z panią Barbarą Suragą zajmowała się porządkowaniem materiałów archiwalnych obu batalionów. 19 października 2011 roku pani Krystyna ze współpracownikami przekazała do zasobu AAN owoc wielu lat pracy w postaci uporządkowanego archiwum batalionu NOW - AK "Gustaw" - "Harnaś".


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::


Dokumenty AAN na wystawie w Muzeum Karykatury

Archiwum Akt Nowych przekazało część materiałów archiwalnych ze swojego zasobu na wystawę "Satyra konspiracyjna oraz konspiracyjna rzeczywistość w rysunkach polskich grafików" organizowaną przez Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie wraz z Muzeum Narodowym, Muzeum Historycznym m. st. Warszawy, a także osobami prywatnymi.

Od początku okupacji, w ramach naturalnego odruchu samoobrony spowodowanego okrucieństwem niemieckiego okupanta stosowanym wobec Polaków, społeczeństwo zaczęło chronić się się wszelkimi dostępnymi środkami. Podstawowym dostępnym orężem, jakim można było się posłużyć był humor. Pozwalał przetrwać, podnosił na duchu i dawał nadzieję na wyczekiwane wyzwolenie, oraz ukaranie winnych za popełnione zbrodnie po zakończeniu wojny. Dowcipy o okupantach, a w szczególności o Adolfie Hitlerze i o jego sojusznikach powstawały samorzutnie, oddolnie na przysłowiowej "ulicy", ale także w naturalny sposób wiązały się z działalnością "małego sabotażu", polegającego m.in. na ośmieszaniu i dezorganizowaniu zarządzeń okupanta, sabotowaniu pracy i malowaniu antyhitlerowskich haseł na murach. Na wystawie można podziwiać oryginalne rysunki, prasę konspiracyjną, broszury, fotografie, które jak lustro odzwierciedlają rzeczywistość życia codziennego okupowanej Warszawy. Autorami rysunków są m.in. Henryk Chmielewski ps, Yes, Stanisław Tomaszewski ps. Miedza, Aleksander Świdwiński, Andrzej Will ps. Was i Jerzy Zaruba. Wystawa została wzbogacona o nie prezentowane do tej pory (będące w posiadaniu rodziny) materiały Grzegorza Załęskiego, twórcy antologii satyry w polskiej prasie podziemnej "Satyra w konspiracji 1939-1944". Wystawę można oglądać do 20 maja 2012 roku. Więcej informacji znajduje się na stronie Muzeum Karykatury:muzeumkarykatury.pl

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::


W 2011 roku zasób AAN wzbogacił się o materiały harcerstwa polskiego wytworzone na Zachód po zakończeniu II wojny światowej.
Zapraszamy do Wystawy ON-LINE

Materiały Polskiego Harcerstwa w Niemczech w Archiwum Akt Nowych

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Najstarsze księgi miejskie powracają do Siedlec z Brazylii

Najstarsze, a zarazem jedyne zachowane 200-letnie dokumenty siedleckich władz miejskich odnaleziono w Brazylii. Zakonserwowane w Warszawie akta trafią do Archiwum Państwowego w Siedlcach.

W dniu 23 lutego 2012 r. w Archiwum Państwowym w Siedlcach odbędzie się uroczyste przekazanie odnalezionych w maju ubiegłego roku w Brazylii akt pochodzących z dawnych Siedlec. Los tych dokumentów jest przykładem skomplikowanych i trudnych dziejów wielu polskich zabytków i świadectw historii. Akta te pochodzą z XVIII i XIX w. Szczególnie cenny jest poszyt z archiwum miejskiego XIX - wiecznych Siedlec. Znajduje się tu korespondencja (głównie generalia: postanowienia, reskrypty, wykazy) związana z likwidacją Wojska Polskiego po powstaniu listopadowym. Wpisy w księdze obejmują lata 1832 - 1840. Są to najstarsze zachowane i jedyne obecnie znane akta dawnych siedleckich władz miejskich. Inne dokumenty z tego okresu prawdopodobnie spłonęły w czasie II wojny światowej w Siedlcach lub w Warszawie.
Równie unikalna jest druga z odnalezionych ksiąg, czyli najstarsza i jedyna obecnie znana siedlecka księga cechowa. Pierwotnie była przeznaczona dla cechu garncarzy i zdunów, jednak z czasem znalazły się w niej także wpisy wielu innych cechów: piekarzy, fryzjerów, perukarzy, kominiarzy. Pierwsze wpisy pochodzą z drugiej połowy XVIII w. (1781 r.); końcowe - z drugiej połowy wieku XIX (do 1870 r.). Siedleckie dokumenty znalazły się w Brazylii wraz z rodziną Werpachowskich.
Nie wiadomo w jakich okolicznościach akta znalazły się w rękach tej rodziny. Udało się ustalić, że do Brazylii przywiózł je Stanisław Edmund Werpachowski. Ten absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, ale i farmaceuta z wykształcenia wyjechał wraz z żoną do Brazylii, gdzie pracował jako nauczyciel szkół polskich w Paranie. Przynajmniej w latach 1935 - 1936 mieszkał i pracował w założonej przez Polaków osadzie Morska Wola w Paranie. Pracował również w Kurytybie, Tubarao, Cocal, a zmarł w 1954 r.
w miejscowości Jaborá. Jego żona Helena, również nauczycielka, która przez kilka lat prowadziła w Kurytybie bursę dla dziewcząt, przekazała siedleckie dokumenty polskim księżom ze Zgromadzenia Księży Misjonarzy Św. Wincentego a Paulo, którzy wydawali w Kurytybie pismo polonijne "Lud". Od tego czasu, aż do maja 2011 r. przechowywane one były w archiwum redakcji pisma, pod opieką niestrudzonego księdza Laurenço Bernaskiego. Niestety wilgotny klimat parański doprowadził do znacznej degradacji papieru, na którym dokumenty zostały sporządzone. W związku z tym ksiądz Bernaski zdecydował się przekazać dokumenty na powrót do Polski, za pośrednictwem kosnul generalnej RP w Kurytybie, i pracownika Archiwum Akt Nowych w Warszawie doktora Krzysztofa Smolany. W kraju akta znalazły się pod troskliwą opieką konserwatorek w Archiwum Akt Nowych. Zabezpieczone powracają na swoje właściwe miejsce, jakim jest zasób Archiwum Państwowego w Siedlcach, by służyć wszystkim zainteresowanym.
Wraz z unikalnymi dokumentami miejskimi i cechowymi do siedleckiego Archiwum trafi też odnaleziony w Brazylii równie cenny, pochodzący z 1824 r. odpis Ustawy Hrubieszowskiego Towarzystwa Rolniczego z 1822 r.

NAJSTARSZE KSIĘGI MIEJSKIE
POWRACAJĄ DO SIEDLEC Z BRAZYLII

23 II 2012 r.
Archiwum Państwowe w Siedlcach, ul. Tadeusza Kościuszki 7

PROGRAM UROCZYSTOŚCI

11.00 Powitanie gości

Dr Grzegorz Welik, Dyrektor Archiwum Państwowego w Siedlcach

11.10 Wprowadzenie
Prof. dr hab. Władysław Stępniak, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych

11.30 Słowo od przekazującego
Dr Tadeucz Krawczak, Dyrektor Archiwum Akt Nowych

11.40 Słowo od przejmującego
Dr Grzegorz Welik

11.50 Uroczyste podpisanie protokołu przekazania dokumentów

12.00 Prezentacja dokumentów w wersji elektronicznej
- Historia odnalezienia i powrotu ksiąg do kraju - dr Krzysztof Smolana
(Archiwum Akt Nowych)
- Problemy konserwatorskie odnalezionych akt - mgr Magdalena Wiercińska (Archiwum Akt Nowych)
- Dzieje najstarszych akt Siedlec i regionu siedleckiego - mgr Artur Rogalski (Archiwum Państwowe w Siedlcach)

13.00 Poczęstunek


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa on-line "30-ta rocznica wprowadzenia Stanu Wojennego w Polsce".



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa dotycząca działalności Komisji Zakładowej NSZZ "SOLIDARNOŚĆ" Zakładów Wytwórczych Urządzeń Telefonicznych w Bazylice Katedralnej św. Floriana i św. Michała Archanioła w Warszawie.

Archiwum Akt Nowych w porozumieniu z proboszczem Katedry św. Floriana w Warszawie ks. Bogdanem Kowalskim oraz panią Aliną Cybulą-Borowińską, działaczką NSZZ Solidarność przy Zakładach Wytwórczych Urządzeń Telefonicznych w Warszawie, zorganizowało wystawę rocznicową związaną z podwójną rocznicą wprowadzenia stanu wojennego oraz proklamowania bezterminowego strajku okupacyjnego pracowników ZWUT przez Prezydium Komisji Zakładowej NSZZ "SOLIDARNOŚĆ". Decyzja o wprowadzeniu w życie strajku wiązała się z postanowieniem Komisji Krajowej wzywającym do strajku w przypadku, kiedy władza zdecydowałaby się zaatakować związek. Dlatego pierwszego dnia roboczego po ogłoszeniu stanu wojennego, tj. 14 grudnia 1981r. Prezydium Komisji Zakładowej NSZZ "SOLIDARNOŚĆ" ZWUT proklamowało bezterminowy strajk okupacyjny załogi. Następnie Prezydium przekształciło się w Komitet Strajkowy. Pracownicy zakładów z warszawskiej Pragi przerwali pracę i przyłączyli się do protestów. Należy podkreślić, że podjęcie decyzji o wzięciu udziału w strajku był całkowicie dobrowolny. Osoby, które musiały na pewien czas opuścić zakład otrzymywały przepustki upoważniające do powrotu, a ci, którzy nie mogli pozostać na noc, ze względów osobistych, rodzinnych, czy zdrowotnych deklarowały kontynuację protestu od rana następnego dnia. Około północy do strajkujących przybyli wszyscy członkowie Dyrekcji ZWUT z apelem o rozwiązanie strajku, przedstawiając gwarancję całkowitej niekaralności za udział w proteście W razie odmowy poinformowano, że służby bezpieczeństwa posiadały listy imienne, według których będą prowadzić zatrzymania i przesłuchania. Pomimo tej groźby strajkujący nie zmienili swojego stanowiska. Nad ranem okazało się, że od strony Dworca Wschodniego nadciągały zbrojne oddziały ZOMO. Doszło do pacyfikacji strajku. Zatrzymano kilku pracowników, w tym Przewodniczącego Komisji Zakładowej, grożąc ich aresztowaniem i siłowym rozpędzeniem strajkujących. Zdecydowano, zatem o zawieszeniu strajku. Po odjechaniu oddziałów ZOMO podjęto dyskusję o odwieszeniu strajku, gotowi byli do tego także liczni pracownicy, którzy rano wrócili do zakładu po nocnej przerwie, ale ponieważ nie było już w Warszawie żadnego punktu oporu zrezygnowano z kontynuowania tego protestu. Wystawa znajdująca się w Katedrze składa się z 10 plansz, na których umieszczono skany dokumentów, fotografii, ulotek upamiętniających strajk oraz wiele innych wydarzeń pochodzących z okresu stanu wojennego. Będzie można ją obejrzeć do 24 grudnia tr. Archiwum Akt Nowych zwraca się z apelem o kontakt i przekazywanie materiałów archiwalnych związanych z okresem stanu wojennego.








Opracował i sfotografował: mgr Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zbiory Aliny i Eugeniusza Fedorowiczów trafiły do Archiwum Akt Nowych.

Archiwum Akt Nowych i Środowisko Żołnierzy OP 34. Pułku Piechoty AK ma zaszczyt zaprosić na uroczystość przekazania do zasobu AAN materiałów archiwalnych Aliny i Eugeniusza Fedorowiczów

6 grudnia 2011 r. (wtorek), godz. 11.00
Archiwum Akt Nowych (Sala im. J. Stojanowskiego)
Warszawa, ul. Hankiewicza 1

Alina Zofia Fedorowicz (1913-2002), ps. "Marta", ppor. Armii Krajowej. Córka Stanisława i Janiny Kłopotowskich. Absolwentka Gimnazjum SS Niepokalanek w Nowym Sączu. Studiowała filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Wojna zastała ją na Kresach. Po przedostaniu się do Warszawy w grudniu 1939 r. podjęła pracę w Biurze Informacyjnym Zarządu Głównego PCK, w sekcji Pomocy Jeńcom na Wschodzie. Została oddelegowana na Podlasie i Polesie. W Terespolu zarządzała placówką PCK, w której prowadziła akcję charytatywną i wywiadowczą dotyczącą losów polskich jeńców- żołnierzy wymienianych pomiędzy Rzeszą Niemiecką a ZSRR. W początkach 1940 r. przystąpiła do konspiracji ZWZ - AK. Używała pseudonimów: "Pokrzywa", "Katiusza", "Mandarynka" i "Marta". W 1941 r. wyjechała do Białej Podlaskiej z zadaniem zdobycia informacji o polskich oficerach zaginionych w ZSRR. Dla ułatwienia pracy została zatrudniona jako kelnerka w "Cafe 3" przy ulicy Dreszera. Była jedną z pierwszych osób w Kraju, która otrzymała informacje o likwidacji polskich jeńców na terenie ZSRR. Pracowała również jako łączniczka terenowa m.in. Oddziału Lotnego Stefana Wyrzykowskiego "Zenona". Pod koniec 1943 r. została formalnie przydzielona do Partyzanckiego Oddziału 34 Pułku Piechoty AK. Po przeszkoleniu pielęgniarsko-wojskowym, w marcu 1944 r. zorganizowała i została dowódcą drużyny sanitarnej w oddziale powstańczym "Zenona". Współpracowała z terenowymi placówkami WSK i WSS. Bezpośrednio przed "Burzą" została mianowana Komendantką służby sanitarnej Inspektoratu "Północ". Po powrocie do "Zenona", który w międzyczasie przekształcił się w 1 Batalion 34 pp w składzie 9 Dywizji AK, przeszła z nim cały szlak bojowy. Za swą postawę otrzymała awans do stopnia podporucznika. Pod koniec 1944 r. została aresztowana przez NKWD i przesłuchiwana w Siedlcach. Po zwolnieniu działała w konspiracji antysowieckiej na Podlasiu - ROAK. Współredagowała tajne czasopismo "Reduta". Od 1946 r. razem z mężem ppor. Eugeniuszem Fedorowiczem ps. "Stary" działali pod przybranym nazwiskiem Wirscy. Ujawnili się dopiero w kwietniu 1947 r. po przeniesieniu się do Polanicy Zdroju. Ukończyła uzupełniające studia w Instytucie Pedagogiki Specjalnej w Warszawie. Pracowała jako nauczycielka chorych dzieci w sanatorium w Polanicy. Po przeprowadzce do Krakowa pracowała w szkolnictwie specjalnym, m.in. w Akademii Medycznej i Instytucie Pediatrii. Aktywnie działała w środowisku kombatanckim, uczestniczyła w spotkaniach, zjazdach i akcjach upamiętniających wydarzenia historyczne na jej ukochanym Podlasiu. Odznaczona m.in. Krzyżem Walecznych, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Wojska Polskiego i Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami. Zmarła 8 grudnia 2002 r. w Krakowie.

Zdjęcia z uroczystośći










fot. Bartosz Nowożycki














:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dokumenty dotyczące Ronalda Reagana w zasobie Archiwum Akt Nowych.

Z okazji odsłonięcia pomnika Ronalda Reagana w alejach Ujazdowskich Archiwum Akt Nowych prezentuje wybrane dokumenty dotyczące 40 prezydenta USA. Materiały archiwalne pochodzą z kolekcji pozyskanych przez pracowników AAN na terenie USA, w ramach projektów gromadzenia archiwaliów Polonijnych. Pochodzą one z: Archiwum Stefana i Zofii Korbońskich oraz Archiwum Władysław Zachariasiewicza.

Opracował: mgr Bartosz Nowożycki, Oddział V.

1. Rezolucja Ronalda Raegana z okazji 40-tej rocznicy Powstania Warszawskiego, AAN, Archiwum Władysław Zachariasiewicza, sygn. 285.

2. Fotografie z obchodów 40-tej rocznicy Powstania Warszawskiego oraz lunchu z udziałem prezydenta USA Ronalda Reagana w Białym Domu, AAN, Archiwum Stefana i Zofii Korbońskich, sygn. 328.




3. Wycinki prasowe dotyczące spotkania w Białym Domu z okazji 40-tej rocznicy Powstania Warszawskiego, AAN, Archiwum Stefana i Zofii Korbońskich, sygn. 330.





4. Fotografia Ronalda Reagana z dedykacją dla Stefana Korbońskiego, AAN, Archiwum Stefana i Zofii Korbońskich, sygn. 602.



5. Fotografia ze spotkania Stefana Korbońskiego i polskiej delegacji z prezydentem USA Ronaldem Reaganem w Białym Domu, AAN, Archiwum Stefana i Zofii Korbońskich, sygn. 651.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Z okazji 93 rocznicy Odzyskania Niepodległości prezentujemy Marszałka Józefa Piłsudskiego w 13 karykaturach Zdzisława Czermańskiego.

Zdzisław Czermański (1900-1970) - malarz, rysownik i karykaturzysta. Urodził się w Krakowie. Przed pierwszą wojną światową związał się z ruchem strzeleckim, w 1914 roku wstąpił do Legionów. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W latach 20-tych wyjechał z Polski. Uczył się i tworzył w Paryżu, Londynie i Nowym Jorku. W 1935 roku powrócił do Kraju. Po wybuchu II wojny światowej ponownie opuścił Ojczyznę i przez Wilno, Skandynawię, Francję, Portugalię i Brazylię dotarł do Nowego Jorku, gdzie osiadł na stałe. Jego prace wystawiano m.in. w Zakopanem, warszawskiej Zachęcie, galerii "Charpentier" w Paryżu igalerii Garlińskiego w Londynie, a po wojnie w Nowym Jorku i Waszyngtonie. Prezentowane karykatury Józefa Piłsudskiego, które sam Marszałek polecił rozwiesić w Belwederze wydano w 1931 r. w ilości 500 numerowanych egzemplarzy.














:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Akcja Polskiego Radia dla uczczenia pamięci Powstania Węgierskiego w 1956 roku

Jedno z najbardziej znanych określeń Polski i Węgier - zdanie "Polak, Węgier - dwa bratanki" od niedawna ma dodatkowe znaczenie.
W związku z 55. rocznicą wybuchu rewolucji węgierskiej w październiku 1956 roku portal polskieradio.pl przygotował specjalny serwis tematyczny o nazwie "wegry56.polskieradio.pl".

Rewolucja węgierska wybuchła 23 października 1956 roku jako wyraz solidarności z żądaniami strajkujących robotników w Poznaniu oraz sprzeciw przeciwko stalinowskiemu terrorowi w Ludowej Republice Węgierskiej. Szybko, 4 listopada, została ona krwawo stłumiona przez wojska sowieckie. Z tego okresu ocalały nagrania Radia Wolna Europa (tak zwane "taśmy z Koblencji"), które są doskonałym źródłem wiedzy dotyczącej rewolucji węgierskiej, interwencji sowieckiej oraz wydarzeń polskiego października i zmian zachodzących w tym czasie w Egipcie i USA. Taśmy te nie były nigdzie wcześniej publikowane. Zawierają unikatowe nagrania z węgierskiej tragedii z okresu 19 października - 13 listopada 1956 roku. Akcji Polskiego Radia będzie towarzyszyć pod honorowym patronatem marszałka Senatu RP Bogdana Borusewicza, konferencja prasowa zatytułowana "Nasze wojska podjęły walkę." , którą zorganizowano z Węgierskim Instytutem Kultury i Radiem Wolna Europa. Węgry w Archiwum Akt Nowych również mają swoje miejsce. W naszym zasobie znajdują się zarówno materiały archiwalne związane z rewolucją węgierską 1956 roku, jak i solidarności polsko - węgierskiej z lat 80.XX wieku. Poniżej przedstawiamy kopie kilku dokumentów. Jako pierwszy znajduje się strona tytułowa notatki o sytuacji na Węgrzech z 24 czerwca 1956 roku. Dalej znajduje się strona tytułowa uchwały tymczasowego KC Węgierskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej z 8 grudnia 1956 roku podsumowującej wydarzenia na Węgrzech. Wreszcie przedstawiamy fotografię z demonstracji pokojowej z lat 80. XX wieku polsko-węgierskiej solidarności.

Więcej o akcji na stronie internetowej Polskiego Radia

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V




:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dokumenty Funduszu Kościelnego w AAN
Sprawa Funduszu Kościelnego jest obecnie często podnoszona w debacie publicznej. Ważne materiały pogłębiające wiedzę w tej kwestii znajdują się w zasobie Archiwum Akt Nowych. Na ich podstawie Michał Zawiślak z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego obronił pracę doktorską.

Fundusz Kościelny powstał na mocy artykułu 8 ustawy z 20 marca 1950 roku o przejęciu przez państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego. Po powołaniu do życia Urzędu ds. Wyznań Fundusz znajdował się w jego strukturze jako samodzielny referat do 1989 roku. Według statusu Fundusz miał się zajmować udzielaniem pomocy materialnej i lekarskiej osobom duchownym, wspierać konserwację i odbudowę miejsc kultu religijnego, w uzasadnionych wypadkach obejmować duchownych ubezpieczeniem chorobowym, dotowaniem związków wyznaniowych i zapewniać opiekę emerytalną duchowych. W zespole Urzędu ds. Wyznań znajdującym się w zasobie AAN są materiały archiwalne dotyczące Funduszu, które wnoszą dużo wiedzy w debacie publicznej na ten temat. Zgodnie z treścią dokumentów zdecydowana większość pieniędzy (około dwóch trzecich) była wydawana nie zgodnie z celami statusowymi. Wydawano je na walkę z Kościołem. Finansowano działalność księży współpracujących z władzą tzw. "księży patriotów", finansowano wydawanie książek i broszur o tematyce antykościelnej, prasę szkalującą Kościół, honoraria dla naukowców wspierających ideowość państwa socjalistycznego, informacje przedstawiające w złym świetle hierarchów oraz Związek Nauczycielstwa Polskiego. Wśród dokumentów są m.in. rachunki, gdzie jest wykazane ile pieniędzy szło na konkretne cele i kto je odbierał. Zaś zdecydowanie mniej szło na właściwe cele Funduszu. Na podstawie tych dokumentów, po wykonaniu kwerendy naukowej w AAN, dr Michał Zawiślak obronił pracę doktorską, na temat funkcjonowania Funduszu w latach 1950 - 1989. Więcej na ten temat znajduje się a artykule Ewy K. Czaczkowskiej opublikowanym w Rzeczpospolitej 26.10.2011 roku: Link do artykułu

Opracował: mgr Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Materiały archiwalne Batalionów "Gustaw" i "Harnaś" 67 lat po wybuchu Powstania Warszawskiego znalazły schronienie w Archiwum Akt Nowych.
W piątek 21 października 2011 roku w Sali Lustrzanej Pałacu Staszica odbyła się uroczystość przekazania do zasobu AAN-u dokumentów Batalionów AK - NOW "Gustaw" i "Harnaś" wytworzonych podczas Powstania Warszawskiego.

Historia Batalionu "Gustaw" sięga okresu konspiracji, kiedy to został powołany do życia przez Narodową Organizację Wojskową. W 1942 roku podczas akcji scaleniowej razem z całą NOW wszedł w struktury Armii Krajowej. Podczas Powstania Warszawskiego w jego składzie walczyły kompanie noszące żeńskie nazwy: "Grażyna", Genowefa", "Gertruda", "Anna", "Aniela" oraz Kompania Harcerska i Oddział specjalny "Juliusz". Batalion "Harnaś" powstał 6 sierpnia 1944 r. po odcięciu części oddziałów "Gustawa" na terenie Śródmieścia. Miesiąc później po ewakuacji oddziałów ze Starego Miasta został on włączony do Batalionu "Gustaw". Materiały przekazane przez kombatanckie środowiska "Gustawa" i "Harnasia" państwowemu zasobowi archiwalnemu to meldunki, prasa z okresu konspiracji oraz Powstania Warszawskiego, wykaz zastępujących pseudonimy numerów ewidencyjnych Okręgu Stołecznego NOW, teczki biograficzne i ankiety osobowe żołnierzy batalionów, m.in. dowódców - mjr Ludwika Gawrycha ps. Gustaw i kpt. Mariana Krawczyka ps. Harnaś. Ponadto znajdują się również wspomnienia i relacje z sierpnia i września 1944 roku. Są tam materiały dokumentujące historię walk w powstaniu, zdobycia kościoła św. Krzyża i Komendy Policji, szpitali powstańczych, najmłodszych żołnierzy oraz min. historią czołgu - pułapki i jego wybuchu 13 sierpnia 1944 roku. Następnie znajdują się materiały poświęcone poszczególnym kompaniom i pododdziałom wchodzących w skład batalionów, opracowania mjr Stanisława Błaszczaka, Zgrupowanie "Róg", Konspiracja, Obwód III Śródmieście, Rejon I, Bataliony "Gustaw" i "Harnaś". Zbiór podsumowują dokumenty dotyczące kwatery na Cmentarzu Wojskowym Powązki. Archiwalia te były gromadzone przez Jerzego Niezgodę, Tadeusza Gurbiela, Waldemara Kojro, Macieja Nasierowskiego, Witolda Piaseckiego, Ewę Krasnowolską, Jerzego Butwiłłę i Jerzego Swiderskiego. Od przeszło pięciu lat te kolekcje były łączone przez archiwistki środowiska Barbarę Suragę i Krystynę Mieczkowską. Łącznie zbiór liczy 282 jednostki archiwalne, mierzy 6 metrów bieżących i obejmuje lata 1944 - 2009. Warto nadmienić, że wielu żołnierzy wywodzących się z obu batalionów po wojnie czynnie włączyło się w odbudowywanie Polski zarówno na niwie naukowej jak i politycznej. Wystarczy wymienić m.in. Marszałka Sejmu RP prof. Wiesława Chrzanowskiego, światowej sławy teoretyka zarządzania prof. Witolda Kieżunia, konstruktora największego na świecie teleskopu Keck na Hawajach prof. Stefana Medwadowskiego z Uniwersytetu Berkeley oraz kardiologa dziecięcego prof. Jerzego Świderskiego, socjologa i działacza katolickiego Wacława Auleytnera, neurologa prof. Jerzego Majkowskiego, farmakologa prof. Andrzeja Danysza, prawnika prof. Wieńczysława Wagnera, czy politologa i ekonomisty prof. Zbigniewa Fallenbüchla, ekonomistę prof. Witolda Trzeciakowskiego, pedagog prof. Annę Przecławską. Na uroczystości byli przedstawiciele Grupy Historycznej "Gustaw" i "Harnaś" z Poznania, chór z SP nr 279 w Warszawie imienia Batalionów "Gustaw" i "Harnaś" oraz znana pianistka Justyna Galant, która wykonała recital utworów Fryderyka Chopina.

Opracował: Oddział V AAN
Zdjęcia: mgr Konrad Ufnal
















Uroczystość w mediach:
Gazeta.pl
W Polityce.pl
Rzeczpospolita
Nasz Dziennik
Polskie Radio
Stooq.pl
dzieje.pl
East news
niezależna.pl
noweinfo.pl
Radio Maryja


Tygodnik Solidarność

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uroczystość przekazania Archiwum Batalionów AK-NOW
"Gustaw" i "Harnaś" do zasobu Archiwum Akt Nowych
21 października 2011 r. (piątek), godzina 12.00
Pałac Staszica, Sala Lustrzana
Warszawa, ul. Nowy Świat 72/74


W programie uroczystości:

- Pokaz Grupy Historycznej "Gustaw" i "Harnaś" z Poznania

- Występ chóru SP nr 279 w Warszawie im. Batalionów "Gustaw" i "Harnaś"

- Prezentacja archiwaliów

- Wspomnienia żołnierzy Powstania Warszawskiego

- Koncert fortepianowy w wykonaniu Justyny Galant.



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zaproszenie z okazji 10 rocznicy śmierci Ks. Prałata płk. dr. Tadeusza USZYŃSKIEGO

Archiwum Akt Nowych Muzeum Kolekcji Jana Pawła II Wychowankowie, Przyjaciele i Rodzina

mają zaszczyt zaprosić na sesję popularnonaukową

"Ks. Prałat Tadeusz Uszyński - wierny uczeń Sługi Bożego Ks. Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Tysiąclecia"

w programie:

Obszary zaangażowań duszpasterskich Ks. Prałata Tadeusza Uszyńskiego w świetle posługi Kardynała Stefana Wyszyńskiego - dr Tadeusz Krawczak

Duszpasterstwo a PTTK - "Od ojcowizny do Ojczyzny" -
prof. Franciszek Midura

Rola Ks. Rektora Tadeusza Uszyńskiego w realizacji programu duszpasterskiego Ks. Prymasa Stefana Kardynała Wyszyńskiego (wspomnienie świadka) - Ks. infułat Ireneusz Skubiś

17-tki akademickie w Pieszej Warszawskiej Pielgrzymce na Jasną Górę jako matecznik pielgrzymek diecezjalnych - Tadeusz Popończyk

Ks. Tadeusz Uszyński - twórca reaktywowanej Sodalicji Mariańskiej w Polsce i założyciel szkół katolickich - Regina Pruszyńska i Grzegorz Baran

Muzeum Kolekcji Jana Pawła II - Galeria Porczyńskich, pl. Bankowy 1, Warszawa 17 października 2011r. (poniedziałek), godz. 17.00

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Współpraca naukowo - wystawiennicza AAN z instytucjami państwowymi

22 września 2011 roku w Galerii Starej w Międzyzdrojach odbyła się uroczyste otwarcie dwóch wystaw archiwalnych: "Aktywność Armii Krajowej na Pomorzu Zachodnim w dobie drugiej wojny światowej" oraz "ORP Orzeł - Dzieje Okrętu". Uroczystość została zorganizowana przez Archiwum Akt Nowych, Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, Woliński Park Narodowy oraz Archiwum Państwowe w Szczecinie.

Gospodarze uroczystości Dyrektor Wolińskiego Parku Narodowego dr inż. Ireneusz Lewicki i Dyrektor AP w Szczecinie dr Jan Macholak po przywitaniu gości zaprosili do wysłuchania wykładów naukowych związanych z wydarzeniem. Jan Annusewicz z AAN przedstawił referat Mariusza Olczaka pt. "Działalność wywiadu ofensywnego Oddziału II KG AK na terenie Pomorza Zachodniego w latach 1943 - 1944". Tematem referatu była praca wywiadu i kontrwywiadu AK, których dokumenty po latach są odnajdowane w archiwach. Walkę z okupantem na płaszczyźnie wywiadowczej organizował i prowadził Oddział II Informacyjno - Wywiadowczy KG AK. Jednostka, która jemu podlegała i zajmowała się pracą na tzw. "odcinku zachodnim" była Ekspozytura "Lombard". Podlegała jej komórka "Bałtyk" mająca rozbudowaną sieć agenturalną. Siatka 303 zajmowała się pozyskiwaniem informacji m.in. o ośrodku badawczym i fabryce broni rakietowej w Peenemünde, zakładach benzyny syntetycznej w Policach, fabrykach produkujących samoloty Focke-Wulf i stoczniach remontujących niemieckie okręty podwodne. Następnie dr Piotr Chrobak z Uniwersytetu Szczecińskiego wygłosił referat poświęcony tajnej broni Adolfa Hitlera V-1, V-2, pt. "Cudowna broń Hitlera V-1, V-2". Na zakończenie Lech Trawicki z Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni przedstawił "Źródła archiwalne do historii ORP "Orzeł" w zbiorach Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni. Po zakończeniu części naukowej uroczyście otwarto wystawę. Część pierwsza została poświęcona materiałom archiwalnym i dokumentom dotyczącym wywiadu. Jej bohaterem był pracownik Oddziału II Kazimierz Leski ps. "Bradl", który od stycznia 1942 roku pełnił funkcję kierownika Referatu "997". W jednej z brawurowych akcji przebrany w mundur niemieckiego generała wojsk technicznych von Hellmana i gen. Karla von Jansena jeździł po Europie Zachodniej, głównie po Niemczech i Francji, gdzie zdobył m.in. plany umocnień części Wału Atlantyckiego. Podczas Powstania Warszawskiego był dowódcą kompanii "Bradl", batalionu "Miłosz". Historia okrętu podwodnego "ORP Orzeł" była tematem kolejnej części wystawy. Sięga ona od rozpoczęcia budowy "Orła" 14 sierpnia 1936 r. do wyjścia w ostatni patrol 23 maja 1940 r Składa się z 21 plansz, na których znajdują się fotografie archiwalne bezpośrednio związane z przebiegiem służby okrętu. Wśród fotografii są unikatowe wykonane przez jednego z załogantów, m.in. niezwykle interesujące odznaczenie krzyżem Virtuti Militari kpt. Jana Gruzińskiego przez Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego.

Opracował: mgr Jan Annusewicz
Zdjęcia Archiwum AP Szczecin, Lech Trawicki (Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni)




















Napisali o tym:
Echo Kamienia
Wyspiarz Niebieski


Kurier Szczeciński 29 wrzesnia 2011

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa "Archiwa warszawskie dawniej i dziś"

W dniu 22 września br. odbyła się uroczystość otwarcia wystawy plenerowej "Archiwa warszawskie dawniej i dziś". Współorganizatorami wystawy są Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Archiwum Archidiecezjalne Warszawskie, Archiwum Akt Nowych, Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, Centralne Archiwum Wojskowe, Instytut Pamięci Narodowej, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Archiwum Polskiej Akademii Nauk, Polskie Towarzystwo Archiwalne, Stowarzyszenie Archiwistów polskich oraz Stołeczna Estrada. Wystawa składa się z 44 plansz, na których zaprezentowane zostały wybrane dokumenty, ilustrujące dzieje archiwów warszawskich oraz najciekawsze dokumenty z ich zasobów. Wystawa prezentowana jest w Galerii Plenerowej przy ul. Krakowskie Przedmieście, róg ul. Traugutta, odbywa się w ramach Festiwalu Nauki 2011 i potrwa do 21 października, towarzyszy Konferencji Naukowej "Wkład archiwistów warszawskich w rozwój archiwistyki polskiej", która odbędzie się w Warszawie w dniach 20-21 października br. Szczegółowy program Konferencji znajduje się na stronie internetowej www.archiwistykawarszawska.pl.


Zabytkowa skrzynka na rewersy umocowana na korytarzu na 2-gim piętrze "magazynowca" AAN.
Fotografia Karolina Zbieć



Kartka pocztowa z 8 listopada 1944r. Józefa Stojanowskiego do Witolda Suchodolskiego w sprawie transportu akt z archiwów warszawskich do Częstochowy Archiwum Akt Nowych, Akta Witolda Suchodolskiego 1945-1962, sygnatura 55


Referat Witolda Suchodolskiego "Archiwa polskie w obliczu start poniesionych podczas wojny", Wygłoszony 13 maja 1945r podczas zjazdu delegatów Związku Bibliotekarzy i Archiwistów Polskich Archiwum Akt Nowych, Akta Witolda Suchodolskiego 1945-1962, sygnatura 6


Obliczenia statyczne wytrzymałości stropów żelbetonowych projektowanego gmachu centralnego archiwum państwowego w Warszawie, Bez daty Archiwum Akt Nowych, Archiwum Akt Nowych w Warszawie 1919-1990, sygnatura 64


Plan gmachu Archiwum Wojskowego (Archiwum Akt Nowych) przy ulicy Długiej 13, bez daty, około 1930r. Archiwum Akt Nowych, Archiwum Akt Nowych w Warszawie 1919-1990, sygnatura 152

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Darczyńca Archiwum Akt Nowych odznaczony przez Ministra Spraw Zagranicznych

Władysław Zachariasiewicz, darczyńca AAN, zasłużony działacz polonijny w Stanach Zjednoczonych w dniu 13 września 2011 roku został odznaczony przez Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego odznaką honorową "Bene Merito."

Minister Sikorski odznaczył Władysław Zachariasiewicza w uznaniu jego wieloletniej służby na rzecz kraju. Przed wybuchem II wojny światowej Zachariasiewicz pracował w służbie dyplomatycznej II RP, a po wojnie czynnie zajmował się aktywizowaniem Polonii amerykańskiej w życiu politycznym USA. W 2010 r. swoją spuściznę archiwalną przekazał do AAN. Odznaczenie to jest nadawane od 2009 roku przez Ministra Spraw Zagranicznych w celu wyróżnienia Polaków oraz obywateli państw zagranicznych, którzy przyczynili się do wzmocnienia pozycji Polski na świecie.


Zdjęcie: Ministerstwo Spraw Zagranicznych

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce z wizytą w AAN.

13 września 2011 roku Archiwum Akt Nowych gościło delegację najstarszej, niezależnej samopomocowej organizacji polonijnej działającej nieprzerwanie poza granicami kraju od 1921 roku - Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce.


Historia Stowarzyszenia wiąże się z wybuchem I wojny światowej. Polonia amerykańska czynnie włączyła się do walki o odzyskanie przez Polskę niepodległości poprzez wsparcie finansowe oraz żołnierskie. Z Kanady i Stanów Zjednoczonych zgłosiło się przeszło 20 tysięcy ochotników do Armii Polskiej we Francji, tzw. "Błękitnej Armii". Po wywalczeniu i obronie niepodległości Polski do Ameryki wróciło ok. 14,5 tysięcy z nich. Szybko zaczęli organizować kluby kombatanckie, które ostatecznie połączyły się w jedną organizację. Stało się to w maju 1921 roku w Cleveland stanie Ohio, gdzie powołano do życia Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, a jej pierwszym prezesem został znany działacz Sokolstwa Polskiego w Ameryce dr Teofil Starzyński. Wówczas podstawowym zadaniem organizacji było zapewnienie opieki swoim członkom - inwalidom wojennym, chorym, bezrobotnym i odrzuconym, a niedawno tak potrzebnym żołnierzom. Po II wojnie światowej następne pokolenie Polaków walczących o wolność wstąpiło do Stowarzyszenia, stopniowo przejmując obowiązki starszych kolegów. Dalej rozwinięto działalność charytatywno - społeczną organizacji, a po 1989 roku nawiązano kontakty z Polską. Do chwili obecnej przez SWAP przewinęło się około 19 tys. członków. W dalszym ciągu organizacja zajmuje się pomocą kombatantom oraz zacieśnia współpracę z instytucjami krajowymi. Pracownicy Archiwum Akt Nowych w ciągu ostatnich 4 latach kilkukrotnie wyjeżdżali do Nowego Jorku do placówki nr 2 SWAP, aby pomagać w opracowaniu i porządkowaniu zbiorów organizacji. Cieszymy się z bardzo dobrej współpracy i liczymy, że będzie ona kontynuowana. AAN odwiedzili Komendant Okręgu 2 SWAP Antoni Chrościelewski z małżonką, II wice Komendant Okręgu 2 SWAP Anthony Domino, Adiutant protokołowy Teofil Lachowicz, Komendant Okręgu IV Zbigniew Rostkowski, Anita Zadrożna - Połczyńska, Ks. Prałat Stanisław Leśniowski, Komendant Placówki III Henryk Kawecki, Grzegorz Kiwali, Jan Krzyż, Grazyna Knipa.





Opracował: mgr Jan Annusewicz (Odział V)
Zdjęcia: dr Dariusz Wierzchoś (Oddział I)

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Porozumienia Sierpniowe zachowane w zasobie AAN

31 sierpnia 2011 roku mija 31 rocznica podpisania porozumienia zawartego między Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym, a Komisją Rządową w sali BHP Stoczni Gdańskiej. W zasobie Archiwum Akt Nowych w zespole Urzędu Rady Ministrów pod sygnaturą 34/24 zachowała się kopia tego porozumienia. Są one o tyle ważne, że nie zachowały się oryginały tego dokumentu. W rękach prywatnych pozostają jedynie jeszcze kopie tych materiałów.
















Opracował: mgr Jan Annusewicz

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pierwsza wizyta nowo mianowanego Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych w dniu 23.08.2011r.


























:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Unieważnienie przetargu na remont dachu AAN

Uprzejmie informujemy, iż w postępowaniu o zamówienie publiczne na remont dachu wpłynęła jedna oferta. Jej wartość wynosi 136 743,11 zł brutto (sto trzydzieści sześć tysięcy siedemset czterdzieści trzy złote 11/100).
W związku z tym, iż wartość oferty przewyższa kwotę, jaką zamawiający przeznaczył na realizację zamówienia, na podstawie art. 93 ust 1 pkt 4 ustawy Prawo zamówień publicznych, postępowanie o udzielenia zamówienia publicznego zostaje unieważnione.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

PIERWSZY KLAPS DO NAJNOWSZEGO FILMU WŁADYSŁAWA PASIKOWSKIEGO, "POKŁOSIE", PADŁ W ARCHIWUM AKT NOWYCH

Dokładnie tydzień temu, we wtorek, 19 lipca, na terenie Archiwum Akt Nowych padł pierwszy klaps do najnowszego filmu Władysława Pasikowskiego pod tytułem "Pokłosie". "Pokłosie" to pierwszy od dekady film fabularny Pasikowskiego, znanego i utytułowanego reżysera, a wystąpią w nim m.in. Maciej Stuhr i Ireneusz Czop, Zbigniew Zamachowski, Danuta Szaflarska, Jerzy Radziwiłowicz. Za kamerą stanął Paweł Edelman, stały współpracownik Władysława Pasikowskiego, nominowany do Oscara znakomity operator, autor zdjęć do ostatnich filmów Romana Polańskiego i Andrzeja Wajdy. Scenografię projektuje laureat Oscara Allan Starski.
Zdjęcia do "Pokłosia" będą realizowane na Mazowszu.


Na zdjęciu: (od lewej: Ireneusz Czop, Władysław Pasikowski, Andrzej Bednarski, II reżyser)
Copyright: Marcin Makowski/Apple Film Production


Werki z planu filmu POKŁOSIE Władysława Pasikowskiego
Copyright: Marcin Makowski/Apple Film Production

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

AAN pomaga zrehabilitować naukowca
Po przeprowadzonej kwerendzie w zbiorach Archiwum Akt Nowych udało się przywrócić dobre imię profesorowi Janowi Czochralskiemu.

Urodzony 23 października 1885 roku w Kcyni Jan Czochralski to jeden z najwybitniejszych polskich chemików XX wieku. Był światowej sławy metalozazwcą i chemikiem. W 1916 roku odkrył metodę pomiaru szybkości krystalizacji metali, którą obecnie wykorzystuje się do produkcji monokryształów krzemu, a jego odkrycie i opatentowanie bezcynowego stopu w 1924 r. służyło przemysłowi kolejowemu do lat 60. ubiegłego wieku. W okresie międzywojennym odrzucił możliwość pracy w zakładach Henry'ego Forda w Stanach Zjednoczonych i przyjął propozycję kierowania Katedrą Metalurgii i Metaloznawstwa na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej. Z rąk władz Politechniki otrzymał doktorat honoris causa. Pod koniec 1939 roku za zgodą konspiracyjnych władz Politechniki założył zakład produkcyjny w należącym do PW Zakładzie Badań Materiałów. Zakład wykonywał prace zlecone przez Armię Krajową m.in.- produkowano części do maszyn drukarskich, pistoletów, odlewano granaty żeliwne. Równocześnie ściśle współpracowano z wywiadem AK oraz sabotowano prace zlecone przez Wehrmacht. Po zakończeniu II wojny światowej Czochralski został oskarżony o kolaborację z niemieckim okupantem, działalność na szkodę Polski oraz wypominano mu, że nie został wysiedlony ze swego domu przy ul. Nabiekaka 4 w Warszawie. Specjalny Sąd Karny w Łodzi prowadził dochodzenie w tej sprawie, lecz z braku dowodów na działalność naukowca przeciwko Państwu Polskiemu zostało ono umorzone. Jednakże Senat Politechniki Warszawskiej nie zgodził się na jego powrót do pracy. Po przykrym potraktowaniu go przez władze Politechniki powrócił do rodzinnej Kcyni, gdzie założył Zakłady Chemiczne BION, zajmujące się wyrobami kosmetycznymi i drogeryjnymi. Do końca życia Jan Czochralski żył z piętnem kolaboranta. Zmarł na atak serca 22 kwietnia 1953 roku po rewizji Urzędu Bezpieczeństwa w swojej wilii w Kcyni. Wiosną 2011 roku archiwiści AAN przeprowadzili kwerendę w zbiorach Polskiego Państwa Podziemnego. Jak powiedział dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak ponad wszelką wątpliwość potwierdzono współpracę Jana Czochralskiego z wywiadem Komendy Głównej Armii Krajowej. Dzięki temu 29 czerwca 2011 roku Senat Politechniki Warszawskiej w pełni zrehabilitował pokrzywdzonego naukowca.


Źródło: http://www.ptwk.org.pl/eng/patron.html

Napisali o tym:
Rzeczpospolita
Gazeta Wyborcza

Opracował: mgr Jan Annusewicz

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Ukrywane przez dziesięciolecia listy katyńskie znalazły schronienie w archiwum.
We wtorek 12 lipca Archiwum Akt Nowych zorganizowało konferencję prasową, na której dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak z satysfakcją ogłosił odnalezienie oraz przejęcie do zasobu państwowego pochodzących z 1943 roku materiałów archiwalnych dotyczących mordu katyńskiego.

Bohaterką uroczystości była (niestety jedynie duchem) Jadwiga Majchrzycka. Jako historyk z wykształcenia oraz czasowo pracownik Archiwum Wojskowego umiała dostrzec wagę posiadanych przez siebie dokumentów. To ona zabezpieczyła i przechowywała przez 25 lat nieznane do tej pory materiały katyńskie. Podczas II wojny światowej pracowała w Polskim Czerwonym Krzyżu. Z czasem została kierowniczką Wydziału Ewidencji i Strat Wojennych PCK, a po upadku Powstania Warszawskiego (za udział, w którym została odznaczona Brązowym Krzyżem Zasługi) została kierownikiem Ekspozytury Biura Informacyjnego ZG PCK w Krakowie, a później Biura Informacyjnego. Do jej obowiązków należało m.in. dokumentowanie losów jeńców wojennych. Prawdopodobnie miała wtedy niemal nieograniczony dostęp do dokumentów w ZG PCK, w tym akt wytworzonych przez PCK podczas prac ekshumacyjnych w Katyniu w 1943 roku. Widząc realne zagrożenie zniszczenia tych materiałów ocaliła je i zabezpieczyła w domowym archiwum. Tydzień przed śmiercią w 1969 roku Majchrzycka powiadomiła ks. Stefana Wysockiego o przechowywanych materiałach. Ten, za jej zgodą wyniósł dokumenty z jej mieszkania i w tajemnicy przechowywał je do 1993 roku. Obecnie ks. Prałat zdecydował się przekazać je do państwowego zasobu archiwalnego. Zabezpieczone przez Majchrzycką akta, to dokumenty wspomnianego Biura Informacyjnego PCK z lat 1943 - 1944 związane z wysłaniem delegacji PCK do Katynia, tworzeniem list ekshumowanych w lesie katyńskim, spisem alfabetycznym list pomordowanych, procedurą zawiadamiania rodzin polskich oficerów o zgonie członków rodziny, identyfikowaniem depozytów wydobytych podczas ekshumacji, czy odczytywaniem znalezionych przy zmarłych notatek i pamiętników. Na uwagę zasługują wykaz ekshumowanych z grobów w Koziej - Górze (Katyń) koło Smoleńska sporządzony w kwietniu 1943 r., listy pisane w okresie między 16.05. - 01.06.1943 r. wraz z listami dodatkowymi, listami pomordowanych lekarzy oraz "Lista tymczasowa ekshumowanych w okresie od 15.04. do 7.06.1943 roku w Katyniu k. Smoleńska opracowana przez Biuro Informacyjne PCK". Oprócz tego w zbiorze znajduje się wiele list spisanych na maszynie, na których ręcznie pisano notatki wraz z uzupełnieniami danych, takich jak nazwiska, numery i odnalezione przy oficerach rzeczy osobiste. Listy te były poddane weryfikacji przez pracowników PCK ich odręcznymi podpisami, m.in. znajdują się też podpisy Kazimierza Skarżyńskiego (autora pierwszego raportu o zbrodni katyńskiej i szefa Komisji PCK w Katyniu w 1943 r.). Ponadto w zbiorze znajdują się projekty pism potwierdzających śmierć w lesie katyńskim sporządzone w jęz. niemieckim wraz z dokumentacją związaną z wydawaniem aktów zgonu i korespondencja z władzami niemieckimi, karta pomocnicza do Głównej Księgi Ewidencyjnej Zaginionych w Katyniu nr 028, wytyczne przy opracowaniu listy ekshumowanych oraz rękopiśmienne notatki sporządzane w PCK przy opracowywaniu listy imiennej. Obecny podczas uroczystości p.o. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Andrzej Biernat odznaczył księdza Prałata medalem "Zasłużony dla Archiwistyki". Dziękując za ten zaszczyt ks. Wysocki podczas uroczystości podkreślił zasługi Jadwigi Majchrzyckiej. "(.) Trzymała je tam 25 lat. Przechowywanie dokumentów związanych ze zbrodnią katyńską świadczyło o jej wielkiej odwadze, gdyby, bowiem władze ludowe dowiedziały się, że jest w ich posiadaniu, to wówczas groziła jej nawet kara śmierci". Wydarzenie to ma doniosłe znaczenie dla archiwistów i historyków zajmujących się problemami XX wieku. Jest namacalnym dowodem, że pomimo 66 lat po zakończeniu II wojny światowej, w dalszym ciągu mogą znajdować się w prywatnych domowych archiwach ważne dokumenty wzbogacające wiedzę o wydarzeniach z przeszłości.









Opracował: mgr Jan Annusewicz

Uroczystość w mediach:
Polskie Radio
Życie Warszawy
Polska Agencja Prasowa
Nauka w Polsce. Serwis Naukowy PAP
Informacyjna Agencja Radiowa
Gazetawyborcza.pl
Nasz Dziennik
Gość Niedzielny
Wiara
Radio Maryja
TVP Info
TV Trwam
Polsat News
W Polityce
Kresy 24
Rzeczpospolita
Gazeta Stołeczna


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Odnalezione archiwalia katyńskie z 1943 r. trafią do zasobu Archiwum Akt Nowych.

Konferencja prasowa
Archiwum Akt Nowych, ul. Hankiewicza 1,
Sala im. I.J. Paderewskiego
12 lipca 2011 r. (wtorek), g. 11.00

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wyłączenie zespołu z udostępniania.

Od dnia 1 stycznia 2012 roku wyłączony zostanie z udostępniania na okres około 2 lat zespołó archiwalny nr 2/1102 Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Warszawie.

Pismo dyrektora Archiwum Akt Nowych.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Czynu Niepodległościowego w Archiwum Akt Nowych wraz z programem "Było, nie minęło" TVP Info poszukają materiałów archiwalnych Zgrupowania "Kampinos".

Oddział V AAN natrafił w przekazanych przed kilkunastoma miesiącami zbiorach na sporządzony w Paryżu w 1946 r. meldunek oficera "Kampinosu" por. Floriana Balty, w którym podano, gdzie w czerwcu 1944 r. ukryto listy ewidencyjne Grupy "Kampinos" AK. Dokument ten wraz z planem został przedstawiony mjrowi Franciszkowi Orłowiczowi przewodniczącemu działającej wówczas we Francji Komisji Weryfikacyjnej AK. W okresie konspiracji i walk powstańczych ukrywanie dokumentacji było działaniem rutynowym i określonym przepisami regulującymi pracę kancelarii poszczególnych oddziałów i formacji. W sobotę 16 czerwca 2011 roku na antenie TVP Info odbyła się emisja programu i jednocześnie pierwsza relacja z poszukiwań. Obie strony zapowiadają kontynuację współpracy przy odnajdywaniu kolejnych kolekcji archiwalnych ukrytych w okresie kilkudziesięciu lat.

Program można obejrzeć na stronie:
http://www.tvp.pl/historia/magazyny-historyczne/bylo-nie-minelo/wideo/18062011-1500/4600247

Podobnie jak w przypadku innych poszukiwanych archiwaliów zwracamy się z apelem o pomoc przy odnajdywaniu i ratowaniu pozostałych (być może nieznanych do tej pory) dokumentów zgrupowania "Kampinos". Osoby, które są ich w posiadaniu lub dysponują wiedzą na ten temat bądź chciałyby złożyć relację prosimy o kontakt pod numerem telefonu 822-90-53, lub e-mailem: annusewicz@aan.gov.pl, oraz osobiście w gmachu AAN w Warszawie, przy ul. Hankiewicza 1. Opracował: mgr Jan Annusewicz

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uprzejmie informujemy, że Pracownia Naukowa Archiwum Akt Nowych w dniu 24 czerwca 2011r. będzie nieczynna.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Kolejne materiały archiwalne Regionu Mazowsze NSZZ "Solidarność" z lat 80-tych dla Archiwum Akt Nowych

W dniu 3 czerwca 2011 roku do zasobu AAN wpłynęły kolejne materiały archiwalne przekazywane na mocy porozumienia z Regionem Mazowsze NSZZ "Solidarność". Tym razem darczyńcą jest Komisja Międzyzakładowa nr 149 działająca w Mennicy Polskiej S.A., ale również byli działacze podziemnej "Solidarności", w tym m.in. Janina Czostkiewicz oraz Jerzy Buczynski W zespole tym znajdują się materiały archiwalne związku związane zarówno z początkiem istnienia NSZZ "Solidarność", jak i współczesne. Są m.in. dokumenty organizacyjne Regionu Mazowsze, oryginalny statut NSZZ "Solidarność" z podpisem Lecha Wałęsy przygotowany na VII Krajowy Zjazd Delegatów, fotografie z pogrzebu ks. Jerzego Popiełuszki, zdjęcia Jana Pawła II z Stefanem Kardynałem Wyszyńskim, wnętrza kościoła św. Brygidy w Gdańsku z odręcznym tekstem ks. Prałata Henryka Jankowskiego oraz fotografie demonstracji ulicznych zorganizowanych przez Region Mazowsze na terenie Warszawy w latach 80. XX wieku. Ponadto odnaleźć można ulotki, odezwy i broszurki konspiracyjne, a nawet . kartki na mięso. Obok materiałów stricte dokumentacyjnych podarowano też wiele egzemplarzy wydawnictw podziemnej "Solidarności" w postaci pism oraz książek wydawanych w drugim obiegu. Służyły one w podziemiu jako biblioteka komisji zakładowej. Dopełnieniem historycznym są także ulotki i broszury wyborów parlamentarnych z 1989 i 1991 roku.


















Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Materiały archiwalne Kazimierza Leskiego

W poniedziałek 16 maja w siedzibie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej odbyła się uroczystość przekazania do zasobu Archiwum Akt Nowych materiałów archiwalnych Kazimierza Leskiego ps. "Bradl". Leski przed wybuchem II wojny światowej był konstruktorem okrętu podwodnego ORP "Orzeł", a podczas wojny - Szefem Referatu 997 Oddziału II KG AK. Dokumenty przekazała wdowa dr Bonifacja Maria Leska.


















Uroczystość w mediach:
ŻYCIE WARSZAWY
POLSKIE RADIO
PAP
GAZETA WYBORCZA
GAZETA STOŁECZNA

Opracował Jan Annusewicz, Oddział V
Fot. Lech Trawicki, Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dar Archiwum Akt Nowych dla Kliniki Neurochirurgii PUM w Szczecinie.

10 maja bieżącego roku Dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak przekazał kopie fotogramów mózgu Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Fotogramy to zdjęcia fotograficzne wykonane za pomocą specjalnych urządzeń, zwykle na potrzeby fotogrametrii zajmującej się odtwarzaniem kształtów, rozmiarów i poszczególnych obiektów. Po śmierci Józefa Piłsudskiego w 1935 roku z jego ciała wyjęto mózg i serce. Zgodnie z wolą marszałka wyrażoną w testamencie, po jego śmierci miano przekazać ciało naukowcom. Prace badawcze nad mózgiem były prowadzone przez prof. Maksymiliana Rosego w Polskim Instytucie Badań Mózgu w Wilnie. W trakcie badań nad morfologią i cytoarchitektoniką mózgu wykonano właśnie te fotogramy. Nie udało się doprowadzić do końca przedsięwzięcia, bowiem w 1937 roku prof. Rose zmarł, a w czasie II wojny światowej mózg marszałka zaginął. Jedynym namacalnym efektem pracy naukowców była wydana przed wybuchem II wojny światowej monografia "Mózg Józefa Piłsudskiego". Pomimo przeciwności losu naukowcy w następnych latach zajmowali i zajmują się tym tematem. Podczas uroczystości w Szczecinie dr Tadeusz Krawczak wygłosił referat "Mózg Marszałka Józefa Piłsudskiego w kręgu zainteresowań badawczych", a prof. Ireneusz Krojder dyrektor Kliniki Neurochirurgii PUM "Słowo o mózgu nie tylko Komendanta". Informacje o uroczystości zamieściły 11 maja 2011 roku "Kurier Szczeciński" oraz "Gazeta Wyborcza" w Szczecinie. Opracował Jan Annusewicz, Oddział V .




Opracował Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Komunikat
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
dotyczący
"Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2010".

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uroczystość przekazania archiwum Kazimierza Leskiego
16 maja 2011 r. (poniedziałek), godz. 11.00
Siedziba Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (PAST-A),
Warszawa, ul. Zielna 39, IV piętro - Sala Konferencyjna

Kazimierz Leski ps. "Bradl" urodzony 21 czerwca 1912 roku to jedna z ciekawszych postaci najnowszej historii Polski. Syn inżyniera Juliusza Leskiego i wnuk malarza i fotografika Marcina Olsztyńskiego. Po ukończeniu studiów inżynierskich wyjechał w 1936 roku do Holandii. Pierwszą pracę znalazł w centralnym biurze konstrukcyjnym okrętów wojennych w firmie Nederlandsche Vereenigde Scheepsbouw Bureaux w Hadze. Pracował tam jako kreślarz, a następnie przeszedł do działu budowy okrętów podwodnych. Uczestniczył w pracach nad okrętami zamówionymi przez rząd polski. Zaprojektował "ORP Orła", stosując nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne. Dzięki jego pomysłowości okręt miał elastyczne szybkoobrotowe dmuchawy powietrzne szasowania balastów - ok.20000 obrotów/min - w ten sposób usunięto przyczyny częstych i trudnych do naprawy awarii okrętów na morzu. Zajmował się także zagadnieniem siłowni na okręcie. Obserwował też prace nad powstaniem bliźniaczego okrętu "Orła" - ORP "Sęp". Przed wybuchem II wojny światowej Leski wrócił do Polski. Wojna zaskoczyła go w Szkole Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Sadkowie pod Radomiem. Początkowo latał na samolotach P23, a następnie na RX III F. 17 września 1939 roku został zestrzelony przez oddziały sowieckie pod wsią Jagielnica niedaleko Bugu. Został wzięty do niewoli, jednak bardzo szybko zorganizował ucieczkę i udał się do Lwowa. Po pewnym czasie zdecydował się na kolejną ucieczkę spod okupacji sowieckiej i znalazł się w Warszawie. Włączył się w działalność konspiracyjną w strukturze wywiadowczej organizacji konspiracyjnej - Muszkieterzy, a następnie wstąpił do ZWZ i kolejno do II Oddziału KG AK. Od stycznia 1942 r. był kierownikiem Referatu 997 (Kryptonimy "Atlantic", "Foto"), który został powołany w celu rozpracowywania struktur organizacyjnych, personaliów i metod pracy niemieckich władz bezpieczeństwa, w tym Gestapo i Abwehry. W kręgu zainteresowań tego referatu była również penetracja społeczeństwa przez obce wywiady. Brał udział w wyznaczaniu szlaków kurierskich na odcinku zachodnim. W przebraniu niemieckiego generała wojsk technicznych von Hellmana oraz gen. Karla Leopolda Jansena podróżował na terenie Niemiec i Francji, zdobywając m.in. plany fragmentu umocnień Wału Atlantyckiego. Podczas powstania warszawskiego Leski walczył jako dowódca kompanii "Bradl", batalionu "Miłosz", zgrupowania "Sławbor" na terenie Śródmieścia Południowego. Za męstwo odznaczony został krzyżem Virtuti Militari oraz trzykrotnie Krzyżem Walecznych. Po kapitulacji powstania powrócił do konspiracji obejmując funkcję szefa Sztabu Obszaru Zachodniego AK, a później Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj. Po rozwiązaniu Armii Krajowej przystąpił do pracy w Stoczni Gdańskiej. Niedługo później został aresztowany, lecz i w tym przypadku udało mu się zbiec. Jeszcze w 1945 roku został ponownie aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa. Był jednym z oskarżonych w procesie I Komendy WiN. Sąd PRL skazał Leskiego na 12 lat więzienia. Więzienie opuścił w 1955 roku. Na fali tzw. "odwilży" Kazimierz Leski został zrehabilitowany w 1957 roku. Znalazł pracę w przemyśle okrętowym. Następnie został pracownikiem naukowym, a z czasem dyrektorem Ośrodka Informacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk. Napisał około 150 prac naukowych oraz był autorem wielu patentów. Został również honorowym prezesem Stowarzyszenia Polskich Wynalazców i Racjonalizatorów. Po zmianie politycznej w 1989 roku został przewodniczącym Związku Powstańców Warszawskich. Autor popularnej i wielokrotnie wznawianej autobiografii "Życie niewłaściwie urozmaicone." Zmarł w 2000 roku. Archiwum Kazimierza Leskiego przekazała do zasobu AAN żona "Bradla" dr Bonifacja Maria Leska. Jest to spuścizna składająca się z 245 j.a. o rozmiarze 3.95 m, na które składają się materiały archiwalne obrazujące poszczególne etapy życia K. Leskiego. Są wśród nich m.in.: dokumenty biograficzne, obszerna korespondencja, materiały archiwalne dotyczące budowy ORP "Orzeł", materiały o współpracownikach i kolegach z okresu okupacji, dotyczące komórki więziennej Pawiaka, relacje żołnierzy z kompanii "Bradla", teczki osobowe żołnierzy Referatu 997, II Oddziału KG AK, organizacji Muszkieterowie, dokumenty podkomendnych Leskiego, materiały środowiska żołnierzy Batalionu "Miłosz", artykuły, opracowania i książki Kazimierza Leskiego. Istotną częścią zbioru są fotografie żołnierzy wywiadu AK oraz organizacji Muszkieterowie. Zbiory uzupełniają wspomnienia oraz dokumenty i fotografie jego starszej siostry Anny Leskiej Daab. Pani dr Bonifacja Maria Leska przekazała również do AAN materiały archiwalne środowiska żołnierzy Batalionu Saperów Praskich "Chwacki", którego była wieloletnim przewodniczącym. W programie także wernisaż wystawy o okręcie podwodnym ORP "Orzeł" przygotowanej przez Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni





Opracował Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nowe dokumenty archiwalne środowiska batalionu "Zośka" w AAN

W ostatnim czasie do zasobu Archiwum Akt Nowych trafiło kilka ważnych i interesujących zbiorów. Wśród nich znalazł się dopływ materiałów środowiska batalionu "Zośka".

Batalion "Zośka" to jedna z najbardziej znanych jednostek walczących o wolność Warszawy podczas Powstania Warszawskiego. Wywodził się z "Szarych Szeregów" - konspiracyjnej komórki Związku Harcerstwa Polskiego. W czasie konspiracji Batalion zasłynął akcjami dywersyjno - sabotażowymi mającymi na celu utrudnić niemieckiemu okupantowi działalność na terenie Polski, m.in. niszczono transporty kolejowe Wehrmachtu kierowane na front wschodni. W Powstaniu warszawskim batalion wchodzi w skład Zgrupowania "Radosław" na Woli, Starym Mieście, Śródmieściu, Czerniakowi i Mokotowie. Po zakończeniu II wojny światowej żołnierze "Zośki", jak i pozostałych powstańczych oddziałów zostali uznani przez władze komunistyczne za "wrogi element" oraz oskarżani za działalność konspiracyjną mającą na celu zbrojne obalenie ustroju komunistycznego. Środowisko byłych żołnierzy batalionu zdecydowało się przekazać do Archiwum Akt Nowych cenne materiały już kilka lat temu. Dotychczasowy zbiór wzbogacił się o wojskowe materiały szkoleniowe, w tym dokumenty działającej w czasie okupacji konspiracyjnej szkoły Podchorążych Piechoty Rezerwy "Agricola" - programy, wykazy, raporty, rozkazy i odznaczenia. Oprócz tego w zasobie znajdują się ewidencja, wnioski odznaczeniowe i awansowe, życiorysy członków oraz wspomnienia żołnierzy Batalionu. Na uwagę zasługują też konspiracyjne wydanie książki Aleksandra Kamińskiego pt. "Kamienie na szaniec" oraz materiały dotyczące powojennych działalności "zośkowców". Ponadto środowisko zdecydowało się przekazać do archiwum korespondencję Społecznego Komitetu Opieki nad Grobami Poległych Żołnierzy Batalionu "Zośka".






Opracował Jan Annusewicz, Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zebranie Naukowe w Archiwum Akt Nowych.

24 marca 2011 roku w Archiwum Akt Nowych odbyło się spotkanie naukowe, na którym gościł doc dr hab. Jiří Friedl z Instytutu Historii Akademii Nauk Republiki Czeskiej w Brnie, który mówił o tematyce polskiej i stosunkach polsko-czechosłowackich XX wieku w świetle współczesnej historiografii czeskiej





Zdjęcia: dr Dariusz Wierzchoś

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Szanowni Państwo informujemy, iż z racji Zebrania Rocznego Pracowników AAN w dniu 08.03.2011 Pracownia Naukowa czynna będzie od godziny 11.00 do 18.30

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Okolicznościowe Zebranie Naukowe w Archiwum Akt Nowych.

Z okazji 30 lecia powstania (Solidarności) Rolników w dn. 9 marca o godz. 15:00 w Archiwum Akt Nowych odbędzie się okolicznościowe Zebranie Naukowe połączone z prezentacją i dyskusją wokół książki autorstwa Adrzeja Władysława Kaczorowskiego, Tomasza Kozłowskiego i Jana Olaszka pt. "Solidarność" Rolników 1980-1989.

Do uczestnictwa w spotkaniu zapraszają Autorzy i Pracownicy AAN.


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Likwidacja obrotu gotówkowego z tytułu usług świadczonych przez Archiwum Akt Nowych.

Zgodnie z Zarządzeniem Wewnętrznym nr 3 Dyrektora Archiwum Akt Nowych w Warszawie z dnia 3 lutego 2011 roku zlikwidowany został obrót gotówkowy polegający na przyjmowaniu wpłat gotówkowych oraz czeków z tytułu usług świadczonych przez Archiwum Akt Nowych.
Wszelkie należności za świadczone usługi - usługi reprograficzne oraz kwerendy winne być wnoszone wyłącznie w formie przelewu za pośrednictwem Poczty Polskiej, placówki bankowej lub własnego konta internetowego na podany rachunek bankowy:

ARCHIWUM AKT NOWYCH
ul. Hankiewicza 1
02-103 WARSZAWA
69 1010 1010 0009 2522 3100 0000

Zobacz zarządzenie



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Mikrofilmy Aleksandryjskie w AAN
W piątek 28 stycznia 2011 roku na Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się ważna uroczystość. Do zasobu AAN przejęto niemieckie dokumenty z września 1939 roku tzw. "mikrofilmy aleksandryjskie". Jednocześnie podczas spotkania miała miejsce promocja książki Andrzeja Rumianka pt. "Batalion Bończa - relacje z walk w Powstaniu Warszawskim na Starówce, Powiślu i Śródmieściu".

Mikrofilmy aleksandryjskie, to mikrofilmowe kopie dokumentów niemieckich, wytworzonych przeważnie przez organa państwowe III Rzeszy, które pod koniec II Wojny Światowej przejęły wojska amerykańskie. W czasie blokady Berlina przewieziono je do Anglii, skąd trafiły do Stanów Zjednoczonych. W 1953 roku znalazły się w Alexandrii koło Waszyngtonu, gdzie materiały zostały odpowiednio uporządkowane i skatalogowane. (Stąd pochodzi nazwa zespołu). Zbiór liczy ok. 75 tysięcy rolek mikrofilmów, do których opracowano również przewodniki. W polskiej sieci archiwalnej zgromadzono do tej pory 24 tysięcy rolek, gdzie 7634 rolek przechowywanych jest w AAN. Dzięki pomocy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, reprezentowanej podczas uroczystości przez Zastępcę Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, państwowa sieć archiwalna wzbogaciła się o kolejne 181 rolek, które w znakomity sposób wzbogacą wiedzę polskich naukowców badających wojnę obronną Polski we wrześniu 1939 roku. Zapisane na mikrofilmach znajdują się m.in. oryginalne rozkazy, dzienniki bojowe, meldunki, mapy szkice, wykresy wytworzone przez Naczelne Dowództwo Niemieckich Sił Zbrojnych (Oberkommando der Wermacht) składający się z 17 rolek i około 20 tys. klatek, Naczelne Dowództw Wojsk Lądowych (Oberkommando des Heeres) - 31 rolek, około 35 tys. klatek, korpusów armijnych, struktur dowodzenia szczebla operacyjnego -27 rolek, około 30 tys. klatek oraz dywizji piechoty, zmotoryzowanych i pancernych - 103 rolki, około 130 tys. klatek. Podczas spotkania Jan Bańbor, reprezentujący AAN, dokonał prezentacji części tych materiałów. W drugiej części uroczystości zaprezentowano książkę Andrzeja Rumianka poświęconą żołnierzom batalionu "Bończa" walczących w Powstaniu Warszawskim na terenie Starego Miasta. Autor przez dziesięciolecia zbierał relacje, wspomnienia, fotografie koleżanek i kolegów, które po uporządkowaniu udało się wydać drukiem. Stanowi to znakomite źródło badawcze dla historyków zajmujących się bohaterom Powstania Warszawskiego.















Opracował: mgr Jan Annusewicz.
Zdjęcia: dr Dariusz Wierzchoś


Uroczystość w mediach:
TVP
TVP Polonia
TV Trwam
Gazeta Wyborcza
Gazeta Stołeczna
Wiadomości24
Nasz Dziennik
Nauka w Polsce

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

"Polska - Urugwaj - 90 lat stosunków dyplomatycznych 1920-2010"















:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

"Akta Solidarności znalazły schronienie w Archiwum Akt Nowych"

W poniedziałek 17 stycznia 2011 roku w siedzibie Archiwum Akt Nowych odbyła się konferencja prasowa z okazji podpisania umowy o współpracy pomiędzy AAN a NSZZ "Solidarność" Regionem Mazowsze. Celem współpracy jest zintensyfikowanie działań dotyczących gromadzenia archiwaliów struktur oficjalnych oraz konspiracyjnych NSZZ "Solidarność" z lat 80-tych, wspomnień i relacji działaczy "S". Na mocy porozumienia przekazano do zasobu AAN archiwalia związku. W ten sposób do archiwów państwowych wpłynął największy i chyba najcenniejszy, po 1990 roku, zbiór dokumentów związku. Podczas uroczystości zaprezentowano część zgromadzonych materiałów. Są to archiwalia, nagrania, fotografie, a także pamiątki z lat 1979 - 1989. Wśród wielu ciekawych dokumentów czekających na badaczy najnowszej historii Polski są m.in. wytworzone w latach 1980 - 1981 Zarządu Regionu NSZZ "Solidarność", Sekcji Krajowej Pracowników Handlu Zagranicznego NSZZ "Solidarność", Komisji Zakładowej Miejskich Zakładów Komunikacyjnych, Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego NSZZ "Solidarność" w Bydgoszczy, NSZZ Aktorów Polskich w Warszawie oraz innych komisji zakładowych z terenu Warszawy i Mazowsza. Znajdują się również Komunikaty Krajowej Komisji Porozumiewawczej z 1981 r., Instrukcje Strajkowe dla Regionu Mazowsze z 1981 roku. Zainteresowanie z pewnością wzbudzą dokumentacja dotycząca rejestracji NSZZ "Solidarność", sprawozdania, apele, ogłoszenia, plakaty, oświadczenia, wiersze i satyra stanu wojennego, kalendarze, kartki poczty "S", ulotki i odezwy do mieszkańców Warszawy, a także liczne periodyki i druki ulotne. Wśród nich wytworzone przez KSS KOR, ROPCIO oraz innych organizacji antykomunistycznych. Dokumentację uzupełniają książki z podziemnej biblioteki Regionu Mazowsze, taśmy z nagraniami homilii ks. Jerzego Popiełuszki, z zebrań, spotkań patriotycznych, audycji rozgłośni radiowych m.in. z "Głosu Ameryki" oraz fotografie z manifestacji i uroczystości rocznicowych. Spotkanie swoją obecnością uświetnili działacze podziemnej "S", zbierający przez lata wspomniane dokumenty. Wśród zaproszonych gości była również Ewa Tomaszewska, były członek Komisji Interwencji i Samorządności NSZZ "Solidarność", Zarządu Regionu "Mazowsze" oraz b. Eurodeputowana w Parlamencie Europejskim. W ubiegłym roku rozpoczęła przekazywanie swoich zbiorów (w tym dotyczących działalności "Solidarności") do AAN-u. Należy wyrazić nadzieję, że podpisana umowa, dzięki której powstaną strona internetowa i szczegółowa ankieta historyczna, umożliwi zbieranie kolejnych ważnych i mało znanych dokumentów ilustrujących najnowszą historię kraju.
















Opracował: mgr Jan Annusewicz.
Zdjęcia: Waldemar Zmysłowski


Uroczystość w mediach:
GAZETA WARSZAWA
WIADOMOŚCI 24
ŻYCIE WARSZAWY
NAUKA W POLSCE
TELEWIZJA TRWAM
MONEY
NACZELNA DYREKCJA ARCHIWÓW PAŃSTWOWYCH
HISTORIA
Tygodnik Solidarność


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwa konspiracyjnej "Solidarności" dla Archiwum Akt Nowych.
Konferencja prasowa, Archiwum Akt Nowych
Sala im. I. J. Paderewskiego 17 stycznia 2011 r. (poniedziałek), godz. 14.00.

Archiwum Akt Nowych i NSZZ "Solidarność" Region Mazowsze zapraszają na konferencję prasową dotyczącą przekazania do zbiorów państwowych największej kolekcji archiwaliów NSZZ "Solidarność" oraz podpisania umowy o współpracy. W czasie konferencji zostaną zaprezentowane zebrane przez Region Mazowsze NSZZ "Solidarność" archiwalia, nagrania, fotografie oraz pamiątki z lat 1979-1989. Jest to największy zbiór dokumentacji NSZZ "Solidarność", jak trafił do zbiorów państwowych po 1990 r. Wśród najcenniejszych dokumentów znajdują się te wytworzone w latach 1980-1981 Zarządu Regionu NSZZ "Solidarność" Region Mazowsze, Sekcji Krajowej Pracowników Handlu Zagranicznego NSZZ "Solidarność", Komisji Zakładowej Miejskich Zakładów Komunikacyjnych, Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego NSZZ "Solidarność" w Bydgoszczy, NSZZ Aktorów Polskich w Warszawie oraz innych komisji zakładowych z terenu Warszawy i Mazowsza, Komunikaty Krajowej Komisji Porozumiewawczej z 1981 r., Instrukcje Strajkowe dla Regionu Mazowsze z 1981 r., dokumentacja dotycząca rejestracji NSZZ "Solidarność", sprawozdania, apele, ogłoszenia, plakaty, oświadczenia, poezje, satyra wojenna, kalendarze, kartki poczty "S", ulotki i odezwy do mieszkańców Warszawy, a także liczne periodyki i druki KSS KOR, ROPCIO oraz innych organizacji antykomunistycznych. Dokumentację uzupełniają książki z podziemnej biblioteki Regionu Mazowsze, taśmy z nagraniami homilii ks. Jerzego Popiełuszki, z zebrań, spotkań patriotycznych, audycji rozgłośni radiowych oraz fotografie z manifestacji i uroczystości rocznicowych. Na konferencji prasowej obecni będą działacze konspiracyjnej "Solidarności" z lat 80-tych, którzy gromadzili w swoich domach dokumenty i nagrania, w tym m.in. Ewa Tomaszewska. W trakcie spotkania zostanie podpisane porozumienie o współpracy pomiędzy Zarządem Regionu Mazowsze NSZZ "Solidarność" a Archiwum Akt Nowych. Ma ono na celu zintensyfikowanie gromadzenia archiwaliów struktur oficjalnych oraz konspiracyjnych NSZZ "Solidarność" z lat 80-tych, wspomnień i relacji działaczy "S". W celu zebrania informacji zostanie przygotowana strona internetowa oraz ankieta historyczna, która pozwoli na skoordynowanie zbierania dokumentacji. Działające w AAN Archiwum Czynu Niepodległościowego prowadzi akcję pozyskiwania do zasobu państwowego archiwaliów m.in. organizacji społecznych oraz partii politycznych. Dotychczas zbiory zasiliły archiwa m.in.: Zjednoczenia Chrześcijańsko Narodowego, Porozumienia Centrum, Unii Demokratycznej, Solidarności Walczącej, Konfederacji Polski Niepodległej, Związku Harcerstwa Rzeczpospolitej oraz szeregu innych.
Archiwum Akt Nowych jest centralnym archiwum Państwa Polskiego. Zostało założone na mocy dekretu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z 7 lutego 1919.








Info:
Jan Annusewicz
Oddział V Archiwum Akt Nowych
(22) 5893123
annusewicz@aan.gov.pl
www.aan.gov.pl

Serdecznie zapraszamy.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zmiana numeru konta

W związku z likwidacją dochodów własnych z dniem 31.12.2010r. na podstawie art.93 ust. 1 ustawy z dania 27.08.2009r. "Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych" (Dz.U. Nr 157, poz. 1241) wpłaty z tytułu usług od dnia 01.01.2011r. prosimy dokonywać na konto: 69 1010 1010 0009 2522 3100 0000



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nabór na wolne stanowisko pracy

Archiwum Akt Nowych poszukuje kandydata na stanowisko Informatyk / Helpdesk. Osoba zatrudniona na tym stanowisku będzie między innymi odpowiedzialna za pierwszą linię kontaktu i wsparcie techniczne pracowników Archiwum, rozwiązywanie problemów związanych z siecią, jak również opiekę techniczną nad bazami danych.

Ogłoszenie o pracę - pobierz plik

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W dn. 19.X.2010 r. w Londynie odeszła na Wieczną Wartę

Ś.P
Aleksandra Maria Helena Białkiewicz
de d. Ojak (ur. Kołomyja 17.VIII.1922r.)

por. rezerwy, wdowa po ppłk broni pancernej Mieczysławie Białkiewiczu
Darczyńca Archiwum Akt Nowych


Uczennica gimn. Sacre Coeur we Lwowie, absolwentka (1945 r.) polskiego Liceum Sacre Coeur w Rzymie, studentka filozofii w London School of Economics  w 1940 r. deportowana z matką i rodzeństwem do Kazachstanu, od 27 II 1942 r. urzędniczka Sztabu Głównego II Korpusu w Jangi Jul. W Biurze Historycznym rtm. Józefa Czapskiego sporządzała listy deportowanych oraz listy  zaginionych oficerów (tzw. listy katyńskie). Po ewakuacji i przeszkoleniu służyła w 385 kompanii łączności PSZ.
Od VII 1946 r. mieszkała w Londynie. Wolontariuszka archiwistka w Instytucie im. Gen. Sikorskiego. Czynna w Zjednoczeniu Polek, Medical Aid for Poland, w zakładach dla nieuleczalnie chorych i inwalidów wojennych, menager w fabryce <Sphinx Jewels>. Za pracę społeczno-ideową odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi. Z mężem ofiarowała cenny zbiór muzealno-falerystyczny na Jasną Górę. W latach 2004-2008 darowała Rzeczypospolitej Kolekcję Aleksandry i Mieczysława Białkiewiczów

Msza św. pogrzebowa odbędzie się 10.XI.2010 r. w kościele św. Andrzeja Boboli w Londynie, po której nastąpi złożenie urny z prochami w grobie Matki.

Z serdeczną pamięcią
Pracownicy i Dyrektor
Archiwum Akt Nowych

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Polonijne Archiwum Władysława Zachariasiewicza wróciło do kraju

Dnia 19 października 2010 roku w Senacie RP odbyła się uroczystość przekazania do zasobu Archiwum Akt Nowych prywatnego archiwum wybitnego działacza Polonii amerykańskiej, ostatniego  żyjącego członka Światowego Związku Polaków z Zagranicy "Światpol" oraz członka Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Marszałku Senatu VII kadencji Władysława Zachariasiewicza. W uroczystości wzięli udział Marszałek Senatu RP Bogdan Borusewicz, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski, członkowie Polonijnej Rady Konsultacyjnej, zastępca Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych Barbara Berska, Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz, Prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" Longin Komołowski oraz inni licznie zgromadzeni goście z  kraju i z zagranicy -  konsul Włodzimierz Sulgostowski Szef Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Waszyngtonie, działacze polonijni z USA Marek Walicki z Waszyngtonu oraz Blanka Rosenstiel z Florydy.


Przejęty zbiór archiwaliów to różnorodna dokumentacji obrazująca panoramę działalności Władysława Zachariasiewicza, jak i instytucji, w których działał. Dokumenty bogato obrazują czasy, kiedy Polonia miała duże wpływy w administracji federalnej i stanowej USA. Odnajdziemy w tych materiałach szereg listów, w tym m.in. kongresmana i wieloletniego Przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych Izby Reprezentantów Klemensa Zabłockiego, senatora i kandydata na stanowisko wiceprezydenta USA Edmunda Muskiego, kongresmanów Daniela Rostenkowskiego, Jana Kluczyńskiego, Edwarda Derwińskiego, Tadeusza J. Dulskiego, Luciana N. Nedzi, Romana Pucinskiego, Henryka Helstoskiego, poczmistrza generalnego, a następnie ambasadora USA w Warszawie Johna Gronouskiego, asystenta Sekretarza Stanu Mieczysława Cieplińskiego oraz doradcy ds. bezpieczeństwa prof. Zbigniewa Brzezińskiego. Wśród bogatej korespondencji spotykamy także listy od obecnego Prymasa Polski Józefa Kowalczyka, metropolity krakowskiego Stanisława kardynała Dziwisza, metropolitów Waszyngtonu kardynała Hickeya i McCarricka oraz nuncjuszy apostolskich w Waszyngtonie abp Cacciavillena, Montalbo, następnie abpa Władysława Rubina, bpa Szczepana Wesołego, bpa Antoniego Libery, abpa Sławoja L. Głódzia i abpa Filadelfii Johna Króla, gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego, premiera Tomasza Arciszewskiego, ambasadora w Rzymie Kazimierza Papée (dramatyczne listy związane z likwidacją Ambasady RP w Rzymie), Jana Nowaka-Jeziorańskiego, słynnego pilota polskiego pochodzenia płka Franciszka S. Gabreskiego, prezesów SPK w Ameryce St. Gierata i J. Krzyżanowskiego oraz prezesa SPK w Londynie St. Soboniewskiego, ojca Michała Zembrzuskiego z Doylestown, redaktora Bolesława Wierzbiańskiego z "Nowego Dziennika", kolejnych Marszałków Senatu RP prof. Z. Stelmachowskiego, L. Pastusiaka, prof. A. Grześkowiak, M. Płużyńskiego i B. Borusewicza.

Spotkamy w zbiorze również listy do W. Zachariasiewicza od prezydentów USA Lyndona Johnsona i Jimmi'ego Cartera, wiceprezydenta USA Herberta Humpreya, Hilary Clinton, burmistrza Nowego Jorku Roberta F. Wagnera, szefa połączonych Szefów Sztabów gen. J.M. Shalikashvili'ego, prezesa ZNP Alojzego Mazewskiego, negocjatora układu SALT gen. E. Rownego, ambasadora USA w Polsce J. Daviesa. Warto wspomnieć również o zachowanej korespondencji z prof. Januszem Zawodnym, prof. Kamilem Dziewanowskim, ale również związanym z operą Teresą Żylis-Garą i Bogusławem Kaczyńskim.  Pośród dokumentów odnajdujemy głośne niegdyś historie rozgrywające się w środowisku Polonii amerykańskiej, którymi zajmował się bezpośrednio W. Zachariasiewicz. Można tu wymienić choćby tragedię braci bliźniaków Eysmontów, którzy w latach 60-tych przypłynęli swoi jachtem przez Atlantyk z Polski, aby spotkać się z prezydentem Kennedym i Polonią obu Ameryk. Po tryumfalnej wizycie tych młodych chłopców w kolejnych portach wschodniego wybrzeża dotarli oni aż do środowisk polonijnych w Buenos Aires, zabierając w dalszy rejs syna jednego z polonijnych dziennikarzy. Jacht, którym płynęli zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach nieopodal Przylądka Horn. W. Zachariasiewicz zajmował się również przyjęciem w Ameryce załóg statków "Praca" i "Gottwald" zatrzymanych w 1958 r. na wodach Korei w czasie konfliktu zbrojnego. Podobnie odnajdziemy w dokumentacji informacje o polskich pilotach, którzy uciekli z PRL na nowoczesnych wówczas myśliwcach. Nie zabrakło wśród dokumentów i fotografii również tych opisujących działalność przedwojennego Światpolu, obchodów rocznic narodowych (tutaj wypada wymienić rezolucje Ronalda Raegana z okazji Powstania Warszawskiego i święta Polonii, podobne rezolucje prezydentów USA J. Cartera i R. Nixona), w tym również obchodów katyńskich w USA. Wśród fotografii odnajdujemy m.in. dokumentację kilkunastu indywidualnych spotkań Władysława Zachariasiewicza z papieżem Janem Pawłem II, fotografie z dedykacjami prezydentów USA, fotografie ze służby zagranicznej przed 1939 r., z przedwojennych obozów szkoleniowych dla liderów polonijnych pod Zakopanem, z jednostek polskich na Bliskim Wschodzie, z manifestacji przed Ambasadą PRL w Waszyngtonie w latach 60-tych, Parad Pułaskiego w Nowym Jorku oraz fotografie licznych spotkań polonijnych w tym tych organizowanych w Ambasadzie RP w Waszyngtonie. Wart uwagi jest na pewno album fotograficzny podarowany Zachariasiewiczowi przez harcerzy w 1938 r. w czasie obozu w Czerniowcach pod granicą polsko-rumuńską. Interesującym fragmentem zbioru jest dokumentacja niełatwego wówczas do zrealizowania projektu edycji przez pocztę amerykańską w 1966 r. "Znaczka Milenijnego" o wartości 5 centów z orłem w koronie, krzyżem oraz datami 966-1966. Ostatecznie dzięki wysiłkowi Polonii i Zachariasiewicza wydanych zostało 500 000 znaczków, które dzięki zabiegom amerykańskiej poczty mogły być wysyłane również do PRL, przeciwko czemu komunistyczny reżim ostro protestował, nie chcąc uznać prezentowanej symboliki.

Relacja fotograficzna - fot. Agnieszka Wopińska

Uroczystość w mediach:

NAUKA W POLSCE
ŚWIAT POLONII
POLSKIE RADIO
POLSKIE RADIO

Przeczytaj więcej o akcji gromadzenia dokumentacji.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uroczyste przekazanie akt Władysława Zachariasiewicza

19 października br. o godz. 15.30 w Gmachu Sejmu RP odbędzie się uroczystość przekazania do Archiwum Akt Nowych w Warszawie prywatnego archiwum Władysława Zachariasiewicza, jednego z przywódców Światowego Związku Polaków z Zagranicy "Światpol" i członka Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Marszałku Senatu VII kadencji, wybitnego znawcy losów polskiej emigracji niepodległościowej, nestora Polonii amerykańskiej.


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwa instytucji życia publicznego w strukturze narodowego zasobu archiwalnego.
Konferencja naukowa, Warszawa 22-23.09.2010 r.

Oddział Warszawski SAP, Zakład Archiwistyki Instytutu Historii i Archiwistyki UMK oraz Archiwum Akt Nowych uprzejmie zaprasza na konferencję naukową "Archiwa instytucji życia publicznego w strukturze narodowego zasobu archiwalnego", która odbędzie się w Warszawie w Archiwum Akt Nowych przy ul. Hankiewicza 1.

Program konferencji
Ankieta uczestnika

Serdecznie zapraszamy.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nieznane dokumenty trafiły do Archiwum Akt Nowych

Na przekazane zbiory archiwalne składają się dokumenty z wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. tj. telegramy i zapisy rozmów juzowych (radiowych). Opisują one zmagania o osiągnięcie optymalnych warunków rozejmu, walki 2 Armii gen. E. Rydza-Śmigłego, zajęcie Mołodeczna (7-13.X.1920 r.), ubezpieczenie działań przez 4 Armię i odrzucenie kontrataku sowieckiego. Dokumenty rzucają światło na problemy zaopatrzenia wojsk polskich, relacje z ludnością cywilną (kwestie zapotrzebowań pieniężnych na zakup żywności), na morale wojsk. W cieniu walk frontowych pokazują ocenę rozmów pokojowych w Rydze, postawy Dąbskiego, Daszyńskiego i osób towarzyszących, niepokój Sapiehy ze względu na zbytnią uległość strony polskiej, kontakty członków Misji Wojskowej z Piłsudskim i Rozwadowskim.
Dokumenty powyższe powstały w 1920 r., w Sztabie Naczelnym Dowództwa Wojsk Polskich, a ich adresatami są Kutrzeba, Piskor, Rozwadowski i Zamorski.
Zbiór ten przechowywany był do 2010 r. na terenie Wielkiej Brytanii jako pozostałość po spuściźnie Komendanta Głównego Policji (1935-1939), gen. dyw. Kordiana Józefa Zamorskiego (1890-1983). Do AAN został przekazany wraz z dokumentami osobistymi jako dar.
Drugą częścią przekazanych zbiorów archiwalnych są materiały historyka i dyplomaty Marka Pernala konsula RP w Barcelonie, byłego ambasadora RP w Pradze i w latach 90-tych Dyrektora Biura ds. Wyznań URM. Nagrał on i zebrał na początku lat 80-tych ponad 200 relacji od żołnierzy Batalionu "Zośka" mieszkających w Kraju, jak i poza jego granicami, korespondencję pomiędzy żołnierzami, niepublikowane nigdy oryginalne pamiętniki "zośkowców". Materiał ten miał posłużyć do opracowania pierwszej monografii batalionu, jednak wydarzenia lat 80-tych przerwały te prace. Swoje zbiory Marek Pernal przekazuje do AAN jako dar.




:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dotyczy postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na usługę fizycznej ochrony i mienia w Archiwum Akt Nowych.

Dnia 28.06.2010r.

W związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia na usługi fizycznej ochrony osób i mienia w Archiwum Akt Nowych w Warszawie zgodnie z art 38 Ustawy PZP, wyjaśniamy. Odpowiedz na pytania

Dnia 21.06.2010r.

Zgodnie z art. 38 pkt. 4 ustawy PZP, z powodu omyłki pisarskiej w treści załącznika nr 5 do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia "FORMULARZ OFERTOWY" zmieniono treść pkt 2. Zobacz zmianę

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazania akt katyńskich.

15 czerwca w Belwederze odbyła się uroczystość przekazania akt katyńskich do Instytutu Pamięci Narodowej. W sumie do archiwów IPN trafiło 67 tomów dokumentów katyńskich. Są to akta z rosyjskiego śledztwa katyńskiego. Cyfrowe kopie dokumentów otrzymały także Archiwum Akt Nowych i Centralne Archiwum Wojskowe.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Obchody 70-tej rocznicy wymordowania polskich oficerów w Katyniu

W dniu 7 maja br. w Tomaszowie Lubelskim na Wydziale Zamiejscowym Nauk Prawnych i Ekonomicznych KUL odbyło się sympozjum pod hasłem "Katyń - Zbrodnia Ludobójstwa" w którym udział brali pracownicy Archiwum Akt Nowych. W ramach obchodów 70-lecia wymordowania polskich oficerów w Katyniu w Tomaszowskim Domu Kultury odbyło się uroczyste otwarcie  wystawy "Katyń - walka o prawdę". Otwarcie wystawy przygotowanej przez pracowników Archiwum Akt Nowych zorganizował Urząd Miasta w Tomaszowie Lubelskim.




Fotografie z otwarcia wystawy:


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uroczystość poświęcona Harcerskiemu Batalionowi Armii Krajowej "Zośka"

19 maja (środa) 2010 r., godz. 13.00
Instytut Historii PAN, Rynek Starego Miasta 29/31 (Sala Lelewelowska)

W programie przekazanie do zasobu AAN nieznanych archiwaliów Batalionu "Zośka" pochodzących ze zbiorów Anny Borkiewicz-Celińskiej ps. "Hanka", Bogdana Celińskiego ps. "Wiktor", Bogdana J. Deczkowskiego ps. "Laudański", Henryka Kozłowskiego ps. "Kmita" oraz Władysława M. Cieplaka ps. "Giewont".
Będzie miała również miejsce promocja książki Anny Wyganowskiej-Eriksson Pluton Pancerny Batalionu "Zośka" w Powstaniu Warszawskim oraz prezentacja niepublikowanych fotografii Warszawy autorstwa Zbigniewa Miszty.
Podczas uroczystości uczniowie LXXXVI Liceum Ogólnokształcącego im Batalionu "Zośka" wykonają marsz defiladowy pt. "Parada czołgów", muzyka: Helena Łodzińska-Petzen, słowa: Jerzy Gołębiowski.
W uroczystości wezmą udział kombatanci, w tym również żołnierze Batalionu "Zośka". Będą obecni także członkowie Grupy Historycznej "Zgrupowanie Radosław", którzy zaprezentują umundurowanie z epoki oraz sztandary.

 



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nominacja dla wspomnień Zbigniewa Blichewicza

Opracowane i wydane przez Archiwum Akt Nowych oraz Oficynę Wydawniczą Finna z Gdańska wspomnienia Zbigniewa Blichewicza ps. Szczerba  pod tytułem "Tryptyk powstańczych wspomnień. Dni "Krwi i chwały" czy dni obłędu i nonsensu" otrzymały nominację do Książki Historycznej Roku Tygodnika "Polityka".

O książce:
- Gazeta Wyborcza
- Rzeczpospolita

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

"Obrońcy Katedry św. Jana"

Uroczystość poświęcona ś.p. Zbigniewowi Blichewiczowi ps. Szczerba oraz pamięci żołnierzy Zgrupowania Armii Krajowej "Róg" odbyła się 8 kwietnia 2010 r. o godzinie 13.00 w Bazylika Archikatedralna w Warszawie p.w. Męczeństwa św. Jana Chrzciciela. Patronatem uroczystości było Archiwum Akt Nowych, Środowisko Żołnierzy Zgrupowania AK "Rog" oraz Wydawnictwo "Finna".


Uroczystość połączona była z prezentacja książki Zbigniewa Blichewicza "Tryptyk powstańczych wspomnień".

O książce:
- Gazeta Wyborcza
- Rzeczpospolita


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum ZChN dla Archiwum Akt Nowych

Archiwa partii i ruchów politycznych działających w latach 80-tych i 90-tych w ciągu ostatnich kilku lat zasiliły zasób AAN. Można wymienić tutaj m.in. archiwum Porozumienia Centrum (PC), Unii Demokratycznej (UD) i Unii Walności (UW), Ruchu dla Rzeczpospolitej (RdR), Polskiej Partii Niepodległościowej (PPN), Konfederacji Polski Niepodległej (KPN), Solidarności Walczącej (SW), Stronnictwa Demokratycznego (SD), Partii Ludowo-Demokratycznej (PLD), Inicjatywy dla Polski, Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego. Ruch Nowej Polski (SKL).
Ostatnio decyzję o przekazaniu archiwów podjęli działacze Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego (ZChN). List intencyjny w tej sprawie dyrektor AAN dr Tadeusz Krawczak podpisał podczas uroczystych obchodów 20-lecia istnienia ZChN.

Fot. B.Latarski.




:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Roman Kiźny - żołnierz niepodległości

Po dwóch latach od ogłoszenia w prasie apelu, w którym ogłosiliśmy listę poszukiwanych zbiorów archiwalnych odnalazł się kolejny z nich. W Łodzi dotarliśmy do spuścizny archiwalnej Romana Kiźnego, ps. Kalina, Roman, Pola, Smuga. Walczył on w wojnie obronnej 1939 r., w konspiracji, w Powstaniu Warszawskim, a pod koniec życia zaangażował się w NSZZ "Solidarność".

Roman Kiźny urodził się w Trembowli 16 lipca 1910 r. W 1931 r. ukończył Korpus Kadetów nr 1 we Lwowie, a następnie Szkołę Inż. im. Wawelberga i Rotwanda w Warszawie. Podczas wojny obronnej 1939 r. był d-cą ciężkiej kompanii radio przy Armii Poznań. Uczestniczył w bitwie nad Bzurą. Już jesienią 1939 r. organizował łączność tech. Komendy Okręgu Warszawskiego SZP, został z-cą szefa łączności Okręgu Warszawskiego ZWZ. Był więziony na Pawiaku od 13.X.1941 r. do 11.IX.1942 r. Przeszedł do Kedywu KG AK, gdzie jako por. "Pola" został szefem OS Kedyw "Sęk", a następnie OS "Pola". 12.VIII.1943 r. dowodził słynną akcją "Góral", w której odbito na ul. Senatorskiej transport pieniędzy. Podczas Powstania Warszawskiego kwatermistrz Zgrupowania "Leśnik" i członek sztabu Zgrupowania "Radosław". Po wojnie pracował m.in. jako dyrektor Przedsiębiorstwa "Polskie Nagrania". Zmarł w Łodzi w 1986 r., spoczął na Powązkach.
Odznaczony Krzyżem VM (V kl.), KW, Sr KZzM.
MO

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa "Portrety jeńców" w Centralnym Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach-Opolu

Działająca w AAN Komisja Historii Kobiet w Walce o Niepodległość współpracowała w ramach obchodów 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej w przygotowaniu przez Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach-Opolu wystawy "Portrety jeńców - Portraits of Prisoners-of-War-Gefangenen-porträts". Główną koncepcją ekspozycji było zaprezentowanie losów polskich jeńców w niewoli niemieckiej i sowieckiej w oparciu o życiorysy sześciu jeńców reprezentujących główne grupy przetrzymywane w Stalagu VIII-B (344) Lambsdorf, a mianowicie Zofii Książek-Bregułowej, Józefa Czapskiego, Józefa Kobylańskiego, Stanisława Krzyżaniaka, Henryka Łagodzkiego i Zbigniewa Wajszczuka.





:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dokumenty Polskiego Państwa Podziemnego z zasobu AAN na wystawie w Pałacu Prezydenckim w Warszawie

Wystawa "Organizacja i działalność Polskiego Państwa Podziemnego w materiałach archiwalnych" w całości złożona z dokumentów Polskiego Państwa Podziemnego znajdujących się w zasobie Archiwum Akt Nowych prezentowana jest obecnie w Pałacu Prezydenckim.

Relacja fotograficzna - fot. Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wystawa "Powstanie Warszawskie - Żoliborz"

30 września 2009 r. minęła 65 rocznica upadku Żoliborza w okresie Powstania Warszawskiego. Archiwum Akt Nowych, Stowarzyszenie Wolnego Słowa i Parafia pod wezwaniem św. Stanisława Kostki przygotowały wystawę "Powstanie Warszawskie - Żoliborz". Składa się na nią kilkadziesiąt fotografii, w tym część niepublikowanych, pokazujących żołnierzy AK, ludność cywilną Warszawy oraz żołnierzy niemieckich w czasie walk w Powstaniu Warszawskim.

Wystawa "Powstanie Warszawskie - Żoliborz".

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Akta komendanta organizacji PLAN trafiły do zasobu AAN

Cezary Janusz Kesling-Szemley (ps. Arpad, Olgierd, Ketling, Janusz) (1915-1979) był ważną postacią konspiracji warszawskiej, od 1939 należał do tajnej organizacji - Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej, którą w roku 1940 reaktywował i stanął na jej czele. Działał również w stowarzyszeniach politycznych, m.in. Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej. Został skazany na karę śmierci przez KG AK, wyrok jednak nie został wykonany.
Polska Ludowa Akcja Niepodległościowa (PLAN) była tajną organizacją konspiracyjną o charakterze lewicowym powołaną do życia w październiku 1939 r. przez  studentów zebranych wokół czasopisma "Orka na ugorze" oraz harcerzy 23 Warszawskiej Drużyną Harcerzy im. Bolesława Chrobrego popularnej "Pomarańczarni". Co ostatni odeszli jednak z PLAN-u jeszcze pod koniec 1939 r. Byli wśród nich Tadeusza Zawadzki "Zośka", Jan Bytnar "Rudy" i Aleksy Dawidowski "Alek". Utworzony po rozbiciu przez gestapo PLAN-u, tzw. PLAN II kierowany przez Szemleya wydawał czasopisma "Rzeczpospolita" i "Polska Ludowa". Ugrupowanie to chciało w przyszłej wolnej Polsce nacjonalizacji gospodarki i powołania federacji narodów Europy Wschodniej. Oddziały wojskowe PLAN weszły w skład PAL-u, a podczas Powstania Warszawskiego podporządkowały się PKWN.

Skany dokumentów

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dokumenty Polskiego Państwa Podziemnego z zasobu Archiwum Akt Nowych na wystawie w Zamku Królewskim w Warszawie.
27 września 2009 r.

Dnia 27 września 2009 r. (niedziela) na Zamku Królewskim w Warszawie (Arkady Kubickiego) odbędzie się konferencja "Polskie Państwo Podziemne w służbie państwu i wolności". Konferencji towarzyszy wystawa "Organizacja i działalność Polskiego Państwa Podziemnego w materiałach archiwalnych" w całości złożona z dokumentów Polskiego Państwa Podziemnego znajdujących się w zasobie Archiwum Akt Nowych. Organizatorami wystawy są Kancelaria Prezydenta RP oraz Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych.
http://www.archiwa.gov.pl/lang-pl/wystawy/1222-polskie-panstwo-podziemne.html

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Publikacje Archiwum Akt Nowych dotyczące Polskiego Państwa Podziemnego na wystawie w Gmachu Sejmu RP.
22 - 27 września 2009 r.

Otwarcia wystawy w Gmachu Sejmu RP dokonali Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski, Prezes IPN Janusz Kurtyka, Prezes ŚZŻAK Czesław Cywiński oraz Prezes NBP Sławomir Siwek. Wystawa składa się z książek i publikacji oraz okolicznościowych monet dotyczących Polskiego Państwa Podziemnego.


fot. Bartosz Nowożycki


fot. Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wizyta Władysława Zachariasiewicza w Archiwum Akt Nowych

Dnia 23 września 2009 r. gościł w AAN mieszkający na co dzień w Waszyngtonie Władysław Zachariasiewicz. Towarzyszył mu wicedyrektor Biura Polonijnego Senatu RP Romuald Łanczkowski.

Władysław Zachariasiewicz - żołnierz kampanii wrześniowej 1939 r., przedwojenny działacz Światowego Związku Polaków z Zagranicy, więzień sowiecki i syberyjski. Po zawarciu układu Sikorski-Majski kierował polską placówką opieki społecznej w Czelabińsku oraz pracował w Ambasadzie RP w Kujbyszewie, której został delegatem na Kazachstan z siedzibą w Ałma Acie. Po opuszczeniu Związku Sowieckiego z nominacji Rządu RP na Uchodźstwie służył w polskich placówkach, w Konstantynopolu, Rzymie i Londynie. W 1948 r. przyjechał do Nowego Jorku zajmując odpowiedzialne stanowiska w administracji amerykańskiej oraz działając na rzecz Polonii. Został m.in. Dyrektorem Wykonawczym Polskiego Komitetu Imigracyjnego i Pomocowego odpowiedzialnego za akcję osiedleńczą Polaków w Stanach Zjednoczonych po II wojnie światowej. Był również dyrektorem Wydziału Narodowościowego Partii Demokratycznej, koordynując m.in. działalność grup etnicznych w czasie kampanii wyborczych prezydentów USA Kennedy'ego i Johnsona. Autor ksiązki "Etos niepodległościowy Polonii Amerykańskiej". Zbiory archiwalne Władysława Zachariasiewicza dotyczące Polonii Amerykańskiej zasilą niebawem zasób AAN.
MO


fot. Bartosz Nowożycki


fot. Bartosz Nowożycki


fot. Bartosz Nowożycki


fot. Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Od Żurawicy do Londynu. Tułacze losy majora Białkiewicza.
Kolekcja Aleksandry i Mieczysława Białkiewiczów.

Wystawa w Łazienkach Królewskich.
Relacja fotograficzna z wystawy - fot. Bartosz Nowożycki.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Kalendarium wydarzeń - wrzesień 1939 r. Kobiety w Kampanii Polskiej.
Współpraca z Instytutem Pamięci Narodowej.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Od Żurawicy do Londynu. Tułacze losy majora Białkiewicza.
Kolekcja Aleksandry i Mieczysława Białkiewiczów

Zapraszamy na wernisaż wystawy: "Od Żurawicy do Londynu. Tułacze losy majora Białkiewicza. Kolekcja Aleksandry i Mieczysława Białkiewiczów".

Łazienki Królewskie, Podchorążówka
31.08.2009 (poniedziałek) godz. 14.00.


Informacje dla prasy:
zaproszenie
plakat
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Akowskie archiwa z USA powracają do Kraju

W poniedziałek, 10 sierpnia 2009 r. o godz. 12.00 w Sali im. I. J. Paderewskiego odbędzie się konferencja prasowa, na której kombatanci - przedstawiciele żołnierzy AK poza granicami Kraju przekażą do zasobu Archiwum Akt Nowych - swoje zbiory archiwalne gromadzone od czasu zakończenia II wojny światowej w różnych miejscach na terenie Stanów Zjednoczonych.
Wydarzenie o tyle istotne, że obrazuje zmianę podejścia środowisk emigracyjnych do zabezpieczania dziedzictwa narodowego poza granicami Kraju. Żołnierze AK zdecydowali o powrocie tej dokumentacji do niepodległej już Polski, nie zaś o zdeponowaniu jej w instytucjach emigracyjnych działających na terenie Stanów Zjednoczonych, Kanady i w Wielkiej Brytanii
Na przekazany zbiór składają się historyczne archiwalia Zarządu Koła AK w Ameryce, akta kół AK w Nowym Jorku (Nowy Jork), Chicago (Illinois), Filadelfii (Pensylwania) i Pittsburghu (Pensylwania). Odnalezione już zostały na terenie USA i trafią do AAN archiwalia kół Detroit (Michigan), San Francisco (Kalifornia) i koła Nowa Anglia, skupiającego żołnierzy AK z sześciu stanów: Maine, New Hampshire, Vermont, Massachussets, Rhode Island, Connecticut. Do Kraju powróci również dokumentacja kół AK w Kanadzie, Australii, archiwum Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Ameryce oraz dokumentacja akowska złożona w Archiwum Polonii w Orchard Lake.
Wśród archiwaliów znajdują się: materiały dotyczące Powstania Warszawskiego, akta Komisji Weryfikacyjnej AK we Francji, dokumenty biograficzne żołnierzy AK, publikacje, korespondencja T. Bora-Komorowskiego, W. Andersa, S. Korbońskiego, K. Ziemskiego ps. Wachnowski, M. Niedzielskiego ps. Żywiciel, S. Błaszczaka ps. Róg, R. Bielskiego, wspomnienia, broszury, periodyki wydawane w różnych miastach Stanów Zjednoczonych i Kanady na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat, liczne fotografie, kroniki, materiały dotyczące pomocy udzielanej Krajowi w okresie PRL, dokumenty Polskiego Porozumienia Organizacji Kombatanckich w Nowym Jorku, fotografie i materiały dotyczące pogrzebu gen. A. Chruściela ps. Monter w Doylestown.
Wartość przekazanych materiałów polega również na tym, że były one dotychczas niedostępne dla rodzin akowskich oraz badaczy Polskiego Państwa Podziemnego i Polonii. Opisują one nie tylko wydarzenia z Powstania Warszawskiego, akcji "Burza" etc., ale również są podstawowym materiałem do opisu dziejów Polonii poza granicami Kraju oraz losów żołnierzy
Archiwum Akt Nowych to centralne archiwum Państwa Polskiego gromadzące materiały archiwalne począwszy od czasu I wojny światowej do czasów współczesnych. AAN w ramach projektu Archiwum Czynu Niepodległościowego sprowadza do Kraju pozostawione przez żołnierzy i działaczy niepodległościowych archiwalia stanowiące fragment polskiego dziedzictwa narodowego. Dotychczas udało się zabezpieczyć oprócz wymienionych kół akowskich m.in.: archiwum Kierownika Walki Cywilnej i Delegata Rządu RP na Kraj Stefana Korbońskiego z Waszyngtonu, archiwum dowódcy Batalionu "Zośka" Ryszarda Białousa z Argentyny, archiwum Haliny Martin z Londynu i akta rodziny Bielskich z Detroit.
W uroczystości w AAN wezmą udział kombatanci Armii Krajowej - przewodniczący i przedstawiciele kół AK z Nowego Jorku, Chicago, Londynu, San Francisco, New Jersey. Zostaną również zaprezentowane przekazane do AAN archiwalia.

Zdjęcia z konferencji prasowej fot. Bartosz Nowożycki

W mediach:
Dziennik
Życie Warszawy art 1, Życie Warszawy art 2

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie do zasobu AAN Archiwum Środowiska Oberlangen Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej

6 maja 2009 r. (środa) o godzinie 12.00 w gmachu Archiwum Akt Nowych odbędzie się uroczyste przekazanie Archiwum Środowiska Oberlangen Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Okręg Warszawa. Środowisko to począwszy od 1971 r. pozyskiwało i gromadziło materiały dotyczące pobytu w niewoli niemieckiej po upadku Powstania Warszawskiego kobiet-żołnierzy, potraktowanych po raz pierwszy w historii na równi z mężczyznami jako jeńcy wojenni i skierowanych, zależnie od posiadanych stopni, do stalagów lub oflagu. Szacuje się, że w Powstaniu Warszawskim uczestniczyło ponad 5 tysięcy kobiet, do niewoli poszło ok. 3 tysięcy, natomiast 12 kwietnia 1945 r. w chwili uwolnienia stalagu VI C Oberlangen  przez żołnierzy 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka w obozie znajdowało się 1 721 kobiet.
Zaczątkiem Archiwum Środowiska Oberlangen były dokumenty zachowane przez byłą komendantkę stalagów kobiecych w Fallingbostel i Oberlangen, por. dr Marię Irenę Mileską ps. "Jaga". Były to fragmenty dokumentacji obozowej, przekazanej w 1946 r. Ośrodkowi Wojskowemu nr 102 w Hange (Inspektorat Armii Krajowej), stamtąd przewiezione do Anglii, a następnie do Kraju. W ciągu wielu lat archiwum wzbogacało się o relacje, wspomnienia, pamiątki, korespondencję jeniecką, a nade wszystko o oryginalne dzienniki i pamiętniki, dokumentujące niejednokrotnie dzień po dniu historię tamtych dni. Zebrano także znaczną liczbę wierszy i piosenek powstałych w obozach, często odtwarzanych z pamięci wobec niemożliwego do ustalenia autorstwa. Przeprowadzono również kilka akcji ankietowych, obejmujących pytaniami okres okupacji, Powstania, niewoli i działalności po uwolnieniu obozu. Wspomnianą dokumentację uzupełnia zbiór artykułów i wydawnictw książkowych związanych tematycznie z zakresem działalności badawczej archiwum oraz kolekcja licząca kilkaset oryginalnych fotografii z okresu II wojny światowej, a także powojennych, obrazujących działalność Środowiska Oberlangen.
(Oddział V)

Zdjęcia z uroczystości >>>
fot. Bartosz Nowożycki

Uroczystość w mediach:
Gazeta Wyborcza art 1, Gazeta Wyborcza art 2
Rzeczpospolita art 1, Rzeczpospolita art 2
Polska The Times art 1
Dziennik art 1, Dziennik art 2, Dziennik art 3, Dziennik art 4


Pamiątki po komendantce obozu Oberlangen, por. dr Marii Irenie Mileskiej ps. "Jaga".







Pamiątki z obozu Oberlangen







:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Projekt "Ukryta historia"
(poszukiwania dokumentów Polskiego Państwa Podziemnego)

Dokumenty Polskiego Państwa Podziemnego stanowią część dziedzictwa narodowego. Zostały one wytworzone przez konspiracyjne struktury państwowe - Armię Krajową, Delegaturę Rządu Na Kraj, Kierownictwo Walki Cywilnej zarówno w okresie konspiracji, Akcji "Burza", Powstania Warszawskiego, jak i po 1944. Zgodnie z zasadami dokumentowano bieżącą działalność, a wytworzone w tym procesie meldunki, rozkazy, raporty i sprawozdania były przechowywane w różnego rodzaju schowkach, skrytkach i kryjówkach spełniających rolę "archiwów zakładowych". Praktycznie wszystkie wytworzone wówczas dokumenty z uwagi na zasady konspiracji były w bardziej lub mniej skomplikowany sposób ukrywane przed okupantami. Część z dokumentacji ukryta na terenie Warszawy uległa zniszczeniu w trakcie Powstania Warszawskiego, część została po wojnie odnaleziona przez urzędy bezpieczeństwa, wreszcie inne zostały zniszczone przez samych żołnierzy chcących uchronić je przed UB. Jednakże warto podkreślić, że duża część "archiwów" pozostała nadal w miejscach ich ukrycia.
W ciągu ostatnich kilku miesięcy i kilku lat w różnego rodzaju skrytkach odnalazło się szereg ważnych zbiorów archiwalnych Polskiego Państwa Podziemnego. Wśród nich można wymienić m.in.:
- Archiwum Dowództwa Narodowych Sił Zbrojnych odnalezione w skrytce zlokalizowanej wewnątrz szafy biurowej stojącej w gabinecie rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
- archiwum Kancelarii Komendy Okręgu Warszawskiego odnalezione w 2008 r. w kamienicy przy ul. Filtrowej 68 z dokumentami z okresu 1940-1943. (Znajdujące się w Muzeum Powstania Warszawskiego)
- Archiwum Komendy Obszaru Warszawskiego i Podokręgu Zachodniego "Hajduki - Hallerowo" z okresu sierpień 1944-styczeń 1945. (ponad 4000 stron dokumentów odkrytych w skrytce zlokalizowanej w łazience domu Michała Golańskiego oficera II Oddziału KG AK)
- Archiwum Kedywu Okręgu Warszawskiego AK odnalezione na działce domu w Milanówku.
- 1473 kart dokumentów archiwum Biura Studiów Przemysłowo-Gospodarczych Oddziału II Komendy Głównej AK umieszczonych w 7 szklanych słojach, a odnalezionych w czasie prac remontowych na terenie Centrum Szkoleniowo-Badawczego należącego do Laboratorium Kosmetycznego Dr Irena Eris SA przy ul. Puławskiej 107.
- Dokumenty Batalionu "Zośka" pochodzące z tzw. Skrytki "Giewonta" (Mirosława Cieplaka) odnalezionej w skrytce przy ul. Kwiatowej 10.
- dokumenty Zbrojnego Pogotowia Narodu (ukryte w przewodzie wentylacyjnym domu jednorodzinnego w Warszawie, przy ul. Boleckiej)
- dokumenty wywiadu Ekspozytury Białystok "Wschód" Okręgu Białystok ZWZ-AK (ukryte w Łapach na terenie domu należącego do oficera wywiadu Okręgu)
- dokumenty finansowe 4 Rejonu VII Obwodu "Obroża" AK ukryte w skrytce zlokalizowanej w skrzynce dla ptaków umieszczonej na terenie leśnictwa w Otwocku-Świdrze.
- archiwum placówki Wójcin Podobwodu Tomaszów Mazowiecki odkopane na działce należącej do dowództwa tej placówki.
Projekt ma za zadanie zwrócenie uwagi mieszkańców przede wszystkim na zachowane dokumenty i muzealia z okresu wojny i na miejsca, w których mogą one się nadal znajdować. Ma zwrócić uwagę na znaczenie dokumentów organizacji podziemnych z okresu II wojny światowej.
Projekt prowadzony jest przez Archiwum Akt Nowych jako miejsce gromadzenia dokumentów i Muzeum Powstania Warszawskiego jako miejsce przechowywania muzealiów.

Patronat medialny:

Prezentacja projektu:
Archiwum Akt Nowych, Warszawa, ul. Hankiewicza 1;
28 kwietnia 2009 r. (wtorek), godz. 12.00

Koordynacja:
Mariusz Olczak (Archiwum Akt Nowych);
Bartosz Nowożycki (Archiwum Akt Nowych)
mariusz.olczak@aan.gov.pl; nowozycki@aan.gov.pl; tel. (22) 822 90 53
Tymoteusz Pruchnik (Muzeum Powstania Warszawskiego)
tpruchnik@1944.pl; tel. (22) 539 79 84

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum  wołyńskie Rodziny Godawów

W piątek 13 marca 2009 r. zasób Archiwum Akt Nowych wzbogacił się o unikalne i niezwykle cenne materiały archiwalne. Maria Godawa przekazała do AAN zbiór, który składa się z oryginalnych fotografii przedstawiających przedwojenny Horochów na Wołyniu, zesłanie do Związku Sowieckiego, a także pobyt w Iranie i Indiach. Znajduje się w nim również pamiętnik napisany przez Wandę Godawę w Valivode w Indiach, w 1946 roku. W pamiętniku tym autorka spisała wszystkie przeżycia od początku do końca wojny. Wśród pamiątek z Iranu są także naszywka z munduru harcerskiego pochodzącego ze zlotów harcerskich w Karachi w latach 1943 - 1944, książeczka do nabożeństwa "Droga Krzyżowa i Gorzkie Żale" wydana w Valivode w 1947 r. oraz karta bożonarodzeniowa z życzeniami od żołnierzy amerykańskich wręczona Wandzie Godawie 25 grudnia 1943 roku. Na karcie oprócz życzeń zapisano menu kolacji wigilijnej, na którą Amerykanie zaprosili polskie dzieci. Z pewnością zapis ten był niezwykle ważny dla dzieci, po ich trudnych doświadczeniach po pobycie w ZSRR. Ważny także jest maleńki przyklejony do kartki papieru krucyfiks pochodzący z Jerozolimy wręczony 25. V. 1943 r. ( jak napisane jest na rewersie), cyt. "na pamiątkę ukochanej córce Wandzi Tatuś".
Rodzina Godawów mieszkała na Kresach na osiedlu Batorówka, w powiecie Horochów. Po napaści Związku Radzieckiego na Polskę, 10 lutego 1940 roku Godawowie razem ze wszystkimi rodzinami osadników zostali wywiezieni w głąb Związku Radzieckiego. Zostali osadzeni w posiołku Charytonowo znajdującego się w obwodzie archangielskim. Tam ojciec rodziny, Antoni Godawa pracował w lesie przy spławie drzewa. Po ataku Niemiec na Związek Radziecki, Godawowie doczekali "amnestii" dla wszystkich Polaków wywiezionych z Rosji. Opuścili posiołek, aby wstąpić do tworzącego się Wojska Polskiego. Po ogromnych trudach dotarli do Wrewskoje, gdzie formowało się wojsko. Antoni Godawa wstąpił do armii, chłopcy zostali przyjęci do Junaków a dziewczynki do Junaczek. Niestety tuż po Wielkanocy 1942 r., 15 maja jedno z dzieci -Edward Godawa - zmarł na krwawą dyzenterię. Pod koniec wojny w 1944 r. dzieci wraz z matką zostały przetransportowane do Iranu, a później skierowano ich do Indii.
Materiały te są ilustracją doli tysiąca polskich rodzin mieszkających przed II Wojną Światową na Wołyniu.

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V AAN


Teheran po wyjeżdzie z Rosji. Antoni i Franciszka Godawie z córką Wandą i synem Bolesławem


Świadectwo szkolne Bolesława Godawy ze Szkoły Powszechnej III st. nr 4 im. Henryka Sienkiewicza za rok szkolny 1945-1946


Przerażone dzieci śmiercią koleżanki, 1941 r., Obł. Archangielsk Rejon Solwyczegocki


Pamiątka ze szkoły w Batorówce, powiat Horochów


Pamiętnik Wandy Godawy, 6.IV.1946 r.


Pamiętnik Wandy Godawy, 6.IV.1946 r., s.1.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Ze Starobielska do Tockoje.
Rysunki z Rosji Włodzimierza Toczyłowskiego z Argentyny

Archiwum Akt Nowych zaprasza na wystawę p.t. "Ze Starobielska do Tockoje. Rysunki z Rosji Włodzimierza Toczyłowskiego z Argentyny", której otwarcie odbyło się w dniu 10 marca 2009 r. o godz. 11.oo w siedzibie Archiwum przy ul. Hankiewicza 1.
Autor rysunków, Włodzimierz Toczyłowski (1911-1996) pochodził z Wilna. We wrześniu 1939 r. dostał się do niewoli sowieckiej, zwolniony po podpisaniu Układu Sikorski-Majski natychmiast zgłosił się do Wojska Polskiego tworzonego przez gen. Władysława Andersa, do Tockoje. Służył jako podporucznik w 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej, a nastepnie jako korespondent wojenny 2 Korpusu. Po demobilizacji w 1947 r. wyjechał wraz z żoną do Argentyny, gdzie m.in. przez dwa lata był wykładowcą Centrum Studiów Słowiańskich i Sowietologii Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego w Buenos Aires.
Rysunki prezentowane na wystawie wykonał na okładkach zeszytów w 1941 r. w Tockoje. Są one świadectwem drogi tysięcy Polaków więzionych w ZSSR. Zostały one ocalone i są przechowane przez polskich księży pracujacych w Klasztorze OO.Bernardynów w Martin Coronado w Argentynie. Kopie zostały udostępnione Archiwum Akt Nowych.


:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Chorągiew Wołyńska ZHP w AAN

W lutym zasób Archiwum Akt Nowych wzbogacił się o materiały poświęcone środowisku harcerzy z Włodzimierza Wołyńskiego należących w okresie międzywojennym do Chorągwi Wołyńskiej ZHP. Materiały zbierały przez lata Wanda Skorupska i Henryka Rotbart. Na zbiór ten składają się fotografie przedwojennego Włodzimierza Wołyńskiego, harcerek i harcerzy uczestniczących w uroczystościach państwowych i imprezach harcerskich. Dzięki temu na kadrach zachował się niepowtarzalny ówczesny klimat miasta, który trudno obecnie odtworzyć. Na szczególną uwagę zasługuje fotografia wykonana podczas zlotu w Świdrze w 1924 roku. Uwieczniono na nim spotkanie harcerzy z prezydentem RP StanisławemWojciechowskim i hm Olgą Małkowską.
Ciekawym i rzadko spotykanym dokumentem jest oryginalny egzemplarz pisma "Wideta" z 1stycznia 1925 roku, wydawanego przez uczniów gimnazjum państwowego im. Mikołaja Kopernika we Włodzimierzu Wołyńskim.
Ponadto w zbiorze znajdują się również relacje, wspomnienia z II RP i II Wojny Światowej, listy poległych harcerzy w walce o wolność, a także materiały poświęcone powojennym spotkaniom środowiskowym.

Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V AAN


Dh. Hm. Rzeczypospolitej Jadwiga Falkowska składa raport Prezydentowi prof. Ignacemu Mościckiemu w Wyszkowie nad Bugiem, 1928 r.


Wideta. Organ samopomocy uczniów gimnazjum państwowego im. Mikołaja Kopernika, 1.01.1925 r.


Zlot w Świdrze w 1924 r. Wśród gości Prezydent Stanisław Wojciechowski i hm Olga Małkowska.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Kolejne  dokumenty Korpusu Bezpieczeństwa

W styczniu poinformowaliśmy o odnalezieniu cennych dokumentów Korpusu Bezpieczeństwa. Jednocześnie zaapelowaliśmy o pomoc przy poszukiwaniu kolejnych materiałów Korpusu Bezpieczeństwa.
Przejęliśmy do zasobu AAN następujące dokumenty: Książka Rozkazów Komendy Głównej K.B z okresu 1.IX.1942 - 22.V.1944r., oraz rozkazy Komendy do 17.I.1945 roku. Wśród dokumentów znajdują się również materiały do dyskusji o KB opracowane przez Leopolda Poboga Kreszowskiego.

Opracował mgr Jan Annusewicz.


Rozkaz nr 2 Komendy Głównej Korpusu Bezpieczeństwa, 1.IX.1942 r.


Rozkaz nr 6 KB, 14.XII.1943 r. podpisany przez por. Azaisa.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dokumenty Dowództwa Narodowych Sił Zbrojnych odnalezione w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego trafiły do zasobu Archiwum Akt Nowych.

3 marca 2009 roku (wtorek) o godz. 12 w sali konferencyjnej Muzeum Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego przy ul. Nowoursynowskiej odbyła się uroczystość przekazania do zasobu Archiwum Akt Nowych oryginalnych dokumentów Dowództwa Narodowych Sił Zbrojnych z okresu 1942-1944.


Dokumenty zostały odkryte w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego przez pracowników Katedry Konserwacji Drewna Zabytkowego na Wydziale Technologii Drewna SGGW. Znajdowały się w skrytkach umieszczonych w drewnianej szafie biurowej, należącej obecnie do zbiorów Muzeum Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.
Zbiór liczy ponad 4500 stron, z czego 2425 stron samych dokumentów. Pozostała reszta to prasa, ulotki, broszury i opracowania. Najstarsze dokumenty pochodzą z 1.I.1942 r. i 15.XII.1942 r., zaś najmłodszy z poranka 1 sierpnia 1944 r., kiedy to ukryto archiwum. Na ten zbiór archiwaliów składają się: dokumenty kolejnych Dowódców - Komendantów Głównych NSZ (NSZ-AK i NSZ-ZJ), rozkazy oficerskie, ogólne i szczegółowe, wnioski awansowe i odznaczeniowe, kody korespondencyjne NSZ, instrukcje organizacyjne, dokumenty dotyczące akcji scaleniowej NSZ i AK, dokumenty finansowe a także dokumentacja z rozpracowywania Komuny. W zbiorze znajdują się również dokumenty innych struktur i organizacji konspiracyjnych i politycznych: Rady Jedności Narodowej; Krajowej Reprezentacji Politycznej; Stronnictwa Narodowego; Organizacji "Polska Niepodległa"; Tymczasowej Narodowej Rady Politycznej z okresu II-VI.1944 r.; Obozu Narodowo-Radykalnego; Komitetu Odsieczy Lwowa - biuletyny, korespondencja i odezwy; KG Narodowej Organizacji Wojskowej; OW Związku Jaszczurczego; Obozu Narodowego.


Zdjęcia z uroczystości
fot. Bartosz Nowożycki


Szafa rektora SGGW prof. Franciszka Staffa, w której ukryte były dokumenty NSZ.


Dokumenty NSZ zaprezentowane w SGGW.


Przemówienie Rektora SGGW prof. dr hab. Alojzego Szymańskiego.


Przemówienie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych dra Sławomira Radonia.


Przemówienie Dyrektora Archiwum Akt Nowych dra Tadeusza Krawczaka.


Przekazanie kopii dokumentów dotyczących powołania SGGW.


Prezentacja skrytki, w której ukryto dokumenty.


Dokumenty NSZ zaprezentowane w SGGW.


Referat prof. dr hab. Ireny Swaczyny.


Referat Leszka Żebrowskiego historyka NSZ.


Referat Wiceprezesa Związku Żołnierzy NSZ Zbigniewa Kuciewicza.

Uroczystość w mediach:

Gazety:
Polska
Nasz Dziennik art 1, Nasz Dziennik art 2, Nasz Dziennik art 3
Życie Warszawy art 1, Życie Warszawy art 2
Gazeta Wyborcza art 1, Gazeta Wyborcza art 2,
Gazeta Wyborcza art 3, Gazeta Wyborcza art 4 , Gazeta Wyborcza art 5
Rzeczpospolita
Wprost 24
Passa. Tygodnik Sąsiadów
Miesięcznik Odkrywca z 03.2009 r. - Schowek w dębowej szafie, str. 24

Portale internetowe:
Polska.pl
Portal SGGW
Portal Wiadomosci24.pl
Portal Nauka w Polsce
Portal Dziennik.pl
Portal Kariera.com.pl
Portal Interia
Strona BBN
Wirtualna Polska
GPWInfoStrefa

Stacje radiowe:
Radio RDC
PolskieRadio.pl
PR 1 z 27.02.09 r. - Sygnały dnia, Radio Euro z 03.03.09 r. - Wiadomości (3 audycje), Antyradio z 03.03.09 r. - Wiadomości, Radio Zet z 03.03.09 r. - Wiadomości

Stacje telewizyjne:
TVN Warszawa
TVP Warszawa
TVPinfo z 28.02.09r. - przegląd prasy, TVP 1 z 02.03.09 r. - Teleexpress, TVPinfo z 03.03.09 r. - Kurier Warszawski, TVP 2 z 03.03.09 r. - Kurier Warszawski, TVP Polonia - Tydzień Polski, TVP Historia - Portal

Informacje dla prasy:
zaproszenie
plakat
dokumenty
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Korpus Bezpieczeństwa   
Kolejne ważne materiały archiwalne przejęte przez Archiwum Akt Nowych!

W styczniu 2009 roku Archiwum Akt Nowych, w ramach akcji przejmowania materiałów archiwalnych przez powstałe w 1999 roku Archiwum Czynu Niepodległościowego, przejęło przechowywane do tej pory w rękach prywatnych dokumenty Komendy Głównej Korpusu Bezpieczeństwa. Są to niezwykle cenne i rzadkie materiały ilustrujące dokonania i wkład żołnierzy K.B. w walkach Powstania Warszawskiego. Znajdują się tam rozkazy personalne, wnioski odznaczeniowe i awansowe podpisane przez Komendanta K.B. płk. Leona. Są to rozkazy odznaczeniowe nadające za wybitną działalność podziemną, męstwo i odwagę w okresie konspiracji oraz PW Krzyż Wyzwolenia, Krzyż Walecznych i Order Virtuti Militari. Materiały pochodzą z okresu między 24 lipca a 2 października 1944 roku. Na dokumentach są doskonale zachowane oryginalne pieczątki Komendy Głównej Korpusu Bezpieczeństwa. Ponadto są też rozkazy odznaczeniowe Dowództwa Połączonych Sił Zbrojnych AL., K.B. i PAL podpisane przez Dowódcę Połączonych Sił Zbrojnych gen. dyw. Juliana Skokowskiego. Zachował się także odpis rozkazu nadania Brązowego Krzyża Wyzwolenia poległym śmiercią bohaterską członkom Oddziału Specjalnego K.B. "Skała" walczącego pod dowództwem majora "Czarnego Jana - Leona" na Podkarpaciu w okresie między 3 października a 20 listopada 1943 r. Jest także ważna dla badaczy zajmujących się historią K.B. notatka Izwiestji nr 210 (8512) z 3 września 1944 r. informującej o poparciu części KB PKWN i podporządkowaniu się gen. Michałowi Roli - Żymierskiemu.
Bardzo dobry stan zachowania oraz dokładna identyfikacja członków KB jest niezwykle cenna dla historyków zajmujących się Korpusem Bezpieczeństwa.
Archiwum Czynu Niepodległościowego poszukuje dalszej części Archiwum OW K.B. z okresu 1942 - 1944, którego kserokopie zostały już odnalezione w zbiorach prywatnych.

 Korpus Bezpieczeństwa to wojskowa organizacja konspiracyjna, której korzenie sięgają Organizacji Wojskowej powstałej w październiku 1939 roku i założonej przez Witolda Orzechowskiego ps. Longinus. W 1942 roku OW została przemianowana na Kadrę Bezpieczeństwa, a w lipcu tego roku KB podporządkowało się Komendzie Głównej Armii Krajowej, gdzie bezpośrednim kierownikiem KB został szef Oddziału VIII, Szefostwa Biur Wojskowych, Ludwik Muzyczka ps. Benedykt. Wówczas zgodnie z poleceniem Komendanta Głównego AK Stefana Roweckiego ps. Grot, zamieniono KB w Wojskowy Korpus Służby Bezpieczeństwa. W listopadzie 1943 Kadra Bezpieczeństwa została ostatecznie przemianowana na Korpus Bezpieczeństwa. W jego skład wchodziło kilka mniejszych organizacji konspiracyjnych. Były to: Strażacki Ruch Oporu "Skała", Zbrojne Wyzwolenie, Związek Powstańców Śląskich. W swojej politycznej działalności Korpus podlegał Radzie Obrony Narodu. Jego praca polegała na pracy dywersyjno - sabotażowej, propagandowej, przygotowaniu kadry administracyjnej do pracy po wyzwoleniu na ziemiach zachodnich i północnych kraju. KB działała na terenach województwa warszawskiego, krakowskiego, lubelskiego, łódzkiego, kieleckiego i wileńskiego. Jego członkowie pracowali również w Toruniu, Bydgoszczy, Gdyni i Katowicach. KB posiadała także niewielką ilość oddziałów partyzanckich.
Pod koniec lipca 1944 r. Komendant Główny KB płk Andrzej Petrykowski ps. Tarnawa wraz z oficerem sztabu płk Leonem Bąkowskim ps. Rawicz oraz z częścią członków Komendy, udał się do Lublina. Tam nawiązano kontakt z LWP i PKWN oraz podporządkowano się tym organom.
W skład KB według różnych źródeł wchodziło od 600 do 1200 ludzi. Jego oddziały pod dowództwem szefa sztabu KB płk. Leona Korzewnikjanca ps. Doliwa taktycznie podporządkowały się AK.
Opracował mgr Jan Annusewicz, Oddział V AAN


Rozkaz nr 4 Dowództwa Połączonych Sił Zbrojnych AL. K.B., PAL nadający Krzyż Walecznych po raz pierwszy, podpisany przez gen. dyw. Juliana Skokowskiego


Rozkaz awansowy personalny nr 1 W Polu, podpisany przez Komendanta K.B. płk. Leona


Rozkaz nr 4 Dowództwa Połączonych Sił Zbrojnych AL. K.B., PAL nadający Krzyż Walecznych po raz pierwszy podpisany przez gen. dyw. Juliana Skokowskiego

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

90-lecie Archiwum Akt Nowych


Reportaż z ochodów 90-lecia Archiwum Akt Nowych dr Dariusza Wierzchosia na stronie portalu historycznego Histmag. przeczytaj >>>

Historia i zasób AAN w prezentacjach:
Dzieje Archiwum Akt Nowych pobierz >>>
Zasób Archiwum Akt Nowych pobierz >>>
Pro Publico Bono pobierz >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Ruszyły dyżury w Pracowni Naukowej AAN

Szanowni Państwo od dnia 2 lutego 2009 r. nastąpiła zmiana godzin pracy Pracowni Naukowej AAN. Pracownia czynna jest od poniedziałku do piątku w godzinach od 9.00 do 18.45.
W Pracowni Naukowej jedna osoba możne dziennie zamówić maksymalnie 10 jednostek archiwalnych.
Zamówienia realizowane są 2 razy dziennie.
Rewersy złożone podczas dyżuru pracowni (godz. 16 - 18.45) realizowane są do godz. 11.00.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie Akt Kontrwywiadu "Solidarności Walczącej"

17 września 2008 roku o godzinie 12.00 w budynku Archiwum Akt Nowych (AAN) odbyła się uroczystość przekazania do zasobu Archiwum Akt Nowych oryginalnych dokumentów, fotografii i taśm magnetofonowych kontrwywiadu "Solidarności Walczącej" (SW) z okresu 1982-1989. Dokumenty przekazał założyciel i przewodniczący SW - Kornel Morawiecki. Uroczystość odbyła się w obecności byłych działaczy podziemia oraz pracowników AAN.

Kontrwywiad "Solidarności Walczącej" - jednej z największych antykomunistycznych, niepodległościowych organizacji podziemnych działających po wprowadzeniu stanu wojennego, przyczynił się do utrudniania pracy Służbie Bezpieczeństwa i jej tajnych współpracownikom. Zbierał on informację na temat metod pracy Służby Bezpieczeństwa, jak również systemu łączności (w tym również środków technicznych) oraz lokali kontaktowych, którymi się posługiwała. Kontrwywiad prowadził stały nasłuch radiowy organów bezpieczeństwa, dzięki któremu możliwe było złamanie szyfru Służby Bezpieczeństwa - "Fosy". Jak mówił Piotr Serwadczak: "Kwintesencją działalności organizacji było ostrzeganie działaczy podziemnych przed planowanymi operacjami SB, co w znacznym stopniu ograniczało ich wpływ na działalność konspiracyjną opozycjonistów". < /p>

Przekazane archiwum kontrwywiadu SW składa się z: fotografii tajnych współpracowników SB, taśm i stenogramów (stenogramy z nasłuchów były systematycznie spisywane od 1981 do 1989 roku) z nasłuchu radiostacji SB we Wrocławiu i w Poznaniu, dokumentów analitycznych, korespondencji z działaczami SW, prasy konspiracyjnej, a także druków i ulotek. Materiały te przechowywane były po 1989 r. poza Wrocławiem. Ujawnienie archiwum nastąpiło w listopadzie 2006 roku, po śmierci Jana Pawłowskiego - byłego szefa kontrwywiadu SW. Niestety dokumentacja SW jest w dużym stopniu niekompletna. Co wyjaśnił Kornel Morawiecki mówiąc: "Gdybym wiedział, że te dokumenty okażą się tak dla nas ważne dzisiaj, to z pewnością nasza troska o ich zachowanie byłaby większa. Ale w tamtym czasie najważniejsza dla nas była walka z komunizmem".
red Bartosz Nowożycki Oddział V

Zdjęcia z uroczystości >>>

Napisali o nas:
Biuletyn Informacyjny ŚZŻAK nr 9 (wrzesień 2008)
ONET
NIEZALEŻNA.PL
GAZETA WYBORCZA
PAP
NASZ DZIENNIK
NASZ DZIENNIK
NASZ DZIENNIK
DZIENNIK POLSKI
POLSKA THE TIMES
MIASTO WROCŁAW
INTERAKTYWNA POLSKA
FOTO PAP
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie do zasobu AAN oryginalnych dokumentów, fotografii i taśm kontrwywiadu "Solidarności Walczącej" z okresu 1982-1989

17 września 2008 r. (środa), godz. 12 odbędzie się uroczyste przekazanie do zasobu AAN oryginalnych dokumentów, fotografii i taśm kontrwywiadu "Solidarności Walczącej" z okresu 1982-1989.
"Solidarność Walcząca" (SW) to jedna z największych antykomunistycznych, niepodległościowych organizacji podziemnych działających po 13.XII 1981 r. Założył ją we Wrocławiu w 1982 r. Kornel Morawiecki. Odwołujący się do doświadczeń Armii Krajowej kontrwywiad SW powstał w roku 1982, w celu zbierania informacji na temat metod pracy SB i jej konfidentów, ograniczania ich wpływu na działalność konspiracyjną, a także dokumentowania prześladowań działaczy niepodległościowych. Duże znaczenie miało prowadzenie nasłuchu radiowego, dzięki któremu można było określić system komunikacji funkcjonariuszy SB, jej lokale kontaktowe i techniczne środki łączności etc.
Na archiwum kontrwywiadu "Solidarności Walczącej" składają się: fotografie konfidentów SB, taśmy i stenogramy z nasłuchu radiostacji SB we Wrocławiu i w Poznaniu, dokumenty analityczne, korespondencja z działaczami SW, prasa konspiracyjna, a także druki i ulotki. Przechowywane po 1989 r. poza Wrocławiem archiwum zostało ujawnione w listopadzie 2006 r., w rok po śmierci Jana Pawłowskiego szefa kontrwywiadu SW.
Badania kontrwywiadu SW rozpoczęte dzięki odkryciu dokumentacji pozwoliły ujawnić i udokumentować jedno z największych tajemnic podziemia lat 80-tych: wykorzystania systemów łączności satelitarnej przez struktury podziemia do budowy konspiracyjnych sieci łączności radiowych.
AAN gromadzi materiały archiwalne m.in. partii, ugrupowań i działaczy politycznych z okresu 1980-2008. Dotychczas do zasobu trafiły archiwalia obrazujące działalność NSZZ Solidarność, Porozumienia Centrum, Unii Wolności, KPN, PPN, SD, SDRP, PRON, Inicjatywy Obywatelskiej Zbigniet, Polskiego Forum Patriotycznego Polski Walczącej, Polskiego Forum Chrześcijańsko-Demokratycznego, Stronnictwa Demokracji Polskiej, Ruchu Społecznego, Republikanów Rzeczpospolitej Polskiej, Chrześcijańsko-Demokratycznego Stronnictwa Pracy, Prymasowskiego Komitetu Pomocy Ofiarom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wizyta Bogdana Zdrojewskiego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

W dniu 8 września br. w Archiwum Akt Nowych gościł Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski. Podczas spotkania, w którym uczestniczyli Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych Sławomir Radoń, dyrektor Archiwum Akt Nowych Tadeusz Krawczak i dyrektor Narodowego Archiwum Cyfrowego Nikodem Bończa-Tomaszewski, przedstawiono ministrowi najważniejsze problemy archiwów, m.in. projekt powołania Archiwum Narodowego. Minister Bogdan  Zdrojewski zapoznał się z wybranymi dokumentami AAN oraz warunkami ich przechowywania.


Zdjęcia z wizyty Ministra Bogdana Zdrojewskiego
fot. Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Nieznane taśmy z historycznego procesu
Informacja prasowa

Przekazanie do zasobu Archiwum Akt Nowych oryginalnych taśm z pierwszego procesu przywódców Konfederacji Polski Niepodległej w latach 1981-1982

Archiwum Akt Nowych, Warszawa, ul. Hankiewicza 1
27 czerwca 2008 r. (piątek), godz. 12

Proces przywódców KPN Tadeusza Jandziszaka, Leszka Moczulskiego, Tadeusza Stańskiego i Romualda Szeremietiewa  rozpoczął się przed Sądem Wojewódzkim w czerwcu 1981 r., a od 8 lutego 1982 r. był kontynuowany przed Sądem Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Zakończył się w październiku 1982 r. wyrokami więzienia dla oskarżonych za "próbę obalenia ustroju przemocą". Adwokatami oskarżonych byli m.in.: Krzysztof Piesiewicz, Edward Wende, Jerzy Wożniak i Tadeusz de Virion.

Dwadzieścia taśm z procesu nagrał na magnetofonie ZK-145 jeden z sądzonych wówczas liderów KPN Tadeusz Stański. Taśmy miały dokumentować w celach historycznych przebieg samego procesu. Po jego zakończeniu były one przechowywane w ukryciu, w domu przewodniczącego NSZZ "Solidarność" Stacji Radiowych i Telewizyjnych Leszka Sieradzkiego w Mińsku Mazowieckim. Do zbiorów państwowych taśmy przekazuje na zasadzie non profit Tadeusz Stański. Już wcześniej do zasobu AAN trafiła dokumentacja KPN zawierająca materiały dotyczące organizacji i działalności KPN, jej udziału w wyborach, organizacji młodzieżowej oraz stosunków polsko-ukraińskich.

AAN gromadzi materiały archiwalne m.in. partii, ugrupowań i działaczy politycznych z okresu 1980-2008. Dotychczas do zasobu trafiły archiwalia obrazujące działalność NSZZ "Solidarność", Porozumienia Centrum, Solidarności Walczącej, Unii Demokratycznej, Unii Wolności, KPN, PPN, SD, SDRP, PRON, Inicjatywy Obywatelskiej Zbigniet, Polskiego Forum Patriotycznego Polski Walczącej, Polskiego Forum Chrześcijańsko-Demokratycznego, Stronnictwa Demokracji Polskiej, Ruchu Społecznego, Republikanów Rzeczpospolitej Polskiej, Chrześcijańsko-Demokratycznego Stronnictwa Pracy, Prymasowskiego Komitetu Pomocy Ofiarom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom.

Zdjęcia z procesu oraz działalności Konfederacji Polski Niepodległej>>>

Informacje dla prasy:
zaproszenie

Kontakt:
Archiwum Akt Nowych
022 822 90 53
pr@aan.gov.pl
sekretariat@aan.gov.pl

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Uroczyste przekazanie do zasobu Archiwum Akt Nowych Akt Mariana Malinowskiego

4 marca 2008 roku w Sali Złotej Pałacu Kazimierzowskiego na Uniwersytecie Warszawskim odbyło się uroczyste przekazanie do zasobu Archiwum Akt Nowych Akt Mariana Malinowskiego, w tym archiwum 4 Kompanii Grupy "KRYBAR" Armii Krajowej oraz dokumenty rodziny Malinowskich. Dokumenty te były od ponad roku poszukiwane przez pracowników Archiwum Akt Nowych. Zbiór dokumentów został przekazany do zbiorów państwowych non profit, jako dar dla Narodu Polskiego.
Uroczystość otworzył Dyrektor Archiwum Akt Nowych dr Tadeusz Krawczak. Głos zabrali również Rektor Uniwersytetu Warszawskiego prof. dr hab. Katarzyna Chałasińska-Macukow, Wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Tomasz Merta, Zastępca Naczelnego Dyrektora NDAP Barbara Berska, sekretarz Zarządu Głównego ŚZŻAK prof. Zbigniew Oleksiak oraz przedstawiciele rodziny Malinowskich. Na uroczystości zebrało się liczne grono byłych żołnierzy Armii Krajowej oraz przedstawicieli organizacji kombatanckich.
red. Bartosz Nowożycki Oddział V

zdjęcia z uroczystości>>>

Napisali o nas:
Życie Warszawy
Trybuna
Dziennik
Rzeczpospolita dodatek Życie Warszawy
Polska
Gazeta Wyborcza
Nasz Dziennik
Dziennik Łódzki
Dziennik Łódzki
Dziennik Łódzki
Dziennik Łódzki
Pro Memoria
Piotrkowska 104
Nauka w Polsce - Serwis PAP
Gazeta Internetowa Redakcji Wojskowej
Polska.pl

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Zaproszenie
Zapraszamy na uroczystość przekazania do zasobu Archiwum Akt Nowych dokumentów z archiwum Zgrupowania "KRYBAR" Armii Krajowej z okresu Powstania Warszawskiego. Odbędzie się ona 4 marca (wtorek) 2008 r. o godz. 12 w Sali Złotej Pałacu Kazimierzowskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Wstęp wolny.

Archiwum to pod koniec Powstania zostało ukryte w piwnicy jednej z kamienic na Powiślu przez czterech żołnierzy Grupy "Krybar", w tym obok dowódcy 4 Kompanii - ppor. Stanisława Szuttenbacha ps. Longin, ppor. Mieczysława Sembrata ps. Termit, ppor. Edmunda Nosarzewskiego ps. Patron. Dopiero po wojnie zostało ono wydobyte i przekazane dowódcy. Archiwalia Grupy "Krybar" uzupełnią ponad 220 000 stron dokumentów Polskiego Państwa Podziemnego z okresu 1939-1945 znajdujących się już w zasobie Archiwum Akt Nowych, a pozyskiwanych w ramach działalności Archiwum Czynu Niepodległościowego.

Dokumenty zostaną przekazane przez rodzinę Pobóg -Malinowskich jako dar dla Narodu Polskiego.


Informacje dla prasy:
zaproszenie
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Odnalezione dokumenty VIII Zgrupowania KRYBAR Armii Krajowej z okresu Powstania Warszawskiego trafią do Archiwum Akt Nowych

Archiwum Akt Nowych od ponad roku prowadziło poszukiwania dokumentów archiwum 4 Kompanii Grupy "KRYBAR" Armii Krajowej. Odnalazły się one w Łodzi, gdzie przechowywała je rodzina dowódcy 4 Kompanii, kapitana Mariana Malinowskiego ps. Pobóg. Zbiór zostanie oficjalnie przekazany przez synową wraz z wnukami M. Malinowskiego do zasobu Archiwum Akt Nowych na uroczystości, która dnia 4 marca 2008 r. odbędzie się na Uniwersytecie Warszawskim. Należy podkreślić, że dokumenty z Powstania Warszawskiego zostaną przekazane do zbiorów państwowych non profit, jako dar.
Oddział V

informacja o rodzinie Pobóg-Malinowskiego i zdjęcia dokumentów >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

29 stycznia 2008 r. Archiwum Akt Nowych wzbogaciło się o kolejną, bardzo cenną spuściznę archiwalną po wybitnej postaci życia emigracyjnego w Wielkiej Brytanii, żołnierzu ZWZ-AK Halinie Martin. W czasie konspiracji współpracowała z Biurem Informacji i Propagandy, była autorem wielu tekstów umieszczanych na łamach "Biuletynu Informacyjnego". Od 1942 r. współdziałała z oddziałem bojowym Kedywu Okręgu Warszawskiego Zdzisława Zajdlera-Rybickiego "Żbika", w 1943 r. została nawet przydzielona do zadań specjalnych przy Komendzie Obszaru Warszawskiego. W Powstaniu Warszawskim prowadziła nasłuchy radiowe w trzech językach dla KG AK. Była łączniczką i sanitariuszką.

Po wojnie przedostała się do Anglii, gdzie brała szczególnie aktywny udział w życiu polskiej emigracji. Była członkiem Rady Narodowej, Komisji Głównej Skarbu Narodowego, wieloletnią przewodniczącą Funduszu Inwalidów AK i Pomocy na Kraj, wiceprzewodniczącą Zarządu Głównego Koła AK w Londynie i redaktorką naczelną jego organu - "Biuletynu Informacyjnego". Pod jej redakcją ukazały się także tak ważne dla historii harcerstwa polskiego oraz historii wojskowej służby kobiet pozycje jak: Szare Szeregi. ZHP w czasie II wojny światowej. Ocalałe dokumenty (Londyn 1982) oraz Łączność, sabotaż, dywersja. Kobiety w Armii Krajowej (Londyn 1985). Przez wiele lat współpracowała z najważniejszymi postaciami politycznego życia emigracyjnego - gen. Władysławem Andersem, gen. Tadeuszem Komorowskim ps. "Bór", płk. Kazimierzem Irankiem-Osmeckim. Działała w Studium Polski Podziemnej oraz przy budowie POSK-u. W czasie Solidarności i stanu wojennego prowadziła akcję propagandową i charytatywną, wygłaszając prelekcje w wielu miejscowościach w Wielkiej Brytanii. Za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii naszego narodu w latach 1939-1989 została uhonorowana w czerwcu 2007 r. nagrodą IPN "Kustosz Pamięci Narodowej". Zmarła 26 listopada 2007 r. w Londynie.
Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Solidarność Walcząca

Solidarność Walcząca (SW) została założona przez Kornela Morawieckiego w czerwcu 1982 roku, powstała jako organizacja konspiracyjna w wyniku delegalizacji NSZZ "Solidarność" przez władze PRL. Wydawała prasę konspiracyjną. Prowadziła działalność wywiadowczą i kontrwywiadowczą przeciw Służbie Bezpieczeństwa, wspomagała antykomunistyczne organizacje. Jej działacze w 1990 roku założyli antykomunistyczną partię - Partię Wolności.
         W listopadzie 2007 roku odnaleziono część dokumentacji Kontrwywiadu Solidarności Walczącej. Kornel Morawiecki, założyciel i pierwszy przewodniczący Solidarności Walczącej, przekazał do zasobu Archiwum Akt Nowych zdigitalizowane archiwum SW. Zadeklarował również, jako prezes Stowarzyszenia dawnych działaczy i członków SW, współpracę z AAN. Wyraził chęć przekazania do zasobu dokumentacji SW z lat 80-tych. W kwietniu 2007, w budynku AAN prezentowana była wystawa, przy której przygotowaniu brał udział autor wystąpienia, prezentująca działalność Kontrwywiadu Solidarności Walczącej na tle dokonań Kontrwywiadu Armii Krajowej. Archiwum SW zawiera m.in. materiały operacyjne SW, raporty kontrwywiadowcze z lat 1988-1989, dokumentację z rozpoznania Radiokontrwywiadu MSW we Wrocławiu oraz zapis nasłuchu radiowego Milicji Obywatelskiej z manifestacji 31 sierpnia 1982 roku.
         Na przełomie 2007 i 2008 roku Zbigniew Rutkowski z redakcji "Wolnej Polski" przekazał do zasobu Archiwum Akt Nowych kolejna partię materiałów archiwalnych dotyczących Solidarności Walczącej. Wśród dokumentów znajdują się m.in. notatki z podsłuchów Służby Bezpieczeństwa, prasa ("Dwa Dni", "Solidarność Walcząca", "Czas Kultury", "Komentarze", "Solidarność Walcząca HCP", "Kontra"), archiwum poznańskiej Redakcji "Solidarności Walczącej", korespondencja z działaczami SW oraz ulotki, plakaty i naklejki.
red. Bartosz Nowożycki Oddział V

zdjęcia dokumentów>>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Akta Antoniego Pająka Premiera Rządu RP na Uchodźstwie.

Spuścizna Antoniego Pająka została przekazana w 2007 roku do Archiwum Akt Nowych przez rodzinę Antoniego Pająka; szczególnie życzliwa była córka Antoniego Pająka Pani Czesława Picheta. Dzięki niej przedstawiciel AAN Bartosz Nowożycki uzyskał nie tylko akta dokumentujące działalność społeczną i urzędową A. Pająka, ale także materiały z lat późniejszych dotyczące emigracji polskiej w Wielkiej Brytanii, w tym kierowanej przez Czesławę Pichetę organizacji zrzeszającej wychowanki szkoły polskiej w Ain Karen w Palestynie (akta tej organizacji obejmują lata 1978-2000). Na początku bieżącego roku zakończono opracowywanie akt, inwentarz wraz ze wstępem zostanie niebawem wydany drukiem.
red. Bartosz Nowożycki Oddział V

biografia i zdjęcia dokumentów>>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pani Krystyna Deczkowska przekazała do zasobu Archiwum Akt Nowych pierwszą część spuścizny po swoim mężu Juliuszu Bogdanie Deczkowskim ps. "Laudański" - dowódcy 3.drużyny w I plutonie "Alek" 2 Kompanii "Rudy" Batalionu "Zośka". Na zbiór składa się dokumentacja z lat 1941-1994 zawierająca oryginalne dokumenty dotyczące Juliusza Bogdana Deczkowskiego,  Andrzeja Romockiego ps. "Andrzej Morro", Krzysztofa Kamila Baczyńskiego oraz  Eugeniusza Koechera ps. "Kołczan".
red. mgr Jan Annusewicz Oddział V

biografie oraz zdjęcia dokumentów >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pani Izabela Nowicka-Kuczyńska rozpoczęła przekazywanie do zasobu Archiwum Akt Nowych spuścizny archiwalnej po swoim ojcu. Pułkownik Stanisław Nowicki (1897-1963): dowborczyk, walczył na Zachodzie podczas II wojny światowej. Został aresztowany pod zarzutem działalności konspiracyjnej w listopadzie 1949 roku, po powrocie do Kraju. Skazany w 1951 roku w pokazowym procesie Tatar-Utnik-Nowicki na karę 15 lat więzienia, pozbawienia praw publicznych i obywatelskich oraz przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. W 1956 roku śledztwo umorzono a pułkownik Nowicki został zwolniony z więzienia. Na dotychczas przekazany zbiór składa się dokumentacja z lat 1915-1997.
Red. Bartosz Nowożycki Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pan Włodzimierz Trojan rozpoczął przekazywanie do zasobu Archiwum Akt Nowych materiałów archiwalnych, które zebrał w czasie współpracy ze środowiskiem Batalionu "Zośka". Jest autorem takich książek jak: "Kwatera batalionu Zośka" oraz "Ci, którzy przeżyli... Biografie żołnierzy batalionu Zośka". Na pierwszą część przekazanego zbioru składa się dokumentacją z lat 1986-1996. Znajdują się tam m.in.: materiały biograficzne żołnierzy Batalionu "Zośka" oraz dokumentacja Środowiska Żołnierzy Batalionu AK "Zośka" przy Zarządzie Okręgu ZBOWiD w Warszawie.
Red. Bartosz Nowożycki Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych w 2007 r. zrealizowało ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zadanie "Zapewnienie sprzętu dla masowego składowania kopii cyfrowych materiałów archiwalnych w Archiwum Akt Nowych" w ramach programu operacyjnego "Dziedzictwo kulturowe" priorytet 5 - Tworzenie zasobów cyfrowych dziedzictwa kulturowego.

Prace były realizowane w okresie lipiec - grudzień 2007 r.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pani Anna Świerczewska-Jakubowska ps. "Paulinka" - najmłodsza łączniczka Batalionu "Zośka", żona dowódcy 3 Kompanii Batalionu "Zośka" Henryka Kozłowskiego ps. "Kmita", przekazała do zasobu Archiwum Akt Nowych pierwszą cześć swojej spuścizny archiwalnej, na którą składa się z dokumentacje z lat 1942-2005. Znajdują się tam m.in.: relacje żołnierzy Batalionu "Zośka" oraz dokumentacja dotycząca procesu i śmierci Jana Rodowicza ps. "Anoda".
Red. Bartosz Nowożycki Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Pan Juliusz Kulesza, były żołnierz Powstania Warszawskiego z oddziału PWB/17/S, jeden z najbardziej znanych autorów książek historycznych poświęconych tematyce powstańczej, w tym m.in. "RedutaPWPW", "Starówka", "Z tasiemką na czołgi", oraz "Sierpień przez całe życie", przekazał do zasobu Archiwum Akt Nowych drugą część swojej spuścizny. Na zbiór składa się dokumentacją z lat 1968-2000 poświęconą w większości 7. pułkowi piechoty AK "Garłuch".
Red. Bartosz Nowożycki Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

24 stycznia 2008 odbyła się w siedzibie Archiwum Akt Nowych dyskusja nad wydawnictwem źródłowym stanowiącym t. III serii "Polska mniej znana 1944-1989' zawierającym stenogramy VI i VII plenum KC PZPR z 1956 r., a przygotowanym przez prof. dr hab. Wiesława Władykę i Włodzimierza Janowskiego.
         W spotkaniu uczestniczyli świadkowie omawianych na kartach książki wydarzeń p. p. Stanisław Kania, gen. Tadeusz Pietrzak, Aleksander Merker, Krystyn Dąbrowa, płk Henryk Janusz, grono pracowników naukowych Wydziału Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego prof., prof. Janusz Adamowski, Marek Jabłonowski, Andrzej Skrzypek, Hanna Magierka, Eugeniusz Zieliński i grupa archiwistów. Obecni byli także pracownicy naukowi innych uczelni i placówek naukowych.
         Spotkanie otworzył  dyrektor Archiwum Akt Nowych dr Tadeusz Krawczak witając zebranych. i przedstawiając dorobek AAN  w zakresie wydawniczym. W imieniu dziekana Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UW głos zabrał prof. dr hab. Janusz Adamowski wyrażając zadowolenie z dotychczasowej współpracy uczelni z AAN i podkreślając jej znaczenie dla badań naukowych.
         Prof.. dr hab. Wiesław Władyka omówił przebieg VI i VII plenum KC PZPR  w kontekście wydarzeń politycznych okresu luty - lipiec 1956 i kształtowania się frakcji w partii. Włodzimierz Janowski odniósł się do źródeł archiwalnych w zasobie AAN związanych z przebiegiem obu posiedzeń KC i ich zróżnicowanym odbiorem przez członków partii.
         Krytycznego omówienia publikacji dokonali dr hab. Aleksander Kochański i prof. dr hab. Paweł Machcewicz z UMK w Toruniu wyrażając zadowolenie z wydania dokumentów ukazujących, po ponad pięćdziesięciu latach od  omawianych wydarzeń,  szczegółowy przebieg obu posiedzeń KC i podkreślając jego znaczenie dla interdyscyplinarnych badań naukowych.
         W dyskusji podjęto zwłaszcza kwestie źródeł historycznych do wydarzeń 1956 roku. Wyrażono opinię o potrzebie publikacji suplementu do prezentowanego tomu zawierającego wybór dokumentów dot. wydarzeń i problemów poruszanych w toku obrad VI a zwłaszcza VII plenum KC PZPR.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie dokumentacji po Jerzym Hagmajerze

Pani Elżbieta Hagmajer córka Jerzego Hagmajera "Kiejstuta" przekazała do zasobu Archiwum Akt Nowych materiały archiwalne z lat 1942-1988. Wśród nich znajdują się m.in. rozkazy, meldunki, prasa konspiracyjna (Nowa Polska, Komunikat Informacyjny "Pobudki", Znak, Orzeł, Wiadomości Prasowe, Agencja Prasowa, Agencja Prasowo Informacyjna "Serwis") materiały szkoleniowe i programowe, ewidencja żołnierzy Uderzeniowych Batalionów Kadrowych oraz  Konfederacji Narodu.
Pani Elżbieta Hagmajer wyraziła chęć przekazania w najbliższym czasie do AAN drugiej części spuścizny po swoim ojcu obejmującą dokumentację z okresu działalności Jerzego Hagmajera w Stowarzyszeniu PAX.
red. Bartosz Nowożycki Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Ocalmy od zapomnienia

Dnia 21 stycznia 2008 roku na Zamku Królewskim odbyło się seminarium "Ocalmy od zapomnienia". Był to realizowany przez Fundację KOS (Korpus Ochotników Specjalistów) przy współpracy z Archiwum Akt Nowych projekt, miał on na celu zebranie relacji osób represjonowanych w stanie wojennym. Dotarcie do nich nie było łatwe szczególnie do tych mniej znanych, zapomnianych i odczuwających skutki represji do dnia dzisiejszego. Było to dzięki dokumentom znajdujących się w Archiwum Akt Nowych, a przede wszystkim dzięki pomocy dawnych pracowników i współpracowników kościelnych komitetów pomocy, rozsianych po całym Kraju.
            Patronat nad seminarium sprawował J.E. ks. abp. Kazimierz Nycz. Uroczystość otworzył ks. bp. Bronisław Dembowski, referat "O represyjność stanu wojennego" wygłosił prof. Andrzej Friszke, zaś o historii Kościelnych komitetów pomocy więźniom politycznym i ich rodzinom mówiła Pani Anna Teresa Szamańska. W czasie seminarium wystąpili reporterzy oraz osoby, z którymi przeprowadzono wywiady, prezentując fragmenty wspomnień dotyczących represji stanu wojennego.
red. Bartosz Nowożycki Oddział V
zdjęcia >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W dniu 24 stycznia o godz. 15.30 w Archiwum Akt Nowych odbędzie się dyskusja nad wydawnictwem źródłowym z nowej serii "Polska mniej znana 1944-1989" t.III, "Protokoły VI i VII Plenum Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej z 1956r." w opracowaniu Włodzimierza Janowskiego i Władysława Władyki.
Serdecznie zapraszamy.
zdjęcia dokumentów >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przekazanie dokumentów przez panią Danutę Rossman

14 stycznia 2008 roku pani Danuta Rossman przekazała do zasobu Archiwum Akt Nowych niezwykle cenne dokumenty po żołnierzach Batalionu Armii Krajowej "Zośka". Materiały te są kolejną częścią pokaźnego zbioru dokumentów dotyczących Batalionu AK "Zośka" oraz Środowiska ŚZŻAK Batalionu "Zośka".

W zbiorze znajdują się cenne materiały archiwalne po Eugeniuszu Stasieckim ps. "Piotr Pomian", który od stycznia 1943 roku był szefem Głównej Kwatery Szarych Szeregów "Pasieki", a w okresie od października 1943 roku do marca 1944 roku kierował także III kursem Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty Szarych Szeregów "Agricola". W Powstaniu Warszawskim był delegatem Szarych Szeregów przy Brygadzie Dywersyjnej "Broda 53" Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej. Brał również udział w walkach Batalionu AK "Zośka", w którym był zastępcą dowódcy do spraw wychowawczych. Poległ 16 sierpnia 1944 roku w rejonie ulicy Stawki.

Wśród archiwaliów znajduje się również drugą część dokumentów po mężu Pani Danuty Rossman - Janie Rossmanie ps. "Kuna" członku Głównej Kwatery Szarych Szeregów, jednym z komendantów Chorągwi Warszawskiej ZHP, twórcy słynnej "Szkoły za Lasem" - kursów podharcmistrzowskich Szarych Szeregów, oficera Batalionu "Zośka".
red. Bartosz Nowożycki
zdjęcia dokumentów >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Wizyta Mariana Pruska w AAN

Dnia 24 lipca 2007 roku odwiedził Archiwum Czynu Niepodległościowego oraz Archiwum Polonii w  Archiwum Akt Nowych prezes Stowarzyszenia Weteranów Armii Krajowej w Chicago Pan Marian Prusek. Zapoznał się z zasobem Archiwum, w szczególności ze zbiorami dotyczącymi Polonii w USA i Okręgu "Jodła". Spotkanie zaowocowało podjęciem współpracy między Archiwum Akt Nowych a Stowarzyszeniem Weteranów Armii Krajowej w Chicago.
red. Bartosz Nowożycki


Marian Prusek i Agnieszka Wopińska z AAN
fot. Bartosz Nowożycki

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W dniach 3-4 lipca 2007 roku pracownicy oddziału V Archiwum Akt Nowych mgr Agnieszka Wopińska i mgr Bartosz Nowożycki udali się do Bielska Białej w celu przejęcia dokumentów dotyczących Batalionu "Parasol". Pan Tadeusz Wronowski ps. "Przygoda" - żołnierz Batalionu "Parasol", dowódca akcji "Milke", inżynier architekt zamieszkały w Bielsku-Białej, przekazał do zasobu archiwum pierwszą część swojej spuścizny.
Pan Ireneusz Kunicki ofiarował zaś kolejną część spuścizny po swoim ojcu Aleksandrze Kunickim ps. "Rayski" (1898-1986). Był on oficerem Wojska Polskiego, od 1933 roku został przydzielony do kontrwywiadowczej Ekspozytury Samodzielnego Referatu Informacyjnego DOK V w Bielsku-Białej. W 1939 roku ewakuował się na wschód, a następnie do Francji. Powrócił do kraju w 1940 roku. W 1943 roku został mianowany szefem wywiadu oddziału "Osa", a następnie "Agat" - "Parasol". W sierpniu 1944 roku został wzięty do niewoli na Ochocie, w 1945 roku po powrocie do Bielska Białej, został aresztowany przez UB i skazany na karę śmierci. W 1946 roku Wojskowy Sąd Rejonowy dokonał rewizji wyroku i Aleksander Kunicki został zwolniony z więzienia.
red. Bartosz Nowożycki Oddział V

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dnia 4 czerwca 2007 roku Archiwum Akt Nowych odwiedziła Pani Jadwiga Chruściel córka dowódcy Powstania Warszawskiego gen. bryg. Antoniego Chruściela ps. "Monter", organizatorka i instruktorka harcerstwa polskiego poza granicami kraju. Pani Jadwiga zapoznała się z dokumentami, znajdującymi się w zasobie AAN, dotyczącymi Powstania Warszawskiego oraz Antoniego Chruściela ps. "Monter".
red. Oddział V





:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dnia 18 maja 2007 roku o godz. 14:00 w Sali Hetmańskiej Muzeum Wojska Polskiego odbędzie się uroczyste otwarcie wystawy "Żołnierze generała Andersa - przechodniu powiedz Polsce żeśmy polegli w jej służbie".

Wystawa - na którą eksponaty ze swego zasobu udostępniło również Archiwum Akt Nowych - stanowi część obchodów Roku Generała Władysława Andersa. Wcześniej (o godz. 11:00) odbędzie się konferencja naukowa "Generał Władysław Anders. Żołnierz i polityk", zorganizowana przez Wojskowe Biuro Badań Historycznych oraz prezentacja książki Władysława Andersa "Bez ostatniego rozdziału" wydanej przez Dom Wydawniczy Bellona (godz. 13.00).

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Przejęcie spuścizny po Ryszardzie Białousie
Dnia 15 maja 2007 roku w budynku Ministerstwa Spraw Zagranicznych odbyła się uroczystość przekazania do zasobu Archiwum Akt Nowych spuścizny po Ryszardzie Białousie ps. "Jerzy" - dowódcy Batalionu "Zośka" i "Brody 53". W uroczystości wzięli udział żołnierze Batalionu "Zośka", w roli gospodarza uroczystości wystąpiła Minister Spraw Zagranicznych Anna Fotyga, której towarzyszył reprezentujący archiwa Naczelny Dyrektor Archiwów Polskich Sławomir Radoń.
Po 15 latach od śmierci Ryszarda Białousa udało się przewieźć dokumenty, które posiadał i zbierał mieszkając w Patagonii przez kilkadziesiąt lat. Poszukiwanie dokumentacji prowadziło Archiwum Akt Nowych współpracując przy tym z żołnierzami Batalionu "Zośka" i rodziną Ryszarda Białousa. Pozyskane materiały archiwalne są tyle cenne, że z powodu ich wcześniejszej niedostępności nie były on wykorzystywane w pracach naukowych. Stanowią one doskonałe uzupełnienie do dokumentacji dotyczącej historii Armii Krajowej, która znajduje się w zasobie AAN.
red. Bartosz Nowożycki
zdjęcia dokumentów >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W dniu 16 grudnia 2006 roku na Zamku Królewskim w Warszawie w trakcie uroczystych obchodów 25 - lecia powołania Prymasowskiego Komitetu Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i Ich Rodzinom, nastąpiło przekazanie do zasobu Archiwum Akt Nowych zbioru dokumentacji powstałej w trakcie funkcjonowania Komitetu.

Komitet powstał po wprowadzeniu 13 grudnia 1981 stanu wojennego, od 1983 działał pod nazwą Komitetu Charytatywno - Społecznego prowadząc różnorodną działalność wśród osób prześladowanych i ich rodzin dając cenne świadectwo społecznych i solidarnych działań współpracowników Komitetu. Zgromadzona przy tej okazji dokumentacja stanowi niezwykle cenne źródło wiedzy dla tego ważnego okresu w dziejach Polski. Dokumentacja przez długie lata przechowywana była dzięki zapobiegliwości i staraniom Ks. Józefa Romana Maja - członka Komitetu, z jego też inicjatywy oraz współpracowników Komitetu panów Jana Kossakowskiego i Władysława Rodowicza postanowiono przekazać ją do zasobu Archiwum Akt Nowych w celu zapewnienia bezpiecznego miejsca przechowywania, opracowania oraz udostępniania do badań naukowych. Ks. Józef Kardynał Glemp, Prymas Polski jako dysponent całości dokumentacji oraz Ks. Biskup Bronisław Dembowski - ostatni przewodniczący Komitetu i były rektor kościoła pw. św. Marcina przy ul. Piwnej w Warszawie, gdzie miał swą siedzibę Komitet, przyłączyli się do tej woli. Ze strony Archiwów Państwowych umowę darowizny podpisał dr Sławomir Radoń Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

14 listopada 2006 odbyła się w Archiwum Akt Nowych dyskusja nad II tomem wydawnictwa źródłowego z serii "Polska mniej znana 1944-1989" obejmującym 'Protokoły z odpraw, zjazdów i narad kierownictwa Departamentu Więziennictwa Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego z naczelnikami więzień i obozów pracy latach 1944-1954" w opracowaniu Marka Jabłonowskiego i Włodzimierza Janowskiego. W dyskusji uczestniczyli studenci, doktoranci i pracownicy naukowi Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz pracownicy Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej. W jej toku  zarysowano szerokie spektrum dziejów więziennictwa okresu stalinowskiego z uwypukleniem jego zadań, obsady personalnej i skali represji. Jako generalną dyrektywę badawczą wskazano konieczność łącznego poddawania analizie źródeł proweniencji MBP i świadectw osadzonych.

fotorelacja >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W dniu 14 listopada o godz. 15.15 w  Archiwum Akt Nowych odbędzie się dyskusja nad wydawnictwem źródłowym z nowej serii "Polska mniej znana 1944-1989" t.II, "Protokoły z odpraw, zjazdów i narad kierownictwa Departamentu Więziennictwa Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego  z naczelnikami więzień i obozów pracy (1944-1954)" w opracowaniu Marka Jabłonowskiego, Włodzimierza Janowskiego.
Serdecznie zapraszamy.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W dniu 10 listopada 2006r. Archiwum Akt Nowych będzie zamknięte.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W dniu 12 października 2006r. (czwartek) o godz. 11 w Archiwum Akt Nowych, ul. Hankiewicza 1 w sali im. Józefa Stojanowskiego dr Dariusz Wierzchoś wygłosi referat pt. "Organizacja i funkcjonowanie archiwów ukraińskich" po której odbędzie się dyskusja.
Serdecznie zapraszamy wszystkie osoby zainteresowane.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Archiwum Akt Nowych poszukuje kandydatów na stanowisko: Administratora Sieci Komputerowej. Szczegóły oferty, kontakt w tej sprawie oraz składanie CV i LM na jano@aan.gov.pl. Oferty należy składać do 1.10.2006r.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

"Nieznane fotografie i dokumenty"
29 września 2006 r. (piątek), o godz. 13 w Archiwum Akt Nowych, ul. Hankiewicza 1 odbędzie się uroczystość przekazania akt Oddziału II KG AK zebranych m.in. przez Bernarda Zakrzewskiego ps. "Oskar" i Halinę Zakrzewską ps. "Beda".
Zostaną również zaprezentowane w multimedialnym pokazie nieznane dotychczas fotografie z okresu Powstania Warszawskiego, z terenu Śródmieścia (m.in. Zgrupowania "Chrobry II") oraz z obozu jenieckiego Zeithain w Saksonii autorstwa Czesława Gerwela ps. "Orłoś".

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Kandydci wybrani spośród ofert na wolne stanowiska pracy:

1. archiwista w nadzorze archiwalnym - wybrana oferta Joanny Huruk, która legitymuje się wykształceniem wyższym w zakresie prawa administracyjnego, ukończony kurs archiwalny, prawie 3-letni staż zawodowy w archiwum państwowym, zna język angielski.

2. administrator sieci i operator maszyn elektronicznych - wybrana oferta mgr inż. Konrada Lapsz, kandydat spełnia wszelkie wymogi podane w ogłoszeniu, posiada doświadczenie w pracy w archiwum państwowym, zna język angielski i niemiecki.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W sierpniu br. do zasobu Archiwum Akt Nowych trafiły dokumenty szefa Wydziału Bezpieczeństwa i Kontrwywiadu Oddziału II KG AK Bernarda Zakrzewskiego ps. "Oskar" i jego żony Haliny Zakrzewskiej ps. "Beda". Na zbiór Zakrzewskich składają się dokumenty dotyczące wywiadu i kontrwywiadu KG AK, materiały dotyczące II Oddziału KG AK, bogata korespondencja oraz relacje i wspomnienia z konspiracji, a także z  lat powojennych. Zbiór liczy ponad 140 teczek i mierzy 3,10 m. Pozyskanie spuścizny Zakrzewskich jest wynikiem działalności pracowników Archiwum Czynu Niepodległościowego, którzy uzyskali zgodę rodziny pani prof. Krystyny Zakrzewskiej-Lavery (Institut de Biologie Physico-Chimique Paris) z Paryża i prof. Wojciecha Zakrzewskiego (University of Durham) z Londynu na przekazanie dokumentacji do AAN.

więcej >>>

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dnia 19.08.2006r. (sobota) Archiwum Akt Nowych będzie czynne a Pracownia Naukowa będzie otwarta w godz. 9.00-15.30.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W dniach 14-15 sierpnia 2006r. Archiwum Akt Nowych będzie zamknięte.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

W dniu 11 sierpnia 2006 r. (piątek), o godz. 11 w Archiwum Akt Nowych, ul.Hankiewicza 1, w sali im. Józefa Stojanowskiego przy okazji spotkania żołnierzy środowiska IV Obwodu AK Ochota upamiętniającego 62 rocznicę zakończenia walk powstańczych na Ochocie odbędzie się promocja książki Marka Stroka "Bataliony Iwo i Ostoja". Promocji towarzyszyć będzie wystawa fotografii w ramach projektu "Zraniona Stolica".

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

"Zraniona Stolica"
Niebawem na stronie Archiwum Akt Nowych będzie dostępna galeria fotografii pt. "Zraniona Stolica". Projekt autorstwa Mariusza Olczaka oraz Bartosza Nowożyckiego dokumentuje zniszczenia zabudowy Warszawy powstałe w czasie Powstania Warszawskiego. Stara zabudowa nosząca ślady zniszczeń z 1944 roku stopniowo znika z mapy Warszawy. Autorzy projektu ukazują nam historię i znaczenie takich właśnie miejsc walk powstańczych wtopionych we współczesną zabudowę metropolii. Projekt przy współpracy z gazetą codzienną "Dziennik".

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Dnia 3 lipca 2006 r. o godz.11.00 w sali im. Stojanowskiego w Archiwum Akt Nowych dr Krzysztof Smolana przedstawił sprawozdanie z pobytu w Meksyku połączone z informacją o archiwach meksykańskich. Wśród przybyłych gości była Pani Monika Velarde - I sekretarz i szef Sekcji Kulturalnej Ambasady Meksyku w Polsce.





 
Archiwum Akt Nowych

  Archiwum Akt Nowych